|  |  | 

رۋحانيات الەۋمەت

بايلاردا كەدەيلەردىڭ قاقىسى بار

بايلاردا كەدەيلەردىڭ قاقىسى بار

بىردە قولى قاتتى ءبىر كىسى بازاردا كەتىپ بارا جاتسا ءبىر تىلەمسەك – ءبىر دەگەنە ايران بەر نەمەسە سوڭى ساتىپ الاتىن اقشا بەر دەپ سوڭىنان قالماي قويادى. «كەت باسقا جاققا» دەسە دە قويمايدى. بۇل شاراسىزدىقتان قالتاسىنان اقشا شىعارىپ جەرگە لاقتىرىپ جىبەرەدى. ول سول كۇنى كەشكە ۇيىنە كەلىپ ۇيىقتاعاندا تۇسىندە جۇماقتى كورەدى. ءوزى جۇماقتا ءجۇر ەكەن دەيدى. كەڭ جازىقتا ۇلكەن اعاش ادەمى بۇلاقتار سىلدىرلاپ اعىپ جاتىر. ءارى بەرى ءجۇرىپ شارشايدى. قارنى اشادى. بىراق اعاش پەن سۋدان باسقا جەيتىن ەشنارسە جوق. ءدال سول كەزدە قارسى الدىنان ءبىر پەرىشتە كەزىگەدى. وعان: – جۇماقتا نەشە ءتۇرلى ءتاتتى تاعامنىڭ ءبارى بار دەيتىنى قانە؟ اشتان ولەيىن دەپ جاتىرمىن، – دەيدى. پەرىشتە: – ءيا، راس ايتاسىڭ بۇگىن كەشتە ءبىر مۇساپىرگە ءبىر تاباق قاتىق بەرىپ ەدىڭ؟ سوڭى ساعان اكەلەيىن، – دەپ الدىنا ءبىر تاباق ايران الىپ كەلەدى. بۇنىڭ نانى قايدا؟ دەپ سۇرايدى. نانىڭ بەرگەن جوقسىن، – دەگەن جاۋاپ ەستيدى. سودان: ە ە، بۇل دۇنيەدە نە جىبەرسەڭ سوڭى قيامەتتە تابادى ەكەنسىڭ عوي، –دەپ ويلاپتى.

اللا تاعالا ادام بالاسىن بۇل دۇنيەگە سىناق ءۇشىن جىبەرگەنى بەلگىلى. سول ءۇشىن باي بايلىعىنان، مالىنان زەكەت بەرۋ ارقىلى جۇرەگىنە ساراڭدىق سياقتى جامان قاسيەتتەردى ورىندىقتىرماي، قولى اشىق جۇرەگى جومارت سياقتى جاقسى قاسيەتتەردى ورىندىقتىرۋى كەرەك. بايلاردا كەدەيلەردىڭ قاقىسى بار. ەگەر زەكەت سياقتى اللانىڭ پارىز ەتكەن امالدارىن ورىنداماسا كەدەيدىڭ مالىنا قيانات جاساعان بولادى. ءسۇيتىپ اللا تاعالا ادامدارعا ءبىر-بىرىنە قول-ۇشىن بەرىپ، كومەكتەسۋگە ساراڭدىق اتاۋلىدان تىيىپ، مۇسىلمانداردى جومارت بولۋعا شاقىرادى. اللا تاعالا قۇران كارىمدە: «نەگىزى، سەندەر اللا جولىندا مال جۇمساۋعا شاقىرىلۋداسىڭدار. الايدا، ارالارىندا ساراڭدار بار. كىمدە-كىم ساراڭدىق جاساسا، وزىنە ساراڭدىق جاساعانى. ويتكەنى، اللا باي، سەندەر كەدەيسىڭدەر. ەگەر اللادان تەرىس اينالساڭدار سەندەردىڭ ورىندارىڭا باسقا قاۋىم اكەلەدى. ولار سەندەر سەكىلدى بولمايدى» («مۇحاممەد» سۇرەسى، 38-ايات) دەيدى. اللا ءبىزدىڭ بەرگەندەرىمىزگە مۇقتاج ەمەس، اللا رازىلىعى ءۇشىن مالىمىزدان زەكەت، ساداقا بەرمەسەك، ول ءوزىمىزدىڭ ساراڭدىعىمىز. تاعى ءبىر اياتتا:«اللانىڭ كەڭشىلىگىنەن وزدەرىنە بەرىلگەن نارسەلەرىندە ساراڭدىق ەتكەندەر، بۇنى وزدەرى ءۇشىن قايىرلى دەپ ويلاماسىن. جوق، بۇل ولارعا جاماندىق اكەلەدى. ساراڭدىق ەتكەن نارسەلەرى قيامەت كۇنى ولاردىڭ مويىنا ورالادى. كوكتەر مەن جەردىڭ مۇراسى اللاتىكى. اللا تاعالا سەندەردىڭ ىستەگەندەرىڭنەن تولىق حاباردار»(«ءالي-يمران» سۇرەسى، 180-ايات), دەلىنگەن.

نۇرسۇلتان قالدارحانۇلى

mazhab.kz

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    كوكباي اتا شىعارمالارى – قازاقتىڭ وركەنيەتتىك ورەسىنىڭ ايعاعى

    ادامنىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. اقىل-ويى ەركىن، ءماندى، قۇندى دۇنيەلەر تۋعىزا الاتىن، جاسامپازدىق قۋاتى زور ادامدار بولادى. سول سياقتى وركەنيەتتىك الەۋەتى (پوتەنتسيالى) زور حالىقتار بولادى. ونداي قاسيەت وزىندىك قۇندىلىقتار جۇيەتىن جاساي الاتىن، ەشكىمگە ۇقسامايتىن، تەرەڭ تامىرلى رۋحانياتى بار حالىقتاردا بولادى. قازاقتىڭ بۇكىل تاريحى مەن مادەنيەتى ءبىزدىڭ سونداي حالىقتار ساناتىنا جاتاتىنىمىزدىڭ ايعاعى. سونداي ايعاق ابايدىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ كورنەكتى وكىلى كوكباي جاناتايۇلى شىعارماشىلىعىندا مولىنان تابىلادى… كەشە سەمەي قالاسىنداعى ابايدىڭ قورىق- مۋزەيىندە كوكباي جاناتايۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان “ابايدان ساباق الدىم بالا جاستان” اتتى ادەبي كەش ءوتتى. زال بەلگىلى ابايتانۋشى، پروفەسسور جاندوس اۋباكىردىڭ تاعىلىمى مول، اسەرلى بايانداماسىن ەرەكشە ىنتامەن تىڭدادى. سپيكەردى تىڭداپ وتىرىپ: ء“بىز كوكبايدى ءتىپتى بىلمەيمىز دەۋگە بولعانداي ەكەن عوي… كەيدە ءتىپتى جەڭىل، ءۇستىرت

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: