|  |  | 

Köz qaras Ruhaniyat

Qazaq sanası qırıq jamau.

6ccea822f620a10c9b4c70ecd14bb7dc

Qazirgi qazaq sanası apamnıñ qwraq körpesi sekildi.Qızıl,sarı,kök t.s.s.Naqtılap aytsaq dästürşil qazaq,mwsılman qazaq,hristian qazaq,budda qazaq,katolik qazaq,auılbay qazaq,qala qazaq t.t.Endi osığan Qazaqstanda twratın az wlttardı qosayıq. 18 millionğa tayau halqı bar,älemdegi jer kölemi boyınşa 9-şı orında twrğan Qazaqstannıñ qazirgi ahualı osınday.Biri batısqa,ekinşisi şığısqa,üşinşisi soltüstikke,törtinşisi oñtüstikke qarap twrğan qazaqta qanday patriotizm boluı mümkin?Olardı  qalay bir birine qaratıp jaqındastıruğa boladı?Jalpı Qazaqstan,halqın bir tudıñ astında wstap twra ala ma?Osı saualdarğa jauap izdep köreyik.Ejelgi türki halqınıñ arasına iritki salıp bölşekteu Attilla zamanınan bastalğan.Sebeb ol kezde türki jwrtınıñ äleueti zor,ıqpaldı memileketke aynalğan kezi.Attilla Rimdi jaulap alğanda,sol eldiñ danışpandarı qwpiya keñes qwradı.Ortağa söz tastaldı «Biz örkenietti imperiya edik. Aziyadan kelgen äldebir jabayılardan jeñildik.Bizden asıp tüsetindey olarda qanday qwdıret bar?» dedi.Sonda,bir danışpan ayttı deydi «Olardıñ birinşi qwdıreti ünderinde.Kürkiregen dauıstarı kündi qalqalap,jerdi silkintedi.Ekinşi qwdıreti bayrağında.Bayraqta örnektelgen qosındı bar.Ol kün qwdayı Täñiriniñ beynesi» depti.Attilla şabuılğa şığar kezde jauıngerlerin ruhtandıru üşin, baqsılarğa qobız oynatıp  kömeymen zikir saldıradı eken.Ruhı köterilgen jauıngerler tastı talqandap,taudı qoparıp tastauğa bekidi eken.Türkilerdiñ eki kieli düniesine evropalıqtar bas wrıp özderine iemdenip ketti.Qobızdan skripkanı tuğızdı.Şañıraqtıñ qosındısına şoqınıp din jasap aldı.Mine,sol kezde türkilerdi joyu üşin iştey iritu josparı da jasalğanı sözsiz.Ol üşin evropalıqtar ne istey alatın edi? Ol zamanda türkilerge qarumen qarsı twru mümkin emes edi.Sondıqtan olar aylağa basıp türkilerdiñ arasına ärtürli dinderdi kirgizdi.Keyinnen budda,hristian,katolik,mwsılman. Qazir ärtürli sektalar.Ğasırdan ğasırğa wlasqan ärtürli idealogiya öziniñ jemisin berdi.Qwraq körpe közge ädemi körinedi.Erteñ bireu kelip «mağan qızılı wnaydı» dep qırqıp alsa.Tağı bireu «kök meniki» dep jırtıp alsa ne bolmaq? YA bolmasa basqınşı bireu «körpeñ jaqsı eken» dep  qoltığına qısıp alıp ketse qaytesiñ?Ne istemek kerek? Qırıq türli sana qalıptasqan halıqqa wltşıldıqtı jalaulatıp bereke tappaysıñ.Wltşıldıqtı «halıq arasına iritki saluşı» dep qabıldaydı.Islamnıñ tuın köterseñ uahab,salaf,sufis t.b.terrorist bolıp şığasıñ.Aziyanıñ tuın köterseñ näsilşildiñ qalpağın kiesiñ.Bağanağı törteui tört bağıtqa qarap twrğan qazaqtı bir birine qaratu üşin ortağa dästürdiñ otın jağu kerek.Dästürdiñ otınan jandarına quat alıp jüzderine qan jürmek.Boyı jılınğan adam ortağa qazan asıp jılqınıñ jas etin bülkildetip qaynatıp bölip jemek.Bir qazannan as işken soñ qazaq, birin biri bauır ekenin seziner.Dästür salt arqılı jaqındasıp,ejelgi ata babalırınıñ wstanğan Täñirşildiñ wğımın sanasına qwyatın bolar.Söitip qazaq arasındağı dästürli islam öziniñ ornın tabar.Jaraydı,qazaqtı osılay wyıstırdıq.Biraq Qazaqtardan bölek az wlttardı sırtqa tepkendey bolamız-au.Bwl jerde tağıda ata babalardıñ ejelgi pälsafası Täñirşildikke jüginemiz.Ondağı birinşi ösiette «Adamdı dinine,tiline,näsiline qarap bölme.Adamgerşilik qasietine qarap bağala» degen.Qazaq bolıp osığan toqtayıq.

 

Swltan Qağan

kerey.kz

Related Articles

  • JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    Ämirbolat Qwsayınwlı Abay küni qarsañında Almatı qalasında aşıq aspan astındağı sahnada mıñdağan körermender Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ «Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı» qoldauımen tüsirilgen Abaydıñ twñğış şığarmalar jinağınıñ jarıq köru tarihın bayandağan «Alğaşqı kitap» attı derekti fil'mdi tamaşaladı, dep jazadı Muztaumedia.kz. Dokudrama janrındağı bwl derekti fil'm qazaqtıñ neşe ğasırlıq ruhani tarihındağı tañ qalarlıq wlı oqiğa — 1909 jılı Peterbor qalasında Il'yas Boraganskiy baspasınan jarıq körgen Abaydıñ twñğış kitabınıñ qilı tağdırın beynelegen. Fil'm jalğız özi twtas bir älem jasap, şığarmaşılıqpen aynalısqan nebäri jiırma jıldıñ işinde qazaqtıñ tilin de, körkemdik, etikalıq tanımın da kürt özgertip, bwrın-soñdı türik jwrtı jetpegen biikke kötergen Abaydıñ alğaşqı kitabı qalay basılıp şıqtı, Abay közi tirisinde öziniñ

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: