قۇندى قازىناسىمەن قۋانتتى
بيىل الا جازداي تارباعاتاي، ماڭىراق جانە ساۋىر تاۋلارىنىڭ تۇيىسكەن القىمىندا جاتقان شىلىكتى جازىعىندا ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. شىعىس ءوڭىرىنىڭ ارحەولوگيا سالاسىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن دامىتۋ جوسپارى شەڭبەرىندە پاتشا وبالارى كوپتەپ ورنالاسقان بۇل جازىقتاعى ەڭ ءىرى قورعاندى قازۋ جۇمىستارى بيىلعى جىلدىڭ مامىر ايىندا باستالدى.
ارحەولوگتار مەن ستۋدەنتتەردىڭ كۇنگە كۇيىپ، جاۋىن-شاشىنعا سۋ بولىپ ءجۇرىپ اتقارعان ەڭبەگى ناتيجەسىز بولعان جوق. جۋىردا وبادا ەكى ادامنىڭ جەرلەنگەنى بەلگىلى بولدى. سونىمەن بىرگە ساركوفاگتان باعالى زاتتار تابىلدى. بۇل ءبىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ زەرگەرلىك شەبەرلىگىنە تاعى دا ءتانتى ەتكەن التىن بۇيىمدار ەدى.
وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ زايسان اۋدانىنداعى جۇمىس ساپارى اياسىندا اتالعان قازبا جۇمىستارىمەن تانىستى. №16 قورعانداعى قازبا جۇمىستارىنىڭ ءناتيجەسىن كورگەننەن كەيىن ايماق باسشىسى جاۋاپتى تۇلعالارعا قورعاندى ۇستىنەن جاۋىپ تۇراتىن جانە كونە جەرلەۋ عۇرپىن تۋريستەردىڭ كورۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن كۇمبەز قۇرىلىسى جوباسىن ءازىرلەۋدى تاپسىردى.
– قورعاننان تابىلعان زاتتار وتە ەرەكشە. بۇل بۇيىمدار بابالارىمىزدىڭ زەرگەرلىك ونەردى وتە بيىك دارەجەدە مەڭگەرگەنىن كورسەتەدى. سوندىقتان ءوز الەۋەتىمىزدى پايدالانىپ، ەتنوتۋريزمدى دامىتۋ ينفراقۇرىلىمدارىن قولعا الامىز. ءدال وسى ىسپەتتى قۇرىلىم بەرەلدە دە تۇرعىزىلۋدا، – دەدى د.احمەتوۆ.
قازبا جۇمىستارى شەگىنە جەتىپ قالعان ەسكەرتكىشتىڭ بيىكتىگى 8,5 مەتر، ديامەترى 88 مەتردى قۇرايدى. وبا ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى VII عاسىرعا ءتان. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا، توپىراق ءۇيىندىسى مەن شىممەن قالانعان قاباتتان تاس ءۇيىندىسى شىعىپ، ونىڭ استىنان اعاش بورەنەلەرمەن قورعالعان تابىتقا ەكى ادام جەرلەنگەنى انىقتالدى. تونالعانىنا قاراماستان، وبادان اتا-بابالارىمىزدىڭ ۇزدىك زەرگەرلىك شەبەرلىكتەرىن ايعاقتايتىن قۇندى بۇيىمدار تابىلدى. اسىرەسە، ساق تايپالارىنىڭ ءداستۇرلى جانۋارلار بەينەسىندە جاسالعان التىن اشەكەيلەرى مەن تارى دانىندەي كىشكەنتاي التىن تۇيىندىكتەرى ەرەكشە اسەرگە بولەيدى. كىشكەنە تۇيىندىكتەرگە ۇساق قۇلاقشالار جاپسىرىلعان. التىن اشەكەيلەردى كيىمگە قاداعان ەكەن. بۇل سول زاماننىڭ وزىندە-اق بابالارىمىزدىڭ ونەردى شەبەرلىك دەڭگەيىنە كوتەرگەنىن، زەرگەرلىكتىڭ قۇپياسىنا جەتىك بولعانىن ءارى شاعىن دانەكەرلەۋ تەحنيكاسىن پايدالانعانىن كورسەتەدى.
ساركوفاگ-پاۆيلون دايىن بولعاننان كەيىن، شىلىكتى اۋىلدىق وكرۋگىندە تۋريستەردى قابىلدايتىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جۇمىستارى باستالماق. وسى ايادا تاۋدىڭ ساي-سالاسىن قۋالاپ كەلەتىن جولدىڭ جاعدايى دا تۇزەلىپ قالۋى مۇمكىن.
دۋمان اناش،
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى،
زايسان اۋدانى
پىكىر قالدىرۋ