|  |  | 

ساياسات الەۋمەت

ءماجىلىس دەپۋتاتى گەننادي شيپوۆسكيح ساۋالدارىن تەك قازاق تىلىندە جولداۋعا ۋادە ەتتى

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ەڭ جاس دەپۋتاتى گەننادي شيپوۆسكيح قازاقتىڭ تىلىنە جاناشىرلىعىمەن ەستە قالدى. نەبارى 26 جاسىندا حالىق قالاۋلىسى اتانعان ازامات دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن تەك قازاق تىلىندە جولداۋعا ۋادە ەتتى دەپ جازادى قازاقستان زامان باسىلىمى.

گەننادي شيپوۆسكيح

«مەن بۇرىن دا ايتقانمىن، تاعى دا ايتامىن، دەپۋتاتتىق ساۋالدى تەك قازاقشا جولدايمىن، كەرەك ادام اۋدارماشى ارقىلى (قۇلاققا سالاتىن ارنايى قۇرىلعىمەن) اۋدارىپ تىڭداي جاتار. بۇعان باس قاتىرعىم كەلمەيدى. مەن ءتىل ماسەلەسىن كوتەرۋدە جالعىز بولمايمىن دەپ ويلايمىن. باقىتبەك سماعۇل، نۇرتاي ءسابيليانوۆ، بەكبولات تىلەۋحان سەكىلدى كوپتەگەن ازاماتتار ءماجىلىس تورىندە ۇنەمى قازاق تىلىنە باسىمدىق بەرىپ ءجۇر عوي. بۇل تۇرعىدا مەنىڭ ايتارىم احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ «ءتىلى جوعالعان ەلدىڭ ءوزى جوعالادى» دەگەن سوزىمەن سارىنداس. قازاق حالقىن ۇيىتىپ، ىنتىماعىن ارتتىرىپ وتىرعان — قاسيەتتى انا ءتىلى! ونى سول ورتادا ءوسىپ، جەتە تۇسىنگەن مەن ايتپاعاندا كىم ايتادى؟»، — دەيدى جاس دەپۋتات.

سونىمەن بىرگە حالىق قالاۋلىسى سۇحباتقا شاقىرعان تەلەارنالارعا قويار باستى تالابى — مەملەكەتتىك ءتىل ەكەنىن دە باسا ايتتى.

«سۇحباتقا شاقىرعان تەلەارنالارعا قويار باستى تالابىم — مەملەكەتتىك ءتىل.

ساۋالعا سول تىلدە عانا جاۋاپ بەرۋگە دايىنمىن دەپ ەسكەرتەمىن. بۇل جەردە ءوزىمنىڭ انا ءتىلىم — ورىس ءتىلىن اياققا جىعىپ بەرىپ وتىرعام جوق، كەرىسىنشە، ورىستاردىڭ دا قازاقشا سويلەي الاتىنىن، سول تىلدە ويلانىپ-تولعانۋعا ولاردىڭ دا شاما-شارقىنىڭ جەتەتىنىن كورسەتۋ. وزگە قانداستارىما ۇلگى بولۋ. قازاقتىڭ ءتىلىنىڭ وركەندەۋىنە وزىمشە ۇلەس قوسۋ. قازاقتىڭ دالاسىندا تۋىپ، سول جەردى باسىپ جۇرگەننەن كەيىن، بارلىق ەتنوس وكىلدەرى مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلۋگە مىندەتتى! «شىن جىلاسا سوقىر كوزدەن جاس شىعادى» دەگەن ءسوز بار قازاقتا. ءتىل ماسەلەسى، شىنداپ كەتسەك، ار-ۇياتتىڭ ولشەمى عوي! ءدال قازاقتاي مەيىربان، قوناقجاي، اقىلدى، مومىن حالىق جەر بەتىندە وتە از. ءوزىم سونى قاتتى سەزىنەمىن. جەتىمدىكتىڭ تاقسىرەتىن تارتقاندا ماڭدايىمنان سيپاعان قازاق ۇلتىنا قارىزدارمىن. سوندا قازاق ۇلتىنىڭ ءبىر قاجەتىنە جارايمىن دەپ انت ەتكەنمىن. قازىر سول ۇستانىمدى سەرىك ەتىپ كەلەمىن. ەلباسىنىڭ ءوزى حالىققا جولداۋىندا 2020 جىلعا قاراي بارشا قازاقستاندىقتار قازاق تىلىندە سويلەيتىن بولادى دەگەن وي ايتتى. وعان دا ساناۋلى جىل قالدى. سوندىقتان ءتىل ماسەلەسىندە تالاپتى كۇشەيتىپ، ەلباسىنا قولداۋ كورسەتۋدى ازاماتتىق پارىزىم دەپ ۇعىنامىن»، — دەپ قورىتىندىلادى گەننادي شيپوۆسكيح.

ايتا كەتەيىك، گەننادي شيپوۆسكيح قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءححىى سەسسياسىندا ەلباسى الدىندا مەملەكەتتىك تىلدە ءسوز سويلەپ، وزگە ەتنوس وكىلدەرىنە قازاق ءتىلىنىڭ قادىر-قاسيەتىن تانىتىپ، ونى قۇرمەتتەۋگە شاقىرىپ، ەلدىڭ ريزاشىلىعىنا بولەنگەن بولاتىن. قازاقتىڭ ءتىلىن ماقال-ماتەلمەن ورنەكتەپ، استارلاپ سويلەۋگە دەگەن شەبەرلىگى جاس دەپۋتاتتىڭ مەرەيىن وسىرگەندەي كورىنەدى.

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: