|  | 

ساياسات

“ورىسشا وزدەرىڭ اۋدارىپ الىڭدار”- دەگەن ەر قازاق ۇكىمەت  تىزگىنىن الدى

ساعىنتاەۆ 1

سونىمەن، كارىم ءماسىموۆ پرەمەر-مينيستر بولا سالىسىمەن،  ءبىر جىل وتپەي-اق، “قاشان كەتەدى؟”-دەگەن  ەلدىڭ  تىلەگى 10 جىلعا جۋىق ۋاقىتتان سوڭ  ورىندالدى…  8 قىركۇيەكتە پرەزيدەنت جارلىعىمەن ۇكىمەت تاراتىلىپ،  9 قىركۇيەك كۇنى  باقىتجان ساعىنتاەۆ  ۇكىمەت تىزگىنىن قولعا الدى.

دامىعان ەلدىڭ ءبارى باسقا-باسقا، ۇكىمەت باسقاراتىن تۇلعانىڭ قانداي قاسيەتتەرىنە باسا ءمان بەرەتىنىن باعامداپ كورسەك، ول قانشا جەردەن كەرەمەت بولسا دا، ەڭ الدىمەن ونىڭ بويىنداعى ۇلتتىق مۇددەگە ادالدىعىن العا قوياتىنى انىق. وسى تۇرعىدان العاندا، باقىتجان ساعىنتاەۆ يمانعالي تاسماعامبەتوۆتەن كەيىنگى  ۇلتتىق  ۇستانىمى بەرىك  پرەمەر بولا الادى دەگەن ۇمىتتەمىز.

ءسوزىمىز قۇرعاق بولماۋى ءۇشىن  باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رەتىندە ءتۇرلى جيىنداردا  مەملەكەتتىك تىلگە باسىمدىق بەرەتىنىن ايتۋعا بولادى. ءتىپتى، انا ءبىر جىلى، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا بارعاندا، ماقتارال اۋدانىندا قاپتاعان تىلشىلەرگە سۇحبات بەرىپ تۇرعاندا، “ەندى ورىسشا ايتىپ جىبەرىڭىزشى”-دەگەندە: “ورىسشاعا وزدەرىڭ اۋدارىپ الىڭدار”-دەگەن ۇكىمەتتەگى ءبىرىنشى ادام دەسەك تە ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ءيا، ۇكىمەتتەگى. سەبەبى، جالپى بيلىكتى ايتار بولساق،  ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2012 جىلى  باق-قا سۇحبات بەرىپ تۇرىپ،  “ورىسشا ايتىپ بەرىڭىزشى”-دەگەن تىلشىلەرگە  :ءوزىڭ ايتىپ بەرمەيسىڭ بە ورىسشاڭدى؟”–دەپ،  قايتارىپ تاستاعان ۆيدەوسى  عالامتاردا ءجۇر.  ءبىر قىزىعى، ەلباسى  وسى سۇحباتىندا، 2012 جىلى قىركۇيەكتە  باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولىپ سايلانۋىنا بايلانىستى مالىمەت بەرىپ تۇرعان بولاتىن…  مۇمكىن، باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ 2014 جىلى جەتىسايدا جەرگىلىكتى تىلشىلەرگە  “ورىسشاعا وزدەرىڭ اۋدارىپ الىڭدار”-دەۋىنىڭ نەگىزى ەلباسىنىڭ سول سوزىندە جاتقان شىعار…  دەگەنمەن، قازاقشا ويلاناتىن، مەملەكەتتىك ءتىل-مەملەكەتتىك مۇددەنى ءبىرىنشى ورىنعا قوياتىن، ەرىك-جىگەرى بار باتىل  ساياساتكەر  عانا وسىلاي ايتا الادى دەپ بىلەمىز. تاۋەلسىزدىككە شيرەك عاسىر بولسا دا،  قازاق ساياساتكەرلەرىنەن رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك  تىلىن سۇراي بەرەتىن، “دايىن اسقا تىك قاسىق” بولۋعا ۇيرەنىپ العان تىلشىلەرگە دە وبال جوق… وزبەكستاندا وسىنداي وقيعا بولسا، ونداي تىلشىلەردى يت قوسىپ قۋىپ، قىزىقتاپ قاراپ تۇرار ەدى…

2015 جىلى جەلتوقساندا «اتامەكەن» ۇكپ ۇيىمداستىرعان «ۇلى دالا ەلى» فورۋمىندا  «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» كورمەسىن ارالاعان قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتاەۆ  وتاندىق تاۋارلاردىڭ الۋان تۇرلىلىگىنە كوڭىل اۋدارا وتىرىپ:  «بۇگىن ساۋكەلە، شاپان نەمەسە تاعى باسقا دا سول سياقتى ۇلتتىق باعىتتاعى تاۋارلاردى كورىپ قانا قويماي، مۇلدەم باسقا دەڭگەيگە شىققانىمىزدى بايقاپ وتىرمىز”-دەپ، رازىلىق بىلدىرگەنىنە قاراپ، “تەڭىزدىڭ ءدامى تامشىدان” دەگەندەي، وسى ءبىر اۋىز سوزىندە دە كوپ ءمان جاتىر.

سونىمەن قاتار باقىتجان ساعىنتاەۆ وسى فورۋمدا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتاعى ەكونوميكالىق قاتىناستارداعى  تۇيتكىلدى ماسەلەنى كوتەردى. “كەيبىر بەلورۋستىق ءسۇت ءونىمىن وندىرۋشىلەر تاۋارلارىنىڭ ديزاينىن قازاقستاندىق ناقىشتا رەسىمدەپ، ۇساق قارىپپەن «بەلورۋستا وندىرىلگەن» دەپ جازادى ەكەن. ەەك كەڭەسىنىڭ وتىرىستارىندا وسى ماسەلەلەردى كوتەرۋگە ءتيىسپىز. باستىسى، سىزدەر جاردەمگە كەلىڭىزدەر – قاي جەردە زاڭ بۇزۋشىلىقتار  ورىن العانىن ايتىپ وتىرىڭىزدار»، – دەگەنىنە قاراپ،  ار ەل كورپەنى وزىنە تارتىسى كەلەتىن تالاس-تارتىستا ۇلت مۇددەسىن قورعاي الاتىن زەرەكتىگىن بايقايمىز.

ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارلىعىنا دەيىن ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى،  وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترى جانە پاۆلودار وبلىسى اكىمى بولعان، ياعني، ەلباسىمىز ايتقانداي جان-جاقتى تاجىريبەسى مول،  ەكونوميكا عىلىمىنىڭ كاديداتى باقىتجان ءابدىرۇلىنىڭ  العاشقى قىزمەتتەرى – جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى ساياسي ەكونوميا مەن الەۋمەتتانۋ كافەدرالارى وقىتۋشىسى، دوتسەنت بولعانىن ەسكەرسەك،  جالپى قوعامدىق-الەۋمەتتىك سالانى دا جەتىك بىلەدى دەگەن سەنىمدەمىز.

كەشە ەلباسى پارلامەنت مۇشەلەرىنىڭ كەلىسىمىن الىپ، جاڭا پرەمەردىتانىستىرىپ، ۇلكەن ءۇمىت ارتقان كەزدە دە  قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ تەك قازاق تىلىندە عانا  سويلەدى. ءسوزى مىقتى، كوزى وتتى، ءوزى جىگەرلى.

ەندەشە، باسپاسوزدە باسا ءمان بەرىلىپ ايتىلىپ جاتقانداي، قازاقتىڭ قاسيەتتى سانى توعىزىنشى ايدىڭ توعىزىنشى كۇنى ۇكىمەتتى العان توعىزىنشى پرەمەرگە  اق جول تىلەيمىز.

“توعىزىنشى ۇلدان ساقتان”-دەگەن بەلگىلى ءفيلمنىڭ   اتىن وزگەرتىپ پايدالانساق، توعىزىنشى پرەمەردەن ءۇمىت  كۇتەمىز.

kazybek 2 كوپيا قازىبەك يسا

 qazaquni.kz

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: