Сіз сенбесеңіз де, қазіргі фактілерге қарап, «Қазақстан-2030» стратегиясының орындалатынын аңғаруға болады. Көбіміз білмеуіміз мүмкін, бірақ ол тәуелсіз Қазақстанның алғашқы стратегиясы. 1997 жылы қабылданған. Артынан оны Назарбаевтың өзі ұмыттырып, жауып тастап, архивке аттандырып жіберген болатын. Бірақ одан кейін қабылданған, керемет делінген жүзден аса бағдарламалар, жобалар орындалмады да, дәл осы стратегия ғана өз мақсатына 100 пайыз жететін сияқты.

Мерейтойлы, әдемі және дөңгелек цифр болғандықтан стратегия авторлары 2030 деп шамалап қоя салғаны түсінікті. «Жақсының айтқаны емес, жаманның сандырағы келеді» дегендей, бір қызығы, дәл осы 2030 жылға көп нәрсе байланып тұр. Порталға қатысы барлар қазақтың болашағына қатысты Мәшһүр Жүсіп теориясын алға тартуы мүмкін, онымен дауласпаймын. Бірақ 2030 жылдан кейін көп нәрсенің өзгереріне сенім молая түсті.

Бұл заңдылықты былтырдан байқаған болатынмын. Ретімен түсіндіре кетейін.

Бүгін Ұлттық Банк «Ұлттық қор активтерін басқару жөніндегі 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасын» жариялады. Құжат – 2030 жылы Ұлттық Қор активтерін 100 миллиард долларға жеткізуді мақсат етіп қойған. Және осы негізгі мақсат жолында активтерді орналастыру пропорциясы өзгереді. Консервативті идеологиядан Ұлттық қор ұтымды балансқа ауысты.

Бұрын Қор активтерінің 80 пайызы облигацияда, 20 пайызы акцияларда сақталып келді. Бұл суперконсервативтік ұстаным бізге Қорды сақтап қалса да, оның көлемін көбейтуге мүмкіндік бермеген еді. Себебі, сол ақшаны сақтаудан, инвестициялаудан жарытып пайда ала алмадық. Кризистерден бас көтермедік те, бюджетті қаржыландырамыз деп Қордың көп ақшасын жеп қойдық. Нәтижесінде соңғы 10 жылда Ұлттық қордың валюталық активтері 77,4 миллиард доллардан 55,7 миллиард долларға азайды. Өзі өспей тұрған Қорға біз 2017 жылы 2,1 триллион теңге салып, 4,4 триллион теңге шығарып алдық. Ал 2020 жылы одан да ары барып, 1,4 триллион теңге түсім салып, керісінше 4,8 триллион теңге алып алған болатынбыз. Биыл да аппетитіміз жаман емес, шамамен 3 триллион теңге жұмсаймыз.

Енді Қор активтерінің 60 пайызы облигацияларда, 30 пайызы акцияларда, 5 пайызы алтын мен қалған 5 пайызы балама құралдарда сақталатын болады. Облигациялар үлесі қысқарды, акциялар үлