|  |  | 

كوز قاراس سۋرەتتەر سويلەيدى

«رىجي الماز»: «ءبىز كىمبىز؟ قاراقشىمىز با، رەكەتپىز بە، الدە ەلىمىزدىڭ «روبين گۋدىمىز» با؟

Qazaq azamattari«رىجي الماز»: «ءبىز كىمبىز؟ قاراقشىمىز با، رەكەتپىز بە، الدە ەلىمىزدىڭ «روبين گۋدىمىز» با؟ ءبىز مىنا ومىردەن كەتكەن سوڭ ءبىز تۋرالى ويلاپ، ەستەرىنە الار ما ەكەن؟!

…مەن كوپ ويلانام، ءوزىمدى جانە جىگىتتەردى الدا نە كۇتىپ تۇر دەپ، ىشكى سەزىم بولاشاق جوق دەيدى، ونىڭ ءوزىڭ كورىپ تۇرعانداي بارلىق جەردە «ورىس ۇرىلارى».

ءبارى جەكە كاسىپكە كەتتى، بىراق ونى ەشكىم تۇسىنگىسى كەلمەيدى. ءاردايىم باسەكەلەستەرمەن قىرىلىسقانشا جەكە كاسىپپەن جۇمىس ىستەگەن وڭاي عوي. بىراق بىزگە ءوز ەلىمىز قازاقستاندا ءومىر سۇرگىزىپ، جۇمىس ىستەتپەيدى!

ءبىزدىڭ ارامىزدا كوبىسى كوپ نارسە بىلەدى، كوپ بيلىك باسىنداعى باسشىلارمەن سويلەستىك، سويلەسىپ تە ءجۇرمىز. ونداي تانىستىق بولاشاقتا ەشكىمدى دە قۋانتا قويمايدى. ماعان قالاي مۇمكىندىك تۋادى، مەن الىسقا – ەشكىمنىڭ قولى جەتپەيتىن جەرگە كەتەمىن».

1993 جىل.

سۋرەت ەرمەك قۇرمانعاليتەگىءنىڭ پاراقشاسىنان الىندى.

فوتوسۋرەتتەگى تۇلعالاردىڭ كىم ەكەنى ەرمەك، ايبەك جانە باۋىرجان ەسىمدى ازاماتتاردىڭ كومەگىمەن انىقتالدى.

سولدان وڭعا قاراي: 1. جانگەلدى ؟. 2. قايىرجان نۇرالين (1967 جىلى تۋعان). 3. تالعات اتاباەۆ (1967-2005). 4. نەسىپباي ناسەنوۆ (1961-1998). 5. اسقار ۇشكەەۆ (1964 جىلى تۋعان). 6. سەرىك ؟. 7. قۇرمانعالي ساتىبالديەۆ (1965-2015). 8. قايرات ءىزباساروۆ (1968 جىلى تۋعان).

زاڭعار كارىمحان

قىلمىس الەمى دە بەلگىلى ءبىر زاڭدىلىققا باعىنادى. مەملەكەت مىقتى بولۋى ءۇشىن، ونىڭ ىشكى كريمينالى دا كۇشتى بولۋى قاجەت ەكەن. ولاي بولماسا، وزگە ەلدىڭ «ۆور ۆ زاكونەلەرى» وسى بوس ۆاككۋمدى پايدالانىپ، ەلگە ءامىرىن جۇرگىزە باستايدى. «سارى الماس» باستاعان جىگىتتەر كەزىندە كەلىمسەكتەردىڭ وسىنداي جۇگەنسىزدىگىن توقتاتىپ، قازاق ەلىندە قازاقتىڭ عانا ءامىرى جۇرەتىنىن ولارعا توقپاقتاپ تۇرىپ تۇسىندىرگەن بولاتىن. اتتەڭ، بيلىككە دەيىن ءسوزى وتكەن مىقتى جىگىتتەردى اقىرىندا ماقساتىنا جەتكىزبەدى….

جولىمبەت ماكىش 

قازاعىمنىڭ نامىسى ءۇشىن جارالعان جىگىتتەر وسىلار بولاتىن.
پالتو، اق شارفى تاققان نەسىپباي ناسەنوۆ “سارى الماز”، قارا بىلعارى كۋرتكا كيگەن تالعاتبەك اتاباەۆ (اتابا), پيدجاك كيگەن قايىرجان. ” سارى المازدان” كەيىنگى ورنىندا مەيىرجان 23-24 جاستاعى جىگىت، جانە وسى قايىرجان قالعان. مەيىرجان 30 جاسقا جەتپەي ومىردەن وتكەن كورىنەدى.

“مەنىڭ جالعىز عانا دوسىم بار، ول- قايىرجان، ال قالعاندارى باۋىرلارىم”،- دەگەن ەكەن نەسىپباي.

ەرمەك قۇرمانعاليتەگى

وتكەندەردى مازالامايىقشى

كەشەگى ارىستارمەن وعىلانداردىڭ رۋحى ءۇشىن!
شوقتىعى بيىك شوقىر، مۇزبالاق مۇستافا جانە باسقادا دۇرلەردىڭ ۇلتىم دەپ سوققان جۇرەگى ءۇشىن، ءبىز قانشالىقتى قارىزدارمىز؟

از كۇندىك كرەزيسكە بولا جالىمىز جىعىلماسىن، نە ءبىر تارعالاڭداردان تايسالماي ءوتىپ ەدى عوي، تۇيەلى كوشپەن بابالارىمىز. ازات اسپان استىندا اسفالتتا جەڭىل كولىكپەن ءجۇرىپ، سارىارقاعا ەكى كۇن اياز تۇسسە ۇلارداي شۋلايمىز. سول ما ءبىزدىڭ ەرلىگىمىزبەن جەتكەن-باعىندىرعان بيىك شىڭىمىز.
بۇگىن ايتىلمايتىن ءبىر ءسوز” ولار ساتىپ كەتتى، جەپ قويدى، وتىرعىزدى، تۇرعىزدى.” وتكەن مارقۇمداردىڭ قۇلاعىن شۋلاتىپ، كۇناسىن كوتەرىپ زار قاقساپ، كوكدولىلانىپ، شاۋىلدەيتىن توبىر بار. سەن سول ءسوزىڭدى ولاردىڭ كوزى تىرىسىندە، قىلتاڭ دىرىلدەمەي قاسقايىپ ايتىپ، قاز تۇرا الاتىن با، ەدىڭ؟
ولار اقىماق بولعان جوق، ءوز باۋىرلارىنىڭ وزگەنىڭ ءبيتىن تاراپ كەتپەۋى ءۇشىن كەك كەرنەپ الدىعا شىقتى. بۇگىن تاس كەرپىشتەن قالانعان ءتورت تامىڭدا قۇرساعىڭدى تويدىرىپ الىپ، ارىستاردى بالاعاتتاۋ قاي تەڭىڭ؟ مىقتىسىڭ با، وندا كوپ دۇنيە سەنى كۇتىپ تۇر ال دالەلدە. ايتپەسە ونەر الدى……..

كوگەداي شامەرحان

Related Articles

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: