|  |  | 

مادەنيەت قازاق شەجىرەسى

اقش-تىڭ بارلاۋ قىزمەتى: قازاقتار جابايى بولسا دا قاراپايىم

اقش ورتالىق بارلاۋ قىزمەتىنىڭ قۇپيا قۇجاتتارى جاريا بولىپ، وندا قازاقستان تۋرالى ءبىراز اقپارات بارى انىقتالدى. امەريكالىق بارلاۋشىلاردى قازاقستاندا نە تاڭ قالدىرعانىن Sputnik قازاقستان جازدى دەپ حابارلايدى NUR.KZ پورتالى.

اقش-تىڭ بارلاۋ قىزمەتى: قازاقتار جابايى بولسا دا قاراپايىم

بارلاۋ قىزمەتى. كوللاج NUR.KZ

شەتەلدىك بارلاۋشىلار قازاقستان تۋرالى بارلىق اقپاراتتى ورتالىققا جىبەرىپ وتىرعان. وندا قازاقتاردىڭ قانداي تاماق جەپ، قانداي ىسپەن شۇعىلداناتىنى تولىقتاي ايتىلعان.

“مىقتى، قاھارلى، ساقالدى قازاقتاردىڭ كەلبەتى بىردەن كوزگە تۇسەدى. ولار موڭعولويدتىق بەت-الپەتكە يە، بويلارى قىسقا، تولىق كەلگەن. تەرىسى قوڭىرقاي، شاشتارى قارا ءارى تىك، دەنەلەرىن تۇك باسقان”، – دەپ امەريكالىقتار قازاقتاردى سيپاتتاعان.

اقش-تىڭ بارلاۋ قىزمەتى: قازاقتار جابايى بولسا دا قاراپايىم

سكرينشوت سو سترانيتسى CIA.GOV

تىڭشىلاردى قازاقتاردىڭ بەت-الپەتىنەن بولەك، ادەت-عۇرىپتارى دا قىزىقتىرعان.

“قازاقتار جابايى بولا تۇرا قاراپايىم، سىپايى، قوناقجاي، قولى اشىق ادامدار”، – دەلىنگەن قۇجاتتا.

بارلاۋشىلار قازاقتاردىڭ تاعامىنا دا توقتالىپ وتكەن.

“قازاق تايپالارىنىڭ كۇندەلىكتى اس-اۋقاتى كەلەسىدەگىدەي: 50% ءسۇت، 40 % ەت، 10 % استىق. ولار مۇلدە كوكونىستەردى قولدانبايدى. قازاقتار ەتتى جاقسى جەيدى، ونى قۋىرىپ جەگەندى ۇناتادى. جىلقى ەتىنەن جاسالعان شۇجىق – ولاردىڭ باستى تاعامى. كەدەي ادامدار ءسۇت پەن ىرىمشىك جەيدى. ولاردىڭ، ءتىپتى قوي ەتىن جەۋگە مۇمكىندىگى جوق”، – دەيدى امەريكالىقتار.

قازاقتار – وتە مىقتى، ءارى ءتوزىمدى كوشپەندىلەر

“قازاقتار كۇن سايىن سۇتپەن شاي ءىشىپ، كوپ قىمىز ىشەدى. قىمىز ولاردا شاراپتىڭ ورنىندا، ونداعى الكوگول ۇلەسى ەكى-ءۇش پايىزدى قۇرايدى. قازاقتار – وتە مىقتى، ءارى ءتوزىمدى كوشپەندىلەر. دەگەنمەن اراسىندا جالقاۋلىقتارى باسىم ادامدار دا بولىپ جاتادى. ولار قوي، سيىر، جىلقى، تۇيە باعادى، ودان باسقاعا كوبىنە يكەمى جوق»، - دەپ جالعاستىردى تىڭشىلار.

جولاۋشىلاردى ءولتىرىپ، توناپ كەتەدى

“ولاردىڭ كەيبىرى قىستا ۇلكەن جولعا شىعىپ، قاراقشىعا اينالادى. جولاۋشىلاردى ءولتىرىپ، توناپ كەتەدى. كەي كەزدەرى جابايى اڭداردى اۋلاپ، تەرىسىن ساتادى”، – دەلىنگەن قۇجاتتا.

قازاقتار شاباندوزدىقتى وتە شەبەر مەڭگەرگەن – بالالارى بەس-التى جاسىنان اتتىڭ قۇلاعىندا وينايدى. ال ون جاسار بالالار جىلقىنىڭ سىرقاتىن بىردەن انىقتاي الادى. ولار جىلقىنىڭ ۇستىنەن تۇسپەي جەردەگى زاتتى وڭاي كوتەرەدى”، – دەپ تاڭدانىستارىن جاسىرمادى بارلاۋشىلار.

قازاقپارات مالىمەتىنە سايكەس، اقش ورتالىق بارلاۋ باسقارماسى (وبب) 1995 جىلى بيلل كلينتوننىڭ پرەزيدەنتتىك جارلىعىمەن قۇپيالىلىعىن جوعالتقان 775 مىڭ قۇجاتتى (13 ملن. بەتتەن تۇرادى) جاريا ەتتى.

دەرەككوز: Nur.kz

Related Articles

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ەل قورعانى – المات ساردار

    ەل قورعانى – المات ساردار

    ساردار المات توبابەرگەنۇلى – ءوز داۋىرىندە ەل باسقارعان، بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءبىرى بولعان. ول ىرعىزدا بولىس قىزمەتىن اتقارىپ، حالىق اراسىندا سىيلى ادام رەتىندە تانىلعان. المات توبابەرگەنۇلىنىڭ ەرلىك پەن ەلدىك توعىسقان دارا جولىن كەيىن بالالارى سامىرات پەن تورەمۇراتتا جالعىستىردى. ال ونىڭ شوبەرەسى عالىمجان ءابدىسالاموۆ ەۋروپا مەن ورتا ازياعا تانىمال قازاقتان شىققان تۇڭعىش سكريپكاشى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ باسىندا دۇنيەگە كەلىپ، سول عاسىردىڭ سوڭعى ون جىلدىعىندا ومىردەن وتكەن المات توبابەرگەنۇلى باسىنداعى بيلىگى مەن بەدەلىن ەلىنىڭ يگىلىگىنە، جۇرتىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنالعان ءوز زامانىنىڭ ايتۋلى تۇلعالارىنىڭ ءبىرى ەدى.  «ارجاعى دا اتاقتى ەر…» تاعى ءبىر ءجۇز جىل ءارى جىلجىپ، ءحVىىى عاسىر تاريحىن پاراقتاساق، ول كەزەڭدە ەل باسىنان وتكەن قايعىلى وقيعالار كوپ بولعانىن كورەمىز، «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما» حالقىمىزدى

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: