|  | 

تۇلعالار

زۋقا باتىردىڭ وسپان باتىردىڭ سىناپ، باتا بەرۋى….

Zuvqa batir men Ospan batir

وسپان ەر جەتە باستاعاندا، كوكتوعايدىڭ كۇرتىسىنىڭ اياق جاعىنداعى ەكىقىزىل دەگەن جەردە اقتاستىدان كومەي الىپ، ەگىن سالعان. اكەسى قىستا وزەن بويىنا قىستاپ، جازدا جايلاۋعا بارعاندا وسپان ويدا قالىپ، ەگىنشىلىكپەن شۇعىلداناتىن.
سول كەزدە وسپان قاينى جارىمبەتتەن ءبىر ات اكەلىپ، ەگىن باسىندا جاتقاندا، زۋقانىڭ جىگىتتەرى اتىن ۇرلاپ ءمىنىپ، زورىقتىرىپ دالاعا تاستايدى دا، ات ولەدى. «مال اشۋى – جان اشۋى» بولىپ جۇرگەن سول كۇندەردىڭ بىرىندە ءبىر توپ ۇرى اكەسىنىڭ جىلقىلارىن قۋىپ كەتەدى. ۇرىلاردىڭ سوڭىنان اتىن جايداق ءمىنىپ، قۋىپ بارعان وسپان شۇڭعىل قايسا، توماجان، كارمەن، تولەگەتاي باستاعان ۇرىلاردىڭ ءبارىن بىردەي ۇرىپ جىعىپ، بايلاپ اكەلەدى. ۇرىلاردىڭ تاعى دا زۋقانىڭ جىگىتتەرى ەكەنىن كورگەن اكەسى قويا بەرگىزەدى.
جالعىز ءوزى بەس بىردەي جىگىتتى ۇرىپ جىققانىن ەستىگەن زۋقا وسپاندى شاقىرىپ الادى.
– وۋ، بالام، بەس كىسىنى بىردەي قولعا تۇسىرگەنىڭ راس پا؟ – دەيدى.
– راس، – دەپ، وسپان شۇڭعىل قايسا باستاعان بەس تەنتەكتىڭ ايىبىن مويىنداتادى.
– راس بولسا، دالادا ءبىر ماس جاتىر، سونى اكەلىپ اناۋ توسەككە جاتقىز، – دەيدى زۋقا.
وسپان سىرتقى ىرگەدە سەرەيىپ جاتقان الپامساداي بىرەۋدى باس سالعاندا، اناۋ ماس ەمەس ەكەن، جاعالاسا كەتەدى. وسپان دا كۇش جيناپ، الىپتىڭ قول-اياعىن سىعىمداپ كوتەرىپ اكەلەدى دە، ءۇيدىڭ وڭ جاعىنا كۇرس ەتكىزەدى.
– جارايسىڭ، بالام! – دەيدى باتىر. الگى الىپ ماس ەمەس، وسپاندى سىناماققا جاتقان ومىراۋقارا دەگەن بالۋان ەكەن.
باتىر قاجى وسپاندى ۇيىنە قوندىرىپ كۇتىپ، ەرتەڭىنە ات مىنگىزىپ، اسىلدان شاپان جاۋىپ، تەرەڭ ويعا شومىپ، كۇبىرلەپ ءبىراز وتىرادى دا، ءىشىپ وتىرعان ءشايىن ۇسىنىپ، بىلاي دەيدى:
– ە-ە، بالام، كەشتىم تەنتەكتىگىڭدى. ءسىلامنىڭ باسىن وڭعا قاراتادى ەكەنسىڭ. ءبىر تەنتەكسىز ەل دە تەكتى بولماس. كەلە-كەلە كەرەيدىڭ كەرجاق ءبيى اتانادى ەكەنسىڭ. اتاعىڭدى ەستىپ، التى الاش ەلەڭدەيدى. ودان سوڭعىسى ما، سوڭعىسى… اتتەڭ، كەش، ارتى بۇلىڭعىر، كوزىم جەتپەيدى… بايقا، بالام، بايقا! اسا قايرات باس جارار، – ءسوزىنىڭ اياعىن جۇتىپ بارىپ توقتايدى دا، «ەرى جوق – ەل جەتىم»، اللاھ الدىڭنان وڭعارسىن، جورتقاندا جولىڭ بولسىن! – دەپ باتا بەرەدى.
مۇسىلمانشىلىقپەن ايتقاندا زۋقانىڭ قۇلاعىنا پەرىشتەلەر سىبىرلاپ تۇردى ما، الدە ونىڭ ايتقانىنا پەرىشتەلەر: «ءاۋمين!» دەدى مە، ايقانى اۋماي كەلەدى. وسپان باتىر شىنىندا اتاقتى باتىر بولادى، ايقانىنان قايتپايتىن ەر جۇرەك دالا پەرزەنتى تىك تۇرعان قالپىندا جۇرەگىن وققا توسەيدى.
زۋقا باتىر دا باس يمەگەن كۇيى شاھيتتتىك تابادى.
بيىل سول زۋقا باتىردىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولسا، وسپان باتىردىڭ ومىردەن وزعانىنا دا تۇپ-تۋرا 65 جىل بولىپتى.
ۇلت رۋحىن جوقتاعان باھادۇرلەردىڭ باتىرلىق ءداستۇرى ۇرپاق بويىنا ۇلاعات، ەرلىك سىيلاسىن دەپ تىلەيىك!

baq.kz

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    Altyn Magauina بۇگىن اتامىزدىڭ ەڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، ءبىزدىڭ باۋىرىمىز، قازاقتىڭ ماقتان تۇتاتىن جاستارىنىڭ ءبىرى عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاسقا تولىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇل كۇن – جاي عانا عالىمنىڭ تۋعان كۇن ەمەس، بۇل – ونىڭ جارتى عاسىرلىق ونەگەلى ءومىر جولىنىڭ، ادال ەڭبەگىنىڭ، بيىك پاراسات پەن ادامگەرشىلىگىنىڭ مەرەكەسى. ءبىز عالىمدى تەك تەرەڭ ءبىلىمى ءۇشىن ەمەس، ۇلكەن جۇرەگى ءۇشىن قادىرلەيمىز. عالىمنىڭ الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، “ازاتتىق راديوسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، بۇگىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىندە ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ جۇرگەنى ونىڭ تاباندىلىعىنىڭ، بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ جانە ەڭبەكقورلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا ادامنىڭ شىنايى باعاسى ونىڭ قىزمەتىمەن نەمەسە جەتكەن جەتىستىكتەرىمەن عانا ولشەنبەسە كەرەك. ادامنىڭ قادىرى ونىڭ جۇرەگىندە،

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: