|  |  | 

كوز قاراس رۋحانيات

قازاق ساناسى قىرىق جاماۋ.

6ccea822f620a10c9b4c70ecd14bb7dc

قازىرگى قازاق ساناسى اپامنىڭ قۇراق كورپەسى سەكىلدى.قىزىل،سارى،كوك ت.س.س.ناقتىلاپ ايتساق ءداستۇرشىل قازاق،مۇسىلمان قازاق،حريستيان قازاق،بۋددا قازاق،كاتوليك قازاق،اۋىلباي قازاق،قالا قازاق ت.ت.ەندى وسىعان قازاقستاندا تۇراتىن از ۇلتتاردى قوسايىق. 18 ميلليونعا تاياۋ حالقى بار،الەمدەگى جەر كولەمى بويىنشا 9-شى ورىندا تۇرعان قازاقستاننىڭ قازىرگى احۋالى وسىنداي.ءبىرى باتىسقا،ەكىنشىسى شىعىسقا،ءۇشىنشىسى سولتۇستىككە،ءتورتىنشىسى وڭتۇستىككە قاراپ تۇرعان قازاقتا قانداي پاتريوتيزم بولۋى مۇمكىن؟ولاردى  قالاي ءبىر بىرىنە قاراتىپ جاقىنداستىرۋعا بولادى؟جالپى قازاقستان،حالقىن ءبىر تۋدىڭ استىندا ۇستاپ تۇرا الا ما؟وسى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ كورەيىك.ەجەلگى تۇركى حالقىنىڭ اراسىنا ىرىتكى سالىپ بولشەكتەۋ اتتيللا زامانىنان باستالعان.سەبەب ول كەزدە تۇركى جۇرتىنىڭ الەۋەتى زور،ىقپالدى مەمىلەكەتكە اينالعان كەزى.اتتيللا ءريمدى جاۋلاپ العاندا،سول ەلدىڭ دانىشپاندارى قۇپيا كەڭەس قۇرادى.ورتاعا ءسوز تاستالدى «ءبىز وركەنيەتتى يمپەريا ەدىك. ازيادان كەلگەن الدەبىر جابايىلاردان جەڭىلدىك.بىزدەن اسىپ تۇسەتىندەي ولاردا قانداي قۇدىرەت بار؟» دەدى.سوندا،ءبىر دانىشپان ايتتى دەيدى «ولاردىڭ ءبىرىنشى قۇدىرەتى ۇندەرىندە.كۇركىرەگەن داۋىستارى كۇندى قالقالاپ،جەردى سىلكىنتەدى.ەكىنشى قۇدىرەتى بايراعىندا.بايراقتا ورنەكتەلگەن قوسىندى بار.ول كۇن قۇدايى ءتاڭىرىنىڭ بەينەسى» دەپتى.اتتيللا شابۋىلعا شىعار كەزدە جاۋىنگەرلەرىن رۋحتاندىرۋ ءۇشىن، باقسىلارعا قوبىز ويناتىپ  كومەيمەن زىكىر سالدىرادى ەكەن.رۋحى كوتەرىلگەن جاۋىنگەرلەر تاستى تالقانداپ،تاۋدى قوپارىپ تاستاۋعا بەكيدى ەكەن.تۇركىلەردىڭ ەكى كيەلى دۇنيەسىنە ەۆروپالىقتار باس ۇرىپ وزدەرىنە يەمدەنىپ كەتتى.قوبىزدان سكريپكانى تۋعىزدى.شاڭىراقتىڭ قوسىندىسىنا شوقىنىپ ءدىن جاساپ الدى.مىنە،سول كەزدە تۇركىلەردى جويۋ ءۇشىن ىشتەي ءىرىتۋ جوسپارى دا جاسالعانى ءسوزسىز.ول ءۇشىن ەۆروپالىقتار نە ىستەي الاتىن ەدى؟ ول زاماندا تۇركىلەرگە قارۋمەن قارسى تۇرۋ مۇمكىن ەمەس ەدى.سوندىقتان ولار ايلاعا باسىپ تۇركىلەردىڭ اراسىنا ءارتۇرلى دىندەردى كىرگىزدى.كەيىننەن بۋددا،حريستيان،كاتوليك،مۇسىلمان. قازىر ءارتۇرلى سەكتالار.عاسىردان عاسىرعا ۇلاسقان ءارتۇرلى يدەالوگيا ءوزىنىڭ جەمىسىن بەردى.قۇراق كورپە كوزگە ادەمى كورىنەدى.ەرتەڭ بىرەۋ كەلىپ «ماعان قىزىلى ۇنايدى» دەپ قىرقىپ السا.تاعى بىرەۋ «كوك مەنىكى» دەپ جىرتىپ السا نە بولماق؟ يا بولماسا باسقىنشى بىرەۋ «كورپەڭ جاقسى ەكەن» دەپ  قولتىعىنا قىسىپ الىپ كەتسە قايتەسىڭ؟نە ىستەمەك كەرەك؟ قىرىق ءتۇرلى سانا قالىپتاسقان حالىققا ۇلتشىلدىقتى جالاۋلاتىپ بەرەكە تاپپايسىڭ.ۇلتشىلدىقتى «حالىق اراسىنا ىرىتكى سالۋشى» دەپ قابىلدايدى.يسلامنىڭ تۋىن كوتەرسەڭ ۋاحاب،سالاف،سۋفيس ت.ب.تەرروريست بولىپ شىعاسىڭ.ازيانىڭ تۋىن كوتەرسەڭ ءناسىلشىلدىڭ قالپاعىن كيەسىڭ.باعاناعى تورتەۋى ءتورت باعىتقا قاراپ تۇرعان قازاقتى ءبىر بىرىنە قاراتۋ ءۇشىن ورتاعا ءداستۇردىڭ وتىن جاعۋ كەرەك.ءداستۇردىڭ وتىنان جاندارىنا قۋات الىپ جۇزدەرىنە قان جۇرمەك.بويى جىلىنعان ادام ورتاعا قازان اسىپ جىلقىنىڭ جاس ەتىن بۇلكىلدەتىپ قايناتىپ ءبولىپ جەمەك.ءبىر قازاننان اس ىشكەن سوڭ قازاق، ءبىرىن ءبىرى باۋىر ەكەنىن سەزىنەر.ءداستۇر سالت ارقىلى جاقىنداسىپ،ەجەلگى اتا بابالىرىنىڭ ۇستانعان ءتاڭىرشىلدىڭ ۇعىمىن ساناسىنا قۇياتىن بولار.ءسويتىپ قازاق اراسىنداعى ءداستۇرلى يسلام ءوزىنىڭ ورنىن تابار.جارايدى،قازاقتى وسىلاي ۇيىستىردىق.بىراق قازاقتاردان بولەك از ۇلتتاردى سىرتقا تەپكەندەي بولامىز-اۋ.بۇل جەردە تاعىدا اتا بابالاردىڭ ەجەلگى ءپالسافاسى تاڭىرشىلدىككە جۇگىنەمىز.ونداعى ءبىرىنشى وسيەتتە «ادامدى دىنىنە،تىلىنە،ناسىلىنە قاراپ بولمە.ادامگەرشىلىك قاسيەتىنە قاراپ باعالا» دەگەن.قازاق بولىپ وسىعان توقتايىق.

