|  |  | 

ساياسات الەۋمەت

ءماجىلىس دەپۋتاتى گەننادي شيپوۆسكيح ساۋالدارىن تەك قازاق تىلىندە جولداۋعا ۋادە ەتتى

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ەڭ جاس دەپۋتاتى گەننادي شيپوۆسكيح قازاقتىڭ تىلىنە جاناشىرلىعىمەن ەستە قالدى. نەبارى 26 جاسىندا حالىق قالاۋلىسى اتانعان ازامات دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن تەك قازاق تىلىندە جولداۋعا ۋادە ەتتى دەپ جازادى قازاقستان زامان باسىلىمى.

گەننادي شيپوۆسكيح

«مەن بۇرىن دا ايتقانمىن، تاعى دا ايتامىن، دەپۋتاتتىق ساۋالدى تەك قازاقشا جولدايمىن، كەرەك ادام اۋدارماشى ارقىلى (قۇلاققا سالاتىن ارنايى قۇرىلعىمەن) اۋدارىپ تىڭداي جاتار. بۇعان باس قاتىرعىم كەلمەيدى. مەن ءتىل ماسەلەسىن كوتەرۋدە جالعىز بولمايمىن دەپ ويلايمىن. باقىتبەك سماعۇل، نۇرتاي ءسابيليانوۆ، بەكبولات تىلەۋحان سەكىلدى كوپتەگەن ازاماتتار ءماجىلىس تورىندە ۇنەمى قازاق تىلىنە باسىمدىق بەرىپ ءجۇر عوي. بۇل تۇرعىدا مەنىڭ ايتارىم احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ «ءتىلى جوعالعان ەلدىڭ ءوزى جوعالادى» دەگەن سوزىمەن سارىنداس. قازاق حالقىن ۇيىتىپ، ىنتىماعىن ارتتىرىپ وتىرعان — قاسيەتتى انا ءتىلى! ونى سول ورتادا ءوسىپ، جەتە تۇسىنگەن مەن ايتپاعاندا كىم ايتادى؟»، — دەيدى جاس دەپۋتات.

سونىمەن بىرگە حالىق قالاۋلىسى سۇحباتقا شاقىرعان تەلەارنالارعا قويار باستى تالابى — مەملەكەتتىك ءتىل ەكەنىن دە باسا ايتتى.

«سۇحباتقا شاقىرعان تەلەارنالارعا قويار باستى تالابىم — مەملەكەتتىك ءتىل.

ساۋالعا سول تىلدە عانا جاۋاپ بەرۋگە دايىنمىن دەپ ەسكەرتەمىن. بۇل جەردە ءوزىمنىڭ انا ءتىلىم — ورىس ءتىلىن اياققا جىعىپ بەرىپ وتىرعام جوق، كەرىسىنشە، ورىستاردىڭ دا قازاقشا سويلەي الاتىنىن، سول تىلدە ويلانىپ-تولعانۋعا ولاردىڭ دا شاما-شارقىنىڭ جەتەتىنىن كورسەتۋ. وزگە قانداستارىما ۇلگى بولۋ. قازاقتىڭ ءتىلىنىڭ وركەندەۋىنە وزىمشە ۇلەس قوسۋ. قازاقتىڭ دالاسىندا تۋىپ، سول جەردى باسىپ جۇرگەننەن كەيىن، بارلىق ەتنوس وكىلدەرى مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلۋگە مىندەتتى! «شىن جىلاسا سوقىر كوزدەن جاس شىعادى» دەگەن ءسوز بار قازاقتا. ءتىل ماسەلەسى، شىنداپ كەتسەك، ار-ۇياتتىڭ ولشەمى عوي! ءدال قازاقتاي مەيىربان، قوناقجاي، اقىلدى، مومىن حالىق جەر بەتىندە وتە از. ءوزىم سونى قاتتى سەزىنەمىن. جەتىمدىكتىڭ تاقسىرەتىن تارتقاندا ماڭدايىمنان سيپاعان قازاق ۇلتىنا قارىزدارمىن. سوندا قازاق ۇلتىنىڭ ءبىر قاجەتىنە جارايمىن دەپ انت ەتكەنمىن. قازىر سول ۇستانىمدى سەرىك ەتىپ كەلەمىن. ەلباسىنىڭ ءوزى حالىققا جولداۋىندا 2020 جىلعا قاراي بارشا قازاقستاندىقتار قازاق تىلىندە سويلەيتىن بولادى دەگەن وي ايتتى. وعان دا ساناۋلى جىل قالدى. سوندىقتان ءتىل ماسەلەسىندە تالاپتى كۇشەيتىپ، ەلباسىنا قولداۋ كورسەتۋدى ازاماتتىق پارىزىم دەپ ۇعىنامىن»، — دەپ قورىتىندىلادى گەننادي شيپوۆسكيح.

ايتا كەتەيىك، گەننادي شيپوۆسكيح قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءححىى سەسسياسىندا ەلباسى الدىندا مەملەكەتتىك تىلدە ءسوز سويلەپ، وزگە ەتنوس وكىلدەرىنە قازاق ءتىلىنىڭ قادىر-قاسيەتىن تانىتىپ، ونى قۇرمەتتەۋگە شاقىرىپ، ەلدىڭ ريزاشىلىعىنا بولەنگەن بولاتىن. قازاقتىڭ ءتىلىن ماقال-ماتەلمەن ورنەكتەپ، استارلاپ سويلەۋگە دەگەن شەبەرلىگى جاس دەپۋتاتتىڭ مەرەيىن وسىرگەندەي كورىنەدى.

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ارما الەۋمەت! 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. وسىعان بايلانىستى ىرگەلەس ەلدەردە سونىڭ ىشىندە شىعىس تۇركىستان وڭىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ءھام مادەني تاريحىن تانىپ ءبىلىپ جۇرگەنىمىز ارتىق بولماس. الدىمەن سۋرەتتەرگە تۇسىنىكتەمە: ءبىرىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسىندە 1934-44 جىلدارى ولكە گۋبەرناتورى بولعان شەن شيتسايدىڭ (盛世才) بەينەسى. ەكىنشى سۋرەت: تايۆان تايپەيدەگى شەن شيتسايدىڭ مازارى. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارعانداعى ەستەلىك. ول تۋرالى ەستەلىكتى كەيىن وقيسىزدار. ءۇشىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسى قۇمىل ايماعىنىڭ ايماق گۋبەرناتورى بولعان جولبارىس بەگ-ءتىڭ مازارى. تايۆان تايپەي قالاسىنداعى مۇسىلماندار زيراتىندا جەرلەنگەن. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارىپ قايتتىم. ءتورتىنشى سۋرەت: 1944 جىلى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسشىلەرى قۇلجا قالاسىن ازات قىلعان سوڭ قالا

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: