|  | 

الەۋمەت

جاسارات جالەلۇلىنىڭ مەديتسينا سالاسىنا ەنگىزگەن جاڭالىعى تالايدى تاڭ قالدىردى.

Zhasarat Zhalelulyقىتايداعى قازاق عالىمى، ءۇرىمجى اۋرۋحاناسىنىڭ اعا دارىگەرى جاسارات جالەلۇلىنىڭ مەديتسينا سالاسىنا ەنگىزگەن جاڭالىعى تالايدى تاڭ قالدىردى. ونىڭ ەمدەۋ ءتاسىلىنىڭ ارتىقشىلىعىن قىتاي جانە اقش ماماندارى مويىنداپ وتىر.

جاسارات جالەلۇلى مەديتسيناعا كيىز ءۇي ۇلگىسىندەگى تىگىس ءتۇرىن ەنگىزىپ، بۇل ەڭبەگىن الدى­مەن قىتايدا، ودان كەيىن اقش-تا پاتەنت­تەگەن. ادام ەمدەۋدە بەس مىڭ جىلدىق تاريحى بار قىتاي ەلىندە توسىن جاڭالىق اشقان ءدارى­گەردىڭ اتالعان ءتاسىلى ۇلتتىق ەرەكشەلىگىمەن دە قۇندى. عالىمنىڭ كيىز ءۇي فورماسىنداعى تىگىسىنىڭ كوپتەگەن ارتىقشىلىعى بار كورىنەدى. سونىڭ ءبىرى رەتىندە ادامنىڭ سىنعان سۇيەگىنە وتا جاساپ، ونى الگى ادىسپەن تىككەننەن كەيىن گيپسپەن قاتىرۋدىڭ قاجەتى جوق ەكەنىن ايتۋعا بولادى. ج.جالەلۇلى بۇل ەم تۇرىنە «كيىز ءۇي ۇلگىسىندەگى وتا جاساۋ ءادىسى» دەپ ات قويىپتى. قازاق عالىمىنىڭ كادىمگى قازاقى ەتىككە بايلانىستى تاعى ءبىر سونى جاڭالىعى بار. اتاپ ايتقاندا، ول ادامداردا، اسىرەسە، سپورتشىلاردا ءجيى كەزدەسەتىن وكشە تىرسەگىنىڭ ءۇزىلۋىن پىشاق تيگىزبەي، كادىمگى قازاقى ەتىكپەن ەمدەۋدى قولعا العان. مۇندا ناۋقاس ەم الۋ كەزىندە توسەككە تاڭىلىپ جاتپايدى. كەرىسىنشە، الگى ەتىكتى كيىپ الىپ، ءۇش مەزگىل بيلەيدى. ماماننىڭ بۇل سوڭعى جاڭالىعىن ازىرگە قىتاي جاعى پاتەنتتەپ بەرىپتى. دارىگەر الداعى ۋاقىتتا وسى عىلىمي جوباسىن ەۋروپاعا تانىستىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.kygizuy
ايتا كەتەيىك، جاسارات 1985-1990 جىلدار ارالىعىندا شىڭجاڭ مەديتسينا ينستيتۋتىندا ءبىلىم العان. كەيىن مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىندە ۇزاق جىل قىزمەت جاساپ، مەديتسينا عىلىمىنىڭ دوكتورى دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىلدى. قازىر شىڭجاڭ اۆتونومياسىنىڭ سۇيەك اۋرۋلارىن زەرتتەۋ ورتالىعىندا قوزعالىس مەديتسيناسىن زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى مىندەتىن اتقارادى. سونىمەن بىرگە شىڭجاڭ ءداستۇرلى قازاق مەديتسيناسى قوعامىنىڭ القاسى.جاسارات جالەلۇلى ءوز ونەرىن ۇشتاي ءتۇسۋ ءۇشىن بەيجىڭ قوزعالىس مەديتسيناسىن زەرتتەۋ ورتالىعى شانحاي حۋاشان ەمحاناسىنىڭ سۇيەك ءبولىمى، شانحاي ۋنيۆەرسيتەتى بيوديناميكالىق زەرتتەۋ ورىنى، شانحاي فۋدان ۋنيۆەرسيتەتى بيومەديتسينا زەرتتەۋ ورىنى، گۋاڭجوۋ جۇڭشان ۋنيۆەرسيتەتى مولەكۋلالىق بيولوگيانى زەرتتەۋ ورىنى سىندى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارىنان تاجىريبەدەن وتكەن بىلىكتى عالىم. ول 2009 جىلى شىڭجاڭ مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تاڭداۋلى عىلىمي قىزمەتكەرى بولىپ باعالاندى; 2010 جىلى جۇڭحۋا مەديتسينا قوعامىنىڭ 12 كەزەكتى سۇيەك اۋرۋلارى عىلىمي تالقى ماجىلىسىندە جانە 5 كەزەكتى حالىقارالىق COA عىلىمي تالقى جينالىسىندا ارنايى ماراپاتقا يە بولعان.

Related Articles

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى.

    ارمان المەنبەت ەكى-ءۇش كۇن ۋايىمعا سالىنىپ كەتتىم. وسى سوڭعى جازعانىم بولسىن. ءارى قاراي قۇدايعا تاپسىرىپ، جۇمىسىمدى ىستەيىن. 6 اقپان كۇنگى ويىم: ءبىزدى باسقارىپ وتىرعان ءبىر توپ ادام ءۇشىن ورىس ءتىلى – يۆل اپپاراتى ىسپەتتى. كوۆيد كەزىندە وكپەسى جۇمىس ىستەمەي قالعان ادامدارعا تۇركيادان يۆل دەگەن اپپارات اكەلگەنى ەستەرىڭىزدە مە؟ يۆل بولماي، قانشا ادام ءولىپ قالدى. ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، ماڭگىلىك ەل مەن ەسىل وزەنىنىڭ ورتاسىنداعى بەس-التى عيمارات بوساپ قالادى. تەك ورىسشا ويلاناتىن ادامدار جينالىپ اپ، وزدەرى ادەمى وتىر و جەردە. مەنىڭ تۇسىنىگىمدە، ورىس ءتىلىن كونستيتتسيادان الىپ تاستاۋ ءۇشىن وعان الدىن الا دايىندالۋ كەرەك. سوڭعى ەكى جارىم جىلدا وسىنى قاتتى ويلانىپ ءجۇرمىن. ۇسىنايىن دەپ ەدىم، قىزىعاتىن ادام تابا المادىم. ءسويتىپ «انا ءتىل

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: