قازاقستاندىقتاردىڭ جارتىسىنان كوبى اقشانى ۇلتتىق ۆاليۋتادا جيناقتايدى
kerey.kz
| «DEMOSCOPE» قوعامدىق پىكىرگە ەكسپرەسس-مونيتورينگ جۇرگىزۋ بيۋروسى قازاقستان ازاماتتارى اراسىندا «قازاقستاندىقتاردىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاعا سەنىمى. ەكونوميكانىڭ دوللارسىزدانۋى» تاقىرىبىندا ساۋالناما جۇرگىزدى.
ساۋالناماعا استانا، الماتى قالالارى مەن 14 وبلىس ورتالىعىنان 18 جاستان اسقان 1371 ازامات قاتىستى. ولاردىڭ 74%-ى ايەل ادامدار، 26%-ى ەر ازاماتتار. سۇراق قويۋ ءادىسى – تەلەفون ارقىلى جۇرگىزىلگەن سۇحبات جانە ونلاين-ساۋالناما. ساۋالناما 2015 جىلى 27 قاراشادان باستاپ 2 جەلتوقسانعا دەيىن جۇرگىزىلدى. ستاتيستيكالىق كورسەتكىش قاتەلىگى 2,3%-دان اسپايدى.
|
مۇمكىندىك بولسا، ساۋالناماعا قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 57%-ى دەپوزيتتى ۇلتتىق ۆاليۋتادا اشار ەدى. ولاردىڭ 21%-ى دەپوزيت اشۋ ءۇشىن اقش دوللارىن تاڭدايدى. ەۆرو ۆاليۋتاسىندا اقشا جيناعىسى كەلەتىن وتانداستارىمىزدىڭ سانى 8%. رەسپوندەنتتەردىڭ 5%-ى دەپوزيتتەرىن تەڭگە، دوللار، ەۆرودان وزگە ۆاليۋتادا جيناقتاعىسى كەلەدى. ال، مۋلتيۆاليۋتالىق، ياعني بىرنەشە ۆاليۋتالىق دەپوزيت اشقىسى كەلەتىندەر سانى 9%-عا تەڭ. بۇل مالىمەتتەر «DEMOSCOPE» قوعامدىق پىكىرگە ەكسپرەسس-مونيتورينگ جۇرگىزۋ بيۋروسى جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەسىندە بەلگىلى بولدى.
سونىمەن قاتار، سوڭعى جىلدا ساۋالناماعا قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 41%-نىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاعا دەگەن سەنىمى تومەندەگەن. تەڭگەنىڭ السىرەۋىنە قاراماستان، قازاقستاندىقتاردىڭ 18%-نىڭ تەڭگەگە دەگەن سەنىمى ارتا تۇسكەن. 24%-ى سوڭعى ەكونوميكالىق وزگەرىستەرگە قاراماستان «ۇلتتىق ۆاليۋتاعا دەگەن سەنىمىم ەش وزگەرگەن جوق» دەپ جاۋاپ بەردى. قالعان ساۋالناما قاتىسۋشىلارى بۇل سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەرە المادى.
زەرتتەۋ بارىسىندا ۇلتتىق ۆاليۋتانى نىعايتۋ ءۇشىن حالىق تاراپىنان قانداي ۇسىنىستار بار ەكەنىن انىقتاماقشى بولدىق. رەسپوندەنتتەردىڭ 27%-ى تەڭگەلىك دەپوزيت بويىنشا پايىزدىق سىياقى مولشەرىن كوبەيتۋ كەرەك دەيدى. 24%-ى مۇناي باعاسى وزگەرسە نەمەسە وزگە كۇتپەگەن جاعدايلار بولسا، ۇلتتىق بانك تاراپىنان ناقتى شارالار كۇتەدى. داعدارىس كەزىندە ينفلياتسيانى باقىلاۋدا ۇستاۋ تەڭگەنى ءبىر قالىپتا ۇستاپ تۇرۋعا كومەكتەسەدى دەگەن رەسپوندەنتتەردىڭ ۇلەسى – 14%. سونداي-اق، 14% ساۋالناما قاتىسۋشىلارى تەڭگە دەپوزيتىنە قويىلعان مەملەكەتتىك كەپىلدىك مولشەرىن ارتتىرۋدى ۇسىنادى. ال، قالعان 21%-ى بۇل سۇراققا قاتىستى ناقتى ۇسىنىس بىلدىرە المادى.
16 قاراشا كۇنى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلتتىق بانك توراعاسى دانيار اقىشەۆقا قازاقستان حالقىنىڭ تەڭگەگە دەگەن سەنىمىن قايتا ورنىقتىرۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قولدانۋدى، سونىمەن قاتار، ەكونوميكانى دوللارسىزداندىرۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان جۇمىستاردى جالعاستىرۋدى تاپسىردى.
زەرتتەۋعا قاتىسقان ازاماتتاردىڭ 32%-ى ەكونوميكانىڭ دوللارسىزدانۋى ابدەن مۇمكىن دەگەن پىكىردە ەكەن. ولار دوللار اينالىمنان شىعادى، ءبىز تەك تەڭگەنى پايدالانۋعا كوشەمىز دەپ بولجايدى. «كەرىسىنشە، دوللار ءالى دە كۇشەيۋى مۇمكىن» دەگەن پىكىردى ۇستاناتىن حالىق 7%. 28%-ى ەكونوميكانىڭ دوللارسىزدانۋى مۇمكىن ەمەس دەيدى. ال، 17%-ى تەڭگەنى كۇشەيتۋ ماقساتىندا شەتەلدىك ۆاليۋتانى قولدانۋ بەلگىلى ءبىر مولشەردە شەكتەلۋى مۇمكىن، الايدا دوللار قازاقستان نارىعىنان شەتتەتىلمەيدى دەگەن پىكىردە. قالعان 16%-ى بۇل سۇراققا قاتىستى ناقتى پىكىر بىلدىرمەدى.
قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ بىرتە-بىرتە دوللارسىزداندىرۋ ءۇشىن جاساپ جاتقان شارالارى جونىندە دە رەسپوندەنتتەردىڭ وي-پىكىرلەرىن بىلمەكشى بولدىق. ولاردىڭ 26%-ىەلدەگى ونەركاسىپ سالاسىن دامىتۋ كەرەك، ءارى وتاندىق وندىرۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتۋ ماڭىزدى دەيدى. 19%-ى شەتەلدىك ۆاليۋتا ەمەس، ۇلتتىق ۆاليۋتانى قولدانۋعا تولىق كوشۋ كەرەك دەسە، 11% -ى ەلىمىزدە جالپى ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق ورناسا، دوللارسىزداندىرۋ ۇدەرىسى وزدىگىنەن جۇرەدى دەيدى. سونىمەن قاتار، حالىقتىق قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ قاجەت (9%), قولما-قول اقشاسىز تولەم جاساۋدى دامىتۋ كەرەك (9%) دەگەن پىكىرلەر دە ايتىلدى. ال، ساۋالناماعا قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 7%-ى جىلجىمايتىن مۇلىك مەن كولىكتى دوللار ۆاليۋتاسىندا ساتۋعا شەكتەۋ قويۋدى ۇسىنادى.
پىكىر قالدىرۋ