قازاق نۇحتىڭ تىكەلەي مۇراگەرىما؟
kerey.kz
نۇح پايعامبار ع.س. كەمەسى قازىعۇرتتان كەيىن نۇر(نۇر اتا) تاۋىنا توقتاعاننان سوڭ قازىرگى قازاق ساحاراسىندا ادامزاتتىڭ ەكىنشى وركەنيەتى باستالدى. نۇح ۇرپاقتارى كوشپەلى جانە وتىرىقشى تىرشىلىك مادەنيەتىن قاتار الىپ ءجۇردى. نۇح بالاسى ويشا(يۋشا) سانسىز باپتى سايرامدا جەرلەنۋى سونىڭ جارقىن ايعاعى. نۇح كەمەسىنەن تۇسكەن ساناۋلى حايۋاناتتار دا توپان سۋدان كەيىن جەر-الەمگە تاپ وسى نۇر تاۋى اتىرابىنان تارقالدى. مىڭ جاستاعى نۇحتىڭ باتاسىن العان ۇرپاقتارى تاۋحيد جولىمەن ءجۇرىپ، كاسىپتەرىن جاڭعىرتتى، تىلدەرىن دامىتتى، مادەنيەتىن وركەندەتتى. ءتورت تۇلىك ءۇي جانۋارلارى نۇحتىقتارعا ايرىقشا بەرەكە دارىتتى. اق مولايدى، قارىن توعايدى. ءۇش تايپاعا بولىنگەن نۇح ۇرپاقتارى سانى كوبەيگەن سايىن شۇرايلى جەرلەرگە تۇراقتى قونىستانىپ، جەردى ەمىپ، ەگىنشىلىك، باۋ-باقشالىق، ءداندى-داقىل وسىرۋشىلىك كاسىپتەرىن جاپپاي يگەرۋ باستالدى. ءاۋ باستا قاتتى دامىعان كوشپەلى ءومىر سالتى عاسىرلار وتە كەلە اياسى تارىلىپ، قۋ مەديەن، يەن دالا، سايىن ساحارانى عانا يەلىك ەتتى. وتىرىقشىلىق ءداستۇرى، قالالىق مادەنيەتى بايتاق قازاق ساحاراسىنا جات بولماعانىمەن، نۇح باباسىنىڭ سۇننەت جولىن ۇستانعان قادىمداعى نۇحتىقتار، بەرتىنگى عۇندار، ساقتار، كونە تۇركىلەر مەن وعىزدار، قىپشاقتار مەن ءبورىلى بايراقتى قازاقتار ءتورت تۇلىك مالعا نەگىزدەلگەن كوشپەلى ءومىر سالتتارىن ءاردايىم بەرىك ۇستاندى. ءجۇز جىل بۇرىن وسمانلىق تۇرىكتەردەن سانى نەبارى ەكى ەسە عانا از، وزبەكتەن ءۇش ەسە. قىرعىزدان وتىز ەسە كوپ قايمانا قازاقتىڭ جارتىسىنا جۋىعى كوشپەلى وركەنيەت وركەشىندە جايبىراقات تىرشىلىك ەتتى. كەڭەستىك ۋاقىتتا ون مىڭ جىلدىق كوش جولدارى قاساقانا بۇزىلىپ، ءتورت تۇلىك مال جەكە مەنشىكتەن زورلىقپەن تارتىپ الىنىپ، ءبىر ورتالىققا شوعىرلاندىرىلدى. ناتيجەدە اتا كاسىپتەن ايىرىلعان، كوشپەلى ءومىر سالتىنان اجىراتىلعان 5 ملن قازاقتار اشتان قىرىلدى. تاۋەلسىزدىك تۇسىندا دا ءتورت تۇلىك مالمەن بايلانىستى كوشپەلى شارۋاشىلىق قايتادان جاڭعىرتىلىپ، جاڭا زامانعا ساي تۇلەتۋگە قانشاما ارەكەت ەتىلگەنمەن، بەس-ون پايىز دەڭگەيىنەن ارىگە اسپاي قالدى. ۇلى دالا ۇرپاقتارى وزدەرىن اتا قونىسىندا وگەي سەزىنۋ سەبەپتەرى مۇلدەم جويىلماي، قازاق كوشپەلى اتا كاسىپتەرىنە جاڭا زامان جەتىستىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ قايتادان ورالماي، نۇح وسيەتتەرىن جادىمىزعا ورالتىپ سونىدان جاڭعىرتپاي، ءتورت تۇلىك مالمەن بايلانىستى ءجۇز مىڭداعان ارحايزمگە اينالىپ بارا جاتقان اتاۋ سوزدەردى تىرىلتپەي، قاتاڭدانىپ، قاساڭدانىپ، شۇبارلانىپ، ءولىپ-سەمىپ بارا جاتقان نۇح ءتىلى – ۇلى قازاق ءتىلىن ءدۇر سىلكىندىرمەي، قازاقتىڭ رۋحى جاپپاي كوتەرىلۋى، قازاقتىڭ الەمدى تىتىرەتكەن قۇدىرەتتى ەل بولۋى ءتىپتى دە مۇمكىن ەمەس. ەلباسى مىقتى بولۋى ءۇشىن ەل مىقتى بولماعى لازىم. ەل مىقتى بولۋى ءۇشىن قادىمي كاسىپ مىقتى قولدانىستا بولماسى لازىم. اتا كاسىپتى تىڭنان قايتا جاڭعىرتۋعا بەلسەنە اتسالىسا جۇرەيىك، اعايىن؟!
بەيبىت ءساپارالىنىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى
پىكىر قالدىرۋ