 

سۇلتان قاعان

kerey.kz

Related Articles

  • “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    “توڭكەرىس جاساۋعا ماشىقتانعاندار” كىم؟ قاڭتار قۇپياسى اشىلسا، سالدارى نە بولادى؟ دەپۋتاتپەن سۇحبات

    نۇربەك ءتۇسىپحان قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، زاڭگەر ابزال قۇسپان ازاتتىققا سۇحبات بەرىپ وتىر. استانا، 26 قازان، 2023 جىل قاڭتاردى كىم ۇيىمداستىرعانىن بيلىك بىلە مە، بىلسە نەگە اشىق ايتپادى؟ پارلامەنتتە نەگە قاڭتار بويىنشا تاعى تىڭداۋ وتپەيدى؟ پرەزيدەنت توقاەۆ قاڭتار “توڭكەرىس جاساۋعا ابدەن ماشىقتانعان مامانداردىڭ جەتەكشىلىگىمەن” ۇيىمداستىرىلدى دەدى. ولار كىمدەر؟ ءماجىلىس دەپۋتاتى ابزال قۇسپان وسى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى ازاتتىق: ابزال مىرزا، ءسىز – قاڭتار وقيعاسىنا ءبىر تاراپتان ەمەس، جان-جاعىنان قاراۋعا مۇمكىندىك العان ادامسىز. ەڭ الدىمەن سول وقيعاعا تىكەلەي قاتىستىڭىز، جۇرتتى الاڭعا شىعۋعا شاقىردىڭىز. ودان كەيىن قاندى قىرعىندا قاماۋعا الىنعانداردى بوساتۋعا ات سالىسىپ، زاڭگەر رەتىندە دە ارالاستىڭىز. ودان بولەك ءماجىلىس دەپۋتاتى ەسەبىندە دە جاڭا ءبىر راكۋرستان قاراپ وتىرسىز. ايتىڭىزشى، جان-جاعىنان قاراعاندا قاڭتار وقيعاسىندا سىزگە

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قىتاي ينتەلليگەنتسياسى قىتاي يەروگليفىن سىنادى، قىتاي ءتىلىن ەمەس…

    قازىر الەۋمەتتىك جەلىدە كەيبىر قازاق زيالىلارىنىڭ قازاق ءتىلىن سىناعان پىكىرى تاراپ ءجۇر. ەسىمە ءبىر كەزدەرى قىتاي ينتەلليگەنتسياسىنىڭ قىتاي يەروگليفىن سىناعانى ءتۇسىپ كەتتى. 20- عاسىردىڭ العاشقى شيرەگىندە قىتايدىڭ ءداستۇرلى يەروگليفتەرىن سىناماعان زيالى كەمدە كەم. *** *** *** “يەروگليفتەردە زاماناۋي يدەيالار مەن تەوريالاردى جەتكىزەتىن سوزدىك قور جوق، ءارى ولار زياندى ويلاردىڭ ۇياسىنا اينالادى. ولاردى جويۋدا ۇيات جوق” دەپ جازدى 1918 جىلى قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءارى جاڭا مادەنيەت قوزعالىسىنىڭ جەتەكشى قايراتكەرى چەن دۋسيۋ (陈独秀). قىتاي يەروگليفىن قاتتى سىناۋشىلاردىڭ قاتارىندا تاعى دا قىتاي كوممۋنيستىك قوزعالىستىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ ءبىرى تسيۋي تسيۋباي (瞿秋白) دە بولعان. ول ءتىپتى 1931 جىلى “قىتاي يەروگليفتەرى شىن مانىندە الەمدەگى ەڭ لاس، ەڭ جەكسۇرىن ءارى ەڭ جيرەنىشتى نارسە. ءتىپتى ورتاعاسىرلىق

  • قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟

    Zhalgas Yertay         قازاقستان بيلىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ءۇشىن قاتاڭ شەشىمدەرگە بارعىسى كەلمەيدى دەيىك. بىراق قازىرگى زاڭناما اياسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قالاي دامىتۋعا بولادى؟ سونى ويلانىپ كورەيىك. قازاق ءتىلىن دامىتۋ جايىن ايتقان كەزدە قازاقستان بيلىگى قوعامدى ەكىگە بولەدى. ءبىرى – ءتىلدى دامىتۋدىڭ راديكال شەشىمدەرىن ۇستانادى، ەكىنشى جاعى – قازىرگى ستاتۋس-كۆونى ساقتاعىسى كەلەدى، ياعني ەشتەڭە وزگەرتپەي-اق قويايىق دەيدى. بىراق ەكى جولدى دا تاڭداماي، ورتاسىمەن ءجۇرۋدى ۇسىنىپ كورسەك قايتەدى!؟ باتىل قادامدارعا بارايىق، بىراق ول راديكال جول بولماسىن. قازاق ءتىلىن كۇشپەن ەمەس، ورتانى دامىتۋ ارقىلى كۇشەيتسەك بولادى. ياعني ادامدار ءتىلدى ۇيرەنىپ اۋرە بولماي-اق، حالىق جاي عانا قازاق ءتىلى اياسىندا ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنسىن. نەگىزگى وي وسى. ءبىز وسى ۋاقىتقا دەيىن ادامدار ورتانى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: