Шежірелі Шілікті

| Aug 30, 2016

құнды қазынасымен қуантты

Биыл ала жаздай Тарбағатай, Маңырақ және Сауыр тауларының түйіскен алқымында жатқан Шілікті жазығында археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Шығыс өңірінің археология саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстарын дамыту жоспары шеңберінде патша обалары көптеп орналасқан бұл жазықтағы ең ірі қорғанды қазу жұмыстары биылғы жылдың мамыр айында басталды.

Археологтар мен студенттердің күнге күйіп, жауын-шашынға су болып жүріп атқарған еңбегі нәтижесіз болған жоқ. Жуырда обада екі адамның жерленгені белгілі болды. Сонымен бірге саркофагтан бағалы заттар табылды. Бұл біздің бабаларымыздың зергерлік шеберлігіне тағы да тәнті еткен алтын бұйымдар еді.

Облыс әкімі Даниал Ахметов Зайсан ауданындағы жұмыс сапары аясында аталған қазба жұмыстарымен танысты. №16 қорғандағы қазба жұмыстарының нәтижесін көргеннен кейін аймақ басшысы жауапты тұлғаларға қорғанды үстінен жауып тұратын және көне жерлеу ғұрпын туристердің көруіне мүмкіндік беретін күмбез құрылысы жобасын әзірлеуді тапсырды.

– Қорғаннан табылған заттар өте ерекше. Бұл бұйымдар бабаларымыздың зергерлік өнерді өте биік дәрежеде меңгергенін көрсетеді. Сондықтан өз әлеуетімізді пайдаланып, этнотуризмді дамыту инфрақұрылымдарын қолға аламыз. Дәл осы іспетті құрылым Берелде де тұрғызылуда, – деді Д.Ахметов.

Қазба жұмыстары шегіне жетіп қалған ескерткіштің биіктігі 8,5 метр, диаметрі 88 метрді құрайды. Оба біздің заманымызға дейінгі VII ғасырға тән. Археологиялық зерттеу жұмыстарының нәтижесі бойынша, топырақ үйіндісі мен шыммен қаланған қабаттан тас үйіндісі шығып, оның астынан ағаш бөренелермен қорғалған табытқа екі адам жерленгені анықталды. Тоналғанына қарамастан, обадан ата-бабаларымыздың үздік зергерлік шеберліктерін айғақтайтын құнды бұйымдар табылды. Әсіресе, сақ тайпаларының дәстүрлі жануарлар бейнесінде жасалған алтын әшекейлері мен тары дәніндей кішкентай алтын түйіндіктері ерекше әсерге бөлейді. Кішкене түйіндіктерге ұсақ құлақшалар жапсырылған. Алтын әшекейлерді киімге қадаған екен. Бұл сол заманның өзінде-ақ бабаларымыздың өнерді шеберлік деңгейіне көтергенін, зергерліктің құпиясына жетік болғанын әрі шағын дәнекерлеу техникасын пайдаланғанын көрсетеді.

Саркофаг-павильон дайын болғаннан кейін, Шілікті ауылдық округінде туристерді қабылдайтын инфрақұрылымды дамыту жұмыстары басталмақ. Осы аяда таудың сай-саласын қуалап келетін жолдың жағдайы да түзеліп қалуы мүмкін.

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»

Шығыс Қазақстан облысы,

Зайсан ауданы

Тек тілге байланысты…

kerey.kz

Қазақ Республикасында бір ғана мемлекеттік тіл бар. Ол- қазақ тілі. Қазақ тілінен басқа ешбір екінші тілге мемлекеттік мәртебе берілмеуі керек! Отыз жылдан астам уақыттан бері геосаяси ахуалды сылтауратып келдік. Енді біздің де мінезімізді һәм мысымызды көрсететін уақыт келді. ҚР-ның азаматы һәм салық тапсырушы қатардағы тұрғыны ретінде талап етемін! Алдағы бес жылда Қазақ Республикасында елеулі демографиялық өзгерістер болады. Атап айтқанда 2030 жылынан кейін қазақтардың республикадағы жалпы үлесі 80-85% ке дейін артады. Славян халықтарының өсімі азайып 10%-ға дейін түседі. Есесіне елдегі түркітілдес өзбек, татар, ұйғырлардың өсімі еселеп өсіп тіпті 10-15 жылда орыстардың орнын басып озуы мүмкін. Сол кезде Қазақ Республикасындағы жалпы түркітілдес халықтардың үлес салмағы 85-90% ке жетеді. Нәтижесінде қазақ мектептерінің саны,
“Қазақ тілі – мемлекеттік тіл” деп жазылып тұр ғой дейді. Неге ондай сөздің пайдасы жоқ екенін түсіндірейін.

kerey.kz

“Қазақ тілі – мемлекеттік тіл” деп жазылып тұр ғой дейді. Неге ондай сөздің пайдасы жоқ екенін түсіндірейін. “Жаңа конституцияның” 9-бап 2-тармағы тұрғанда құжаттар ешқашан қазақша жасалмайды. Тек аударма тілі болып қалады. Себебі мемлекеттік бюрократия 9-баптың 2-тармағына сүйеніп, іс-қағаздарды орысша жасап үйренген. Сол себепті іс-қағаздың бәрі алдымен орысша жасалады, кейін қазақшаға қалай болса солай аударылады. Сол себепті 1-тармақтың болғаны қазақ тілінің нағыз мемлекеттік тіл мәртебесінде болуына еш көмектесе алмайды. Бір ғана жолы бар: конституцияда мемлекеттік тіл де, ресми тіл де – қазақ тілі деп тайға таңба басқандай жазылып тұруы керек. Құжаттың мемлекеттік тілдегі нұсқасының ғана заңды күші болуы тиіс. Сол кезде басқа тілдердегі нұсқасы жай аудармасы болады. Сол кезде ғана қазақ
Мемлекеттік тіл: Қауқарлы ма, әлде әлі де декларация ма?

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz сайттарынан алынды. Ата Заң жобасының талқысы Қазақстандағы ең сезімтал, ең ұзақ талқыланып келе жатқан мәселенің бірі — мемлекеттік тілдің нақты мәртебесі. Конституцияда қазақ тілі мемлекеттік тіл деп жазылғанына отыз жылдан асты. Алайда қоғамдағы шынайы сұрақ әлі де ашық: қазақ тілі — басқарудың тілі ме, әлде символдық мәртебедегі тіл ме? Тіл мәселесі неліктен шешілмей келеді? Себебі біз ұзақ уақыт бойы тілге: – мәдени құндылық ретінде ғана қарап келдік; – оны мемлекеттік басқару тілі ретінде нақты бекітпедік. Нәтижесінде: – Конституцияда бір мәтін, – тәжірибеде басқа жағдай қалыптасты. Бұл қайшылық тілдің емес, конституциялық айқындықтың әлсіздігінен туындады. 9-баптағы басты түйін Жоба бойынша: 1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілі. 2. Мемлекеттік ұйымдарда
“Төңкеріс жасауға машықтанғандар” кім? Қаңтар құпиясы ашылса, салдары не болады? Депутатпен сұхбат

kerey.kz

Нұрбек ТҮСІПХАН Қазақстан парламенті мәжілісінің депутаты, заңгер Абзал Құспан Азаттыққа сұхбат беріп отыр. Астана, 26 қазан, 2023 жыл Қаңтарды кім ұйымдастырғанын билік біле ме, білсе неге ашық айтпады? Парламентте неге Қаңтар бойынша тағы тыңдау өтпейді? Президент Тоқаев Қаңтар “төңкеріс жасауға әбден машықтанған мамандардың жетекшілігімен” ұйымдастырылды деді. Олар кімдер? Мәжіліс депутаты Абзал Құспан осы сұрақтарға жауап берді Азаттық: Абзал мырза, сіз – Қаңтар оқиғасына бір тараптан емес, жан-жағынан қарауға мүмкіндік алған адамсыз. Ең алдымен сол оқиғаға тікелей қатыстыңыз, жұртты алаңға шығуға шақырдыңыз. Одан кейін қанды қырғында қамауға алынғандарды босатуға ат салысып, заңгер ретінде де араластыңыз. Одан бөлек мәжіліс депутаты есебінде де жаңа бір ракурстан қарап отырсыз. Айтыңызшы, жан-жағынан қарағанда Қаңтар оқиғасында сізге
Олжас Сүлейменов. Мен білем!..

kerey.kz

Серік Ерғали Суреттер: madeniportal.kz және С.Ерғали мұрағаттарынан алынды. «Я знаю!..» кітабынан үзінді-аударма. ОСИРИС ЗАҢЫ I Біз адамзат тарихын өте нашар білеміз. XIX ғасырдың басында Наполеон әлемге Мысырды ашты, ал ғалымдар бұл елдің қирандыларын зерттеп, оның шамамен б.з.д. III мыңжылдыққа тиесілі екенін анықтады. Сол кезде адамзат тарихы тағы да қос мыңжылдыққа тереңдей түсті. Бірнеше мыңжылдық бұрын (мен білем) адамзат (немесе оның кейбір бөлігі) таңбалы жазуды қолданып, жазып жүрген. Бұл білімдерді қалпына келтіру арқылы біз XX ғасырдың басында жасанды түрде үзілген тіліміздің тарихына қатысты қолжетер шындықты қайта тануымызға тура келді. 1926 жылы Бакуде өткен алғашқы түркологиялық конгрестен кейін түркология ғылым ретінде қалыптаса алмады… …2018 жылы Назарбаев мені әңгімелесу үшін Ақордаға шақырды. Үлкен үстелдің басында