|  |  | 

Köz qaras Suretter söyleydi

«Rıjiy Almaz»: «Biz kimbiz? Qaraqşımız ba, reketpiz be, älde elimizdiñ «Robin Gudımız» ba?

Qazaq azamattari«Rıjiy Almaz»: «Biz kimbiz? Qaraqşımız ba, reketpiz be, älde elimizdiñ «Robin Gudımız» ba? Biz mına ömirden ketken soñ biz turalı oylap, esterine alar ma eken?!

…Men köp oylanam, özimdi jäne jigitterdi alda ne kütip twr dep, işki sezim bolaşaq joq deydi, onıñ öziñ körip twrğanday barlıq jerde «orıs wrıları».

Bäri jeke käsipke ketti, biraq onı eşkim tüsingisi kelmeydi. Ärdayım bäsekelestermen qırılısqanşa jeke käsippen jwmıs istegen oñay ğoy. Biraq bizge öz elimiz Qazaqstanda ömir sürgizip, jwmıs istetpeydi!

Bizdiñ aramızda köbisi köp närse biledi, köp bilik basındağı basşılarmen söylestik, söylesip te jürmiz. Onday tanıstıq bolaşaqta eşkimdi de quanta qoymaydı. Mağan qalay mümkindik tuadı, men alısqa – eşkimniñ qolı jetpeytin jerge ketemin».

1993 jıl.

Suret Ermek Qwrmanğaliteginiñ paraqşasınan alındı.

Fotosurettegi twlğalardıñ kim ekeni Ermek, Aybek jäne Bauırjan esimdi azamattardıñ kömegimen anıqtaldı.

Soldan oñğa qaray: 1. Jangeldi ?. 2. Qayırjan Nwralin (1967 jılı tuğan). 3. Talğat Atabaev (1967-2005). 4. Nesipbay Näsenov (1961-1998). 5. Asqar Üşkeev (1964 jılı tuğan). 6. Serik ?. 7. Qwrmanğali Satıbaldiev (1965-2015). 8. Qayrat İzbasarov (1968 jılı tuğan).

Zañğar Kärimhan

Qılmıs älemi de belgili bir zañdılıqqa bağınadı. Memleket mıqtı boluı üşin, onıñ işki kriminalı da küşti boluı qajet eken. Olay bolmasa, özge eldiñ «vor v zakoneleri» osı bos vakkumdı paydalanıp, elge ämirin jürgize bastaydı. «Sarı Almas» bastağan jigitter kezinde kelimsekterdiñ osınday jügensizdigin toqtatıp, qazaq elinde qazaqtıñ ğana ämiri jüretinin olarğa toqpaqtap twrıp tüsindirgen bolatın. Ätteñ, bilikke deyin sözi ötken mıqtı jigitterdi aqırında maqsatına jetkizbedi….

Jolımbet Mäkiş 

Qazağımnıñ namısı üşin jaralğan jigitter osılar bolatın.
Pal'to, aq şarfı taqqan Nesipbay Näsenov “Sarı Almaz”, qara bılğarı kurtka kigen Talğatbek Atabaev (Ataba), pidjak kigen Qayırjan. ” Sarı Almazdan” keyingi ornında Meyirjan 23-24 jastağı jigit, jäne osı Qayırjan qalğan. Meyirjan 30 jasqa jetpey ömirden ötken körinedi.

“Meniñ jalğız ğana dosım bar, ol- Qayırjan, al qalğandarı bauırlarım”,- degen eken Nesipbay.

Ermek Qwrmanğalitegi

Ötkenderdi mazalamayıqşı

Keşegi arıstarmen oğılandardıñ ruhı üşin!
Şoqtığı biik Şoqır, mwzbalaq Mwstafa jäne basqada dürlerdiñ wltım dep soqqan jüregi üşin, biz qanşalıqtı qarızdarmız?

Az kündik kreziske bola jalımız jığılmasın, ne bir tarğalañdardan taysalmay ötip edi ğoy, tüyeli köşpen babalarımız. Azat aspan astında asfal'tta jeñil kölikpen jürip, Sarıarqağa eki kün ayaz tüsse wlarday şulaymız. Sol ma bizdiñ erligimizben jetken-bağındırğan biik şıñımız.
Bügin aytılmaytın bir söz” Olar satıp ketti, jep qoydı, otırğızdı, twrğızdı.” Ötken marqwmdardıñ qwlağın şulatıp, künäsin köterip zar qaqsap, kökdolılanıp, şäuildeytin tobır bar. Sen sol söziñdi olardıñ közi tirisinde, qıltañ dirildemey qasqayıp aytıp, qaz twra alatın ba, ediñ?
Olar aqımaq bolğan joq, öz bauırlarınıñ özgeniñ bitin tarap ketpeui üşin kek kernep aldığa şıqtı. bügin Tas kerpişten qalanğan tört tamıñda qwrsağıñdı toydırıp alıp, arıstardı balağattau qay teñiñ? Mıqtısıñ ba, onda köp dünie seni kütip twr al dälelde. Äytpese öner aldı……..

Kogeday Şamerhan

Related Articles

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: