|  | 

Тұлғалар

Зуқа Батырдың Кегін алған оққағарлар

Зуқа Батырдың Кегін алған оққағарлар (Зуқа Батыр әулеттерінің әңгімелерінен жинақтарым):Zuqa batir oqqagarlari
… кегі қайнаған жігіттердің ішінде Насыр, Шәми, Кәрім деген Зуқа Батырдың туыстары, Дүңген Мажымныңның (İбрайім) артына түседі. Оның бір ауылда сиыр жайып жүргенсіп кележатқанын көреді. Сол түнде Мажымның, уақиғада өзін жоқ еді дегізіп ауыл арасының адамы құсап жансыз жүребереді. Өйткені Зуқаның ауылына кінәсіз адам сияқты қайта оралып Төлегетаймен Сұлтан Шәріптің көзін жойу мақсатын көздейді. Мұның артына түскен Насыр, Шәми және Кәрім, Мажымныңды қолға түсірген Насыр, Шәми және Кәрім ең алдымен атқа сүйреп өлтіреді.
Бір заматтан кейін Шәми, Мажымныңды арқасынан келіп қапсыра құшақтап тұрып, төбе терісін тістей алады. Аузы қарысып, бір қолымен тамағын қысып қоябермейді. Саусақтары қыран құстың тегеуріңіндей өзегіне шаншылады. Жаны шошыған сатқын жерге етбетінен құлайды. Шәми де оның үстіне жалп етіп жығылғанда Мажымныңның бас терісі сыдырылып түседі. Дәл осы сәтте Насыр Мажымныңды бауыздай салады. Кәрім келіп қарнын жарып тастайды. Шәми сонда өліктің жүрегін суырып алады да қанын сорады. Үш қасқырдың аузына түскен қансоқта өстіп жаншылады.
Ал, Мадыхынның (Жақияьнын) сары ізіне шөп салып жүрген елдер оны иен далада жалғыз кележатқанда ұстап өлтіріп, басын шауып, керт кесілген мұқыл теректің басына іліп кетеді. Осы агаштың орны әлі бар деп айтылады. Сол жерден жүрген ел, Жақияға наглет етіп өтеді екен деп айтқан еді жазушы Батырқан Құсбегі ағамыз.
Жақияны өлтірген адамдардың ішінде Қарақас руының Назар деген табының ұрпақтарынан алда келген Смағұл Залың бар еді. Зуқаның ұлдары әкесінің кегін алған осы кісімен ахиреттік дос болған.

*
Zuvka Baturun İntikamını alan fedailer (Zuvka Batur nesillerinden anlatılan derlemelerimden): 
… intikam hırsı bürümüş yiğitlerden Nasır, Şamiy ve Kerim adındaki Zuvka Baturun yakınları, Düñgen Majımnıñ’ın (İbrahim) peşine düşer. Onun bir köyde sığır güdüyormuş gibi dolaştığını görürler. O gece Majımnıñ, olaylara karışmamış bir köy sakini gibi sinsice dolaşmaktadır. Çünkü Zuvka Baturun obasına masum görünümüyle tekrar sızarak Tölegetay ile Sultan Şerif’i ortadan kaldırmayı düşünüyordu. Onun peşine düşen Nasır, Şamiy ve Kerim Majımnıñ’ı yakalayıp, atın arkasına bağlayıp sürükleyerek öldürürler. 
Bir müddet sonra Şamiy, Majımnıñ’ın arkasından yaklaşarak sıkıca kavrayarak, kafa derisini ısırarak bırakmaz. Çenesi kaskatı kesilir ve diğer eliyle boğazını sıkmaya başlar. Parmakları yırtıcı kuşun pençesi gibi ümüğüne saplanır. Canı yanan hain yüzü koyu yere düşer. Şamiy’de onun üzerine yığılınca Majımnıñ’ın kafa derisi yüzülür. Tam o sırada Nasır Majımnıñ’ı boğazlayıverir. Bu arada Kerim karnını yarar. O sırada Şamiy cesedin yüreğini sökerek kanını emmeye başlar. Üç kurdun pençesine düşen leş böyle parçalanır. 
Bir de Madıhın’ın (Yahya’nın) izini süren vatandaşlar onu ıssız bir yerde yalnız başına gelirken yakalayıp öldürerek, kellesini budanmış bir ağaca asıp giderler. Bu ağacın hâlâ yerinde olduğu söylenir. Oradan geçen halk, Yahya’ya bugüne kadar lanet yağdırdığını söylemişti yazar Batırkan Kusbegi Bey. 
Jaqiya’yı öldüren adamların arasında Karakas sülalesinin Nazar adlı neslinin ileri gelenlerinden İsmail Zalıñ vardı. Zuvkaoğulları babasının intikamını alan bu kişiyle dünya, ahret dost olmuşlardı.

Related Articles

  • Ғалым Боқаш мерейлі 50 жаста

    Ғалым Боқаш мерейлі 50 жаста

    Altyn Magauina Бүгін Атамыздың ең жақын шәкірттерінің бірі, біздің бауырымыз, қазақтың мақтан тұтатын жастарының бірі Ғалым Боқаш мерейлі 50 жасқа толып отыр. Біз үшін бұл күн – жай ғана Ғалымның туған күн емес, бұл – оның жарты ғасырлық өнегелі өмір жолының, адал еңбегінің, биік парасат пен адамгершілігінің мерекесі. Біз Ғалымды тек терең білімі үшін емес, үлкен жүрегі үшін қадірлейміз. Ғалымның әлемнің ең беделді оқу орындарының бірі – Оксфорд университетінде білім алып, “Азаттық радиосында жемісті еңбек етіп, бүгінде Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік қызметінде абыройлы жұмыс атқарып жүргені оның табандылығының, білімге құштарлығының және еңбекқорлығының айқын көрінісі. Алайда адамның шынайы бағасы оның қызметімен немесе жеткен жетістіктерімен ғана өлшенбесе керек. Адамның қадірі оның жүрегінде,

  • КӨКБАЙ АТА ШЫҒАРМАЛАРЫ – ҚАЗАҚТЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК ӨРЕСІНІҢ АЙҒАҒЫ

    КӨКБАЙ АТА ШЫҒАРМАЛАРЫ – ҚАЗАҚТЫҢ ӨРКЕНИЕТТІК ӨРЕСІНІҢ АЙҒАҒЫ

    Адамның бәрі бірдей емес. Ақыл-ойы еркін, мәнді, құнды дүниелер туғыза алатын, жасампаздық қуаты зор адамдар болады. Сол сияқты өркениеттік әлеуеті (потенциалы) зор халықтар болады. Ондай қасиет өзіндік құндылықтар жүйетін жасай алатын, ешкімге ұқсамайтын, терең тамырлы руханияты бар халықтарда болады. Қазақтың бүкіл тарихы мен мәдениеті біздің сондай халықтар санатына жататынымыздың айғағы. Сондай айғақ Абайдың ақындық мектебінің көрнекті өкілі Көкбай Жанатайұлы шығармашылығында молынан табылады… Кеше Семей қаласындағы Абайдың қорық- музейінде Көкбай Жанатайұлының 165 жылдығына арналған “Абайдан сабақ алдым бала жастан” атты әдеби кеш өтті. Зал белгілі абайтанушы, профессор Жандос Әубәкірдің тағылымы мол, әсерлі баяндамасын ерекше ынтамен тыңдады. Спикерді тыңдап отырып: “Біз Көкбайды тіпті білмейміз деуге болғандай екен ғой… Кейде тіпті жеңіл, үстірт

  • ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

    ҒАЛЫМ БОҚАШ. «Өзіне ар тұтқан, жаттан зар тұтады!»

    Екі мыңыншы жылдардың басында қазақ руханиятында ерекше басылымдар болды. Атап айтсақ, Атырау шәрінде шыққан «Алтын Орда» газеті болса, одан кейінгісі Алматы қаласында шығып тұрған «Жас қазақ», сондай-ақ «Шетел Әдебиеті» сынды газеттер еді. «Алтын Орда» газетіне Мейірхан Ақдәулетұлы, ал қалған екеуіне Талғат Ешен мен Ардақ Нұрғазы іспетті қазақтың интеллектуал азаматтары бас редактор болған еді. Бәрі  де есімдері елге мәлім, ғажайып ақындар. Бәз біреулердің: «Журналист болмаса, ақын ешқашан жарытып газет шығара алмайды», – деген сыпсың сөздерінің ауызына құм құйып, әлгі әпербақан түсініктің аяғын көктен келтірген де осы талантты қаламгерлер болды.  «Әдебиет порталы» «УАҚЫТ ПЕН КЕҢІСТІК…» айдарымен  тек аталған осы басылымдар ғана емес, жаңа ғасырдың басында қазақ баспасөзінде жарық көрген небір жілікті жазбалар мен танымдық

  • Ел қорғаны – Алмат Сардар

    Ел қорғаны – Алмат Сардар

    Сардар Алмат Тобабергенұлы – өз дәуірінде ел басқарған, беделді тұлғалардың бірі болған. Ол Ырғызда болыс қызметін атқарып, халық арасында сыйлы адам ретінде танылған. Алмат Тобабергенұлының ерлік пен елдік тоғысқан дара жолын кейін балалары Самырат пен Төремұратта жалғыстырды. Ал оның шөбересі Ғалымжан Әбдісаламов Еуропа мен Орта Азияға танымал қазақтан шыққан тұңғыш скрипкашы болған. ХІХ ғасырдың басында дүниеге келіп, сол ғасырдың соңғы он жылдығында өмірден өткен алмат Тобабергенұлы басындағы билігі мен беделін елінің игілігіне, жұртының тұрмыс-тіршілігіне арналған өз заманының айтулы тұлғаларының бірі еді.  «Аржағы да атақты ер…» Тағы бір жүз жыл әрі жылжып, ХVІІІ ғасыр тарихын парақтасақ, ол кезеңде ел басынан өткен қайғылы оқиғалар көп болғанын көреміз, «ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» халқымызды

  • 14 наурыз – Математиктер күні

    14 наурыз – Математиктер күні

    Кафедра профессоры Математиктер күніне арналған «Таңғы Studio» таңғы шоуында 15 наурыз, 2025 14 наурыз – Математиктер күніне орай «Таңғы Studio» таңғы шоуының қонағы белгілі ғалымдар: физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Қангужин Балтабек Есматұлы мен PhD-доктор Жұмабай Мәдібайұлы болды. Эфирде олар математиканың маңыздылығын, мерекенің тарихын, қазақ математиктерінің ғылымның дамуына қосқан үлесін талқылады. Профессор Балтабек Есматұлы математиканың ғылымдардың патшайымы саналатындығына тоқталды. Ол бір жағынан ғылыми білімнің шыңында тұрса, екінші жағынан басқа пәндердің дамуына негіз болатын көмекші ғылым екенін атап көрсетті. Ғалым шексіздік пен математикалық есептеулердің дәлдігін білдіретін π санының шығу тарихына да тоқталды. Доктор Жұмабай Мәдібайұлы бұл күннің 1988 жылдан бастап «π саны күні» (π – иррационал сан, шамамен 3,14142… тең) ретінде тойлана

1 пікір

  1. Зуха Алтай

    “Мұның артына түскен Насыр, Шәми және Кәрім, Мажымныңды қолға түсірген Насыр, Шәми және Кәрім ең алдымен атқа сүйреп өлтіреді.”\ осы сөйлемнен не түсінуге болады. … және осында атқа сүйретіп өлтірілген Мажымның мына сөйлемде қайта тіріледі. “Бір заматтан кейін Шәми, Мажымныңды арқасынан келіп қапсыра құшақтап тұрып, төбе терісін тістей алады. Аузы қарысып, бір қолымен тамағын қысып қоябермейді. Саусақтары қыран құстың тегеуріңіндей өзегіне шаншылады. Жаны шошыған сатқын жерге етбетінен құлайды.”

    бұл сияқты қателіетер өріп жүр…

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: