|  | 

ساياسات

“جاقسى كورۋ” سەرياسى: قاراپايىم مينيستر

2002 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتىمەن “قازاقستان” ۇلتتىق تەلەارناسىندا تىكەلەي ەفير وتكىزگەن سوڭ ترانسلياتسيا كەزىندە قاراپايىم كورەرمەندەردەن تۇسكەن شاعىمدارعا قاتىستى (ول كەزدە ءالى دە جاي حالىقتىڭ ساۋال قويۋ مۇمكىندىگى بار ەدى) مەملەكەت باسشىسى بەرگەن نۇسقاۋلار قالاي ورىندالىپ جاتقانى جايلى ءار سەنبى سايىن مينيسترلەردى استاناداعى ءوزىم باس بولىپ قۇرعان اقپارات-ساراپتاما ديرەكتسياسىنىڭ (دياپ) ستۋدياسىنا كەلىپ ەسەپ بەرۋگە شاقىردىق.

مينيسترلەردىڭ كوپشىلىگى ۆيتسەلەرى مەن كوميتەت توراعالارىن جىبەرىپ قاشقاقتاۋعا تىرىستى، بىراق ءبارىبىر وزدەرىن كەلتىرۋ ءۇشىن ءبىراز شايقاسۋعا تۋرا كەلدى. سول كەزدە ءوز سالاسى بويىنشا كوتەرىلگەن وتكىر ماسەلەلەرگە ەش قاشقاقتاماي ايتقان ۋاقىتتان ەرتە كەلىپ، انىق ەسەپ بەرىپ كەتكەن ءبىر مينيستر بولدى. ەشقانداي كومەكشىسىز جالعىز ءوزى جەتىپتى. ول كىسىنىڭ عيماراتقا كىرگەنىن كۇزەتشى بايقاعان، ءبىر ورىنباسارىما حابارلاعان. ورىنباسار جىگىت مەنىڭ كابينەتىمە كىرگىزىپ كەتكەن. ديسپەتچەر ارىپتەسىمىز (حاتشى قىز ۇستاعان ەمەسپىن) مەنى كۇتىپ وتىرعانىنا ىڭعايسىزدانىپ ءوزى ءىشىپ وتىرعان شايىمەن بولىسكەن. ستۋدياداعى ارىپتەستەرمەن دەكوراتسيا مەن جارىققا قاتىستى ءبىر ماسەلەلەردى پىسىقتاپ قايتىپ كەلسەم، بولمەمدە مينيستر وتىر. كەلىسكەن ۋاقىتتان ەرتە كەلەتىنىن بىلمەگەنىمدى ايتىپ عافۋ وتىنسەم، “جوعا، ەشتەڭە ەتپەيدى” دەپ قويادى. سوسىن اڭگىمەمىزدى ستۋديادا جالعاستىردىق. ءوز مەكەمەسىنە قاتىستى پرەزيدەنتپەن تىكەلەي ەفير كەزىندە ايتىلعان ەسكەرتپە-شاعىمداردىڭ ارقايسىسىنا وراي نە جاسالىپ جاتقانىن مۇقيات بايانداپ شىقتى. بارىن بار، جوعىن جوق دەدى. استانانىڭ ءبىر اۋرۋحاناسىنداعى دارىگەرلەردىڭ سالعىرتتىعىنان سىرقات بولىپ قالدى دەپ سيپاتتالعان ءبىر ءبۇلدىرشىن قىزدىڭ اكە-شەشەسى پرەزيدەنتكە ارىز ايتقان ەدى، سول جاعداي بويىنشا راسىندا دا كىنالى دارىگەردىڭ تابىلعانىن، باس دارىگەر مەن مەڭگەرۋشىدەن باستاپ ءبارىنىڭ قىزمەتتەن الىنعانىن، الگى كىشكەنتايدى كۆوتامەن يزرايلگە جىبەرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتقانىن حابارلادى. ماعان ۇناعانى – جاي عانا مينيستر-مەنەدجەر ەمەس، دارىگەر-ادام سياقتى سويلەدى. بۇل حاباردان سوڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى قانداي دا ءبىر ماسەلە بويىنشا حابارلاسساق، بىردەن تەلەفون تۇتقاسىن الىپ جاۋاپ بەرەتىن. كەيىن قازاقستانداعى اقپارات پەن اكىمشىلىك سالاسىنان كەتىپ قالسام دا، سان رەت دارىگەر رەتىندە جاردەم ەتكەن ادامگەرشىلىگىنىڭ كۋاسى بولدىم. وسى ايتىپ وتىرعان مينيستر جاقسىلىق دوسقاليەۆ بەس جىل بۇرىن “جەمقورلىقپەن كۇرەس” ناۋقانى كەزىندە ءىستى بولىپ، كوپ ۇزاماي بوساپ شىقتى. ءوزىن سىيلايتىن كاسىبي ورتاسىنا، دارىگەرلىك ىسكە قايتىپ ورالدى. بيلىكتەن كەتسە دە، كاسىبىنەن اينىماعان تاجىريبەلى ماماندى ءھام ادامگەرشىلىك يەسىن “جاقسى كورۋ” سەرياسىنىڭ اياسىندا جاي ەسكە الىپ قويعىم كەلدى.

عالىم بوقاش

Facebook-تەگى پاراقشاسىنان

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ارما الەۋمەت! 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. وسىعان بايلانىستى ىرگەلەس ەلدەردە سونىڭ ىشىندە شىعىس تۇركىستان وڭىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ءھام مادەني تاريحىن تانىپ ءبىلىپ جۇرگەنىمىز ارتىق بولماس. الدىمەن سۋرەتتەرگە تۇسىنىكتەمە: ءبىرىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسىندە 1934-44 جىلدارى ولكە گۋبەرناتورى بولعان شەن شيتسايدىڭ (盛世才) بەينەسى. ەكىنشى سۋرەت: تايۆان تايپەيدەگى شەن شيتسايدىڭ مازارى. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارعانداعى ەستەلىك. ول تۋرالى ەستەلىكتى كەيىن وقيسىزدار. ءۇشىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسى قۇمىل ايماعىنىڭ ايماق گۋبەرناتورى بولعان جولبارىس بەگ-ءتىڭ مازارى. تايۆان تايپەي قالاسىنداعى مۇسىلماندار زيراتىندا جەرلەنگەن. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارىپ قايتتىم. ءتورتىنشى سۋرەت: 1944 جىلى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسشىلەرى قۇلجا قالاسىن ازات قىلعان سوڭ قالا

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: