Jügirtpeler
 |  |  |  | 

Jañalıqtar Mädeniet Qazaq şejiresi

Şejireli Şilikti

<span>kerey.kz</span>kerey.kz
 |  Aug 30, 2016

Şilikti-01-1qwndı qazınasımen quanttı

Biıl ala jazday Tarbağatay, Mañıraq jäne Sauır taularınıñ tüyisken alqımında jatqan Şilikti jazığında arheologiyalıq qazba jwmıstarı jürgizildi. Şığıs öñiriniñ arheologiya salasındağı ğılımi-zertteu jwmıstarın damıtu josparı şeñberinde patşa obaları köptep ornalasqan bwl jazıqtağı eñ iri qorğandı qazu jwmıstarı biılğı jıldıñ mamır ayında bastaldı.

Arheologtar men studentterdiñ künge küyip, jauın-şaşınğa su bolıp jürip atqarğan eñbegi nätijesiz bolğan joq. Juırda obada eki adamnıñ jerlengeni belgili boldı. Sonımen birge sarkofagtan bağalı zattar tabıldı. Bwl bizdiñ babalarımızdıñ zergerlik şeberligine tağı da tänti etken altın bwyımdar edi.

Oblıs äkimi Danial Ahmetov Zaysan audanındağı jwmıs saparı ayasında atalğan qazba jw­mıstarımen tanıstı. №16 qor­ğandağı qazba jwmıstarınıñ näti­jesin körgennen keyin aymaq basşısı jauaptı twlğalarğa qorğandı üstinen jauıp twratın jäne köne jerleu ğwrpın turis­terdiñ köruine mümkindik beretin kümbez qwrılısı jobasın äzir­leudi tapsırdı.

– Qorğannan tabılğan zattar öte erekşe. Bwl bwyımdar babalarımızdıñ zergerlik öner­di öte biik därejede meñger­genin körsetedi. Sondıqtan öz äleue­timizdi paydalanıp, etnoturizmdi damıtu infraqwrılımdarın qolğa alamız. Däl osı ispetti qwrı­lım Berelde de twrğızıluda, – dedi D.Ahmetov.

Qazba jwmıstarı şegine jetip qalğan eskertkiştiñ biiktigi 8,5 metr, diametri 88 metrdi qwraydı. Oba bizdiñ zamanımızğa deyingi VII ğasırğa tän. Arheologiyalıq zertteu jwmıstarınıñ nätijesi boyınşa, topıraq üyindisi men şımmen qalanğan qabattan tas üyindisi şığıp, onıñ astınan ağaş börenelermen qorğalğan tabıtqa eki adam jerlengeni anıqtaldı. Tonalğanına qaramastan, obadan ata-babalarımızdıñ üzdik zergerlik şeberlikterin ay­ğaqtaytın qwndı bwyımdar tabıl­dı. Äsirese, saq taypalarınıñ dästürli januarlar beynesinde jasalğan altın äşekeyleri men tarı dänindey kişkentay altın tüyindikteri erekşe äserge böleydi. Kişkene tüyindikterge wsaq qwlaqşalar japsırılğan. Altın äşekeylerdi kiimge qadağan eken. Bwl sol zamannıñ özinde-aq babalarımızdıñ önerdi şeberlik deñgeyine kötergenin, zergerliktiñ qwpiyasına jetik bolğanın äri şağın dänekerleu tehnikasın paydalanğanın körsetedi.

Sarkofag-pavil'on dayın bol­ğannan keyin, Şilikti auıldıq okruginde turisterdi qabıl­day­tın infraqwrılımdı damıtu jwmıs­tarı bastalmaq. Osı ayada taudıñ say-salasın qualap keletin joldıñ jağdayı da tüzelip qaluı mümkin.

Duman ANAŞ,

«Egemen Qazaqstan»

Şığıs Qazaqstan oblısı,

Zaysan audanı

Related Articles

  • Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: