|  |  |  | 

Jañalıqtar Mädeniet Qazaq şejiresi

Şejireli Şilikti

Şilikti-01-1qwndı qazınasımen quanttı

Biıl ala jazday Tarbağatay, Mañıraq jäne Sauır taularınıñ tüyisken alqımında jatqan Şilikti jazığında arheologiyalıq qazba jwmıstarı jürgizildi. Şığıs öñiriniñ arheologiya salasındağı ğılımi-zertteu jwmıstarın damıtu josparı şeñberinde patşa obaları köptep ornalasqan bwl jazıqtağı eñ iri qorğandı qazu jwmıstarı biılğı jıldıñ mamır ayında bastaldı.

Arheologtar men studentterdiñ künge küyip, jauın-şaşınğa su bolıp jürip atqarğan eñbegi nätijesiz bolğan joq. Juırda obada eki adamnıñ jerlengeni belgili boldı. Sonımen birge sarkofagtan bağalı zattar tabıldı. Bwl bizdiñ babalarımızdıñ zergerlik şeberligine tağı da tänti etken altın bwyımdar edi.

Oblıs äkimi Danial Ahmetov Zaysan audanındağı jwmıs saparı ayasında atalğan qazba jw­mıstarımen tanıstı. №16 qor­ğandağı qazba jwmıstarınıñ näti­jesin körgennen keyin aymaq basşısı jauaptı twlğalarğa qorğandı üstinen jauıp twratın jäne köne jerleu ğwrpın turis­terdiñ köruine mümkindik beretin kümbez qwrılısı jobasın äzir­leudi tapsırdı.

– Qorğannan tabılğan zattar öte erekşe. Bwl bwyımdar babalarımızdıñ zergerlik öner­di öte biik därejede meñger­genin körsetedi. Sondıqtan öz äleue­timizdi paydalanıp, etnoturizmdi damıtu infraqwrılımdarın qolğa alamız. Däl osı ispetti qwrı­lım Berelde de twrğızıluda, – dedi D.Ahmetov.

Qazba jwmıstarı şegine jetip qalğan eskertkiştiñ biiktigi 8,5 metr, diametri 88 metrdi qwraydı. Oba bizdiñ zamanımızğa deyingi VII ğasırğa tän. Arheologiyalıq zertteu jwmıstarınıñ nätijesi boyınşa, topıraq üyindisi men şımmen qalanğan qabattan tas üyindisi şığıp, onıñ astınan ağaş börenelermen qorğalğan tabıtqa eki adam jerlengeni anıqtaldı. Tonalğanına qaramastan, obadan ata-babalarımızdıñ üzdik zergerlik şeberlikterin ay­ğaqtaytın qwndı bwyımdar tabıl­dı. Äsirese, saq taypalarınıñ dästürli januarlar beynesinde jasalğan altın äşekeyleri men tarı dänindey kişkentay altın tüyindikteri erekşe äserge böleydi. Kişkene tüyindikterge wsaq qwlaqşalar japsırılğan. Altın äşekeylerdi kiimge qadağan eken. Bwl sol zamannıñ özinde-aq babalarımızdıñ önerdi şeberlik deñgeyine kötergenin, zergerliktiñ qwpiyasına jetik bolğanın äri şağın dänekerleu tehnikasın paydalanğanın körsetedi.

Sarkofag-pavil'on dayın bol­ğannan keyin, Şilikti auıldıq okruginde turisterdi qabıl­day­tın infraqwrılımdı damıtu jwmıs­tarı bastalmaq. Osı ayada taudıñ say-salasın qualap keletin joldıñ jağdayı da tüzelip qaluı mümkin.

Duman ANAŞ,

«Egemen Qazaqstan»

Şığıs Qazaqstan oblısı,

Zaysan audanı

Related Articles

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    Nwrbek TÜSİPHAN Qazaqstan parlamenti mäjilisiniñ deputatı, zañger Abzal Qwspan Azattıqqa swhbat berip otır. Astana, 26 qazan, 2023 jıl Qañtardı kim wyımdastırğanın bilik bile me, bilse nege aşıq aytpadı? Parlamentte nege Qañtar boyınşa tağı tıñdau ötpeydi? Prezident Toqaev Qañtar “töñkeris jasauğa äbden maşıqtanğan mamandardıñ jetekşiligimen” wyımdastırıldı dedi. Olar kimder? Mäjilis deputatı Abzal Qwspan osı swraqtarğa jauap berdi Azattıq: Abzal mırza, siz – Qañtar oqiğasına bir taraptan emes, jan-jağınan qarauğa mümkindik alğan adamsız. Eñ aldımen sol oqiğağa tikeley qatıstıñız, jwrttı alañğa şığuğa şaqırdıñız. Odan keyin qandı qırğında qamauğa alınğandardı bosatuğa at salısıp, zañger retinde de aralastıñız. Odan bölek mäjilis deputatı esebinde de jaña bir rakurstan qarap otırsız. Aytıñızşı, jan-jağınan qarağanda Qañtar oqiğasında sizge

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: