|  | 

Twlğalar

HAN KENENİÑ QOŞTASUI

kenesari qan

Äy, qırğızdar, qırğızdar,
Jinalıp bäriñ twrsıñdar,
«Noqtalı basqa bir ölim»,
Qazaqtıñ hanın jeñdik dep,
Ölgenimdi estirtip,
Alatau şığıp ırlañdar,

«Bolsadağı bas kespek,
Til kespek joq» dep azıraq,
Qoştasayın el jwrtpen,
Dauısımdı Qwday jetkizer,
Wşqan qws, aqşa bwltpenen.
Qoş bolıñdar kieli,
Sayalı baq tau tasım,
Özim jürgen jerlerim.

Men ölgen soñ toy toylap,
Manaptarıñ masayrar.
Jantay menen Ormanbet,
Sarnatar qobız, sırnayın,
Bastı kesip alsañdar.
Keudemde qalar qıl moyın,
Gorşakov talap etkendey,
Qiqalanbasın süyegi,
Orındalsın tilegi.
Öz qılışımmen şapqaysıñ,
Şıdasa eger qaymıqpay,
Jan alğıştıñ jüregi.

Qandarıñ köp tögildi,
Qızdarıñ öksip bwrımdı.
Soğıstıñ atı soğıs qoy,
Säbi de öldi twlımdı.
Azattıqqa şaqırğan,
Estimediñder ünimdi.

El bolsın dep kelip em,
Qazaq qırğız birigip.
Qarsı şığıp jau boldıñ,
Aq patşağa tığılıp.
Mwsılmandıqtan bezinip,
Mıltığınıñ dausınan,
Ayağına jığılıp.
Qayta aynalıp qan sasıp,
Körisersiñder qazaqpen,
Bügin adasıp ketkenmen,
Orıstan körgen zorlıqtan,
Bastarıña tüsken azappen.

Qazaqtıñ jauı qazaqta,
Sıpatay bastap qaşqan top.
Basın alar Ağıbay,
Mına jarıq düniede,
Satqındarğa orın joq.
Qoş bolıñdar, qazaqtar,
El ediñder qaharlı,
Bastarıñdı qosa almay,
İşimde ketti qan qatıp.
Tisteude ketti barmağım,
Orındalmay armanım.

Sıpataydıñ qılğanı,
Wmıtılmas kek boldı.
Batırlarımnıñ basına,
Ajal tönip, bwlt qondı.
«Men sendikpin, han iem,»
Degenine ilanıp,
Senip qaldım qayteyin.
Kuäge tartıp Bayzaqtı,
Bas igenin qimadım.
Üysindegi bauırlas,
Bölem edi, sıylasım.

Nısanbayday jıraudıñ,
Jazığı joq qırğızğa,
Ölerdegi tilegim,
Bosatıñdar ekeuin,
Menen qaytsın kekteriñ.
Hannıñ basın alsañdar,
Maqsattarıña jetkeniñ.

Ağıbay tüsse esime,
Sarıarqa kirer tüsime.
Jauınıñ apay tösine,
Nayzasın qarıs qadağan.
Ağıbayday er qayda?
Sarı qımız işkizip,
Mıñdap jılqı örgizgen,
Sarıarqaday jer qayda?
Közime ıstıq jas keler,
Sarı belder tüsse oyğa.
Qorğay almay men seni,
Twtqın bop tüstim qırğızğa.

Ajaldan äste qaşpaymın,
Ölemin dep saspaymın.
Mağan da keldi bir näubet,
Talaydıñ aldım bastarın,
Köziniñ tögip jastarın.
Külip qarsı alar ölimdi,
Tük basqan meniñ jüregim
Basım şarlap ketse de,
Peterbor, Ombı jerlerin.
Denem qalar qara jer,
Qoyınında kömilip.
It jese de rizamın,
Süyegimdi kemirip.
Jeti qaznanıñ biri ğoy,
Joldas bolğan ömirlik.
Ruhım jeter elime,
Sarıarqa, Kökşe törine.
Aman bolsa wrpağım,
Tartpay qoymas tegine.
Azttıq üşin alısıp,
Jetpey qoymas sertine.
Qol bastar wl tabılar,
Dünie jinap bas wrmas,
Altın menen kümiske.

Qoş bol, meniñ, Sarıarqam,
Küres jolın bastağan.
Abılaylap wran sap,
Elin, jerin qorğağan.
Qol bastatıp Bögenbayğa,
Dañq pen erlik jaylağan.
Jalğastıra almay isiñdi,
Igere almay küşimdi,
Öz kinämdi tüsinip,
Ölimge bastı bayladım,
Aq adal isim mort ketip,
Süyegim qaldı dalada.
Tilin şaynap jür edi,
Satqındıq jasap wstattı,
Sıpatayday jieniñ.
Jabılıp qırğız qarğaday,
Arqamnan taspa tilersiñ,
Oyıña kelgendi istersiñ.

Qoş bol, jazira tuğan jer,
Kök oray şalğın jasıl bel.
Orındalmağan armanım,
Amanat bolsın senderge.
Qoştaspaymın armanmen,
Sender teñdikke jetkenşe
Ruhım meniñ oyatar,
Qara jer-besik, terbetse.
Sendermen birge jüregim,
Azattıq üşin alısıp,
Batırlıq bolsın tiregiñ.
Qoş bolıñdar, qazağım,
Han köterip Abılaylap,
Qiyağa meni salıp eñ,
Qayırıldı qanatım,
Şıqsamdağı wrandap.
Meniñ arman mwñımdı,
Jetkizer jırau Nısanbay.
Swrap aldım bas tigip,
Bayzaq datqa ekeuin.

Jekpe jekte ölmedim,
Almas qılış mayırlıp,
Alısıp jürip ölmedim,
Qiqalanıp şabılıp.
Nısanbay, Bayzaq serigim,
Qoş, esen sau bolıñdar,
Jolıñdı Alla oñğarsın,
Elge sälem ayta bar,
Täptiştep jırlap berersiñ,
Hanıñnıñ qalay ölgenin.
Namazın oqıp besinniñ,
Taqtağa bastı qoyayın,
Batırmay künin jwmanıñ,
Qırğızdar şıqsın qwmardan.
Aq patşadan alatın,
Alsın 3000 sıylığın.
Renişsiz kütip alayın,
Qwdaydıñ jazğan bwyrığın.

En jaylatsam dep edim,
Qazaq penen qırğızğa,
Alatau, Istıq kölderdi.
Edil menen Jayıqtıñ,
Altay, Ertis, Şu boyı,
Arasındağı jerlerdi.
Türkistan bolıp bas qalañ,
Saltanattı sarayğa,
Ornatıp hannıñ ordasın.
Baqıtın tapqan mäñgilik,
Qazaq qırğız qosılğan,
Handıq bolsın dep edim.

Qayta oralıp Nauanım,
Ağıbay tilin almadı-au.
Nauan sırtta jürgende,
Tiise almas edi mağan jau.
Bwğıbay, Iman, Jolaman,
Janaydar, Jäuke, Tolıbay,
Bwqarbay, Dulat, Naurızbay,
Bwyırmas jerden bwyırdı,
Topırağı qırğızdıñ.
Amal bar ma, Qwdayğa,
Ağıp tüsti jwldızıñ.
Tausılğan jeri osı eken,
Qırıq bes jasta däm twzım.
Qosa almay kettim qayteyin,
Üş jüzdiñ basın ardaqtap,
Şapağatı şalqar, meyirli,
Aman bolsın, qazağım,
Tüzeler äli-aq zamanıñ.
Ämin, Allahu äkbar!

HAN KENE

Jolımbet Mäkiştiñ facebook paraqşasınan alındı

Tags

Related Articles

  • KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

    KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

    Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • El qorğanı – Almat Sardar

    El qorğanı – Almat Sardar

    Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi.  «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı

  • 14 naurız – Matematikter küni

    14 naurız – Matematikter küni

    Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana

  • Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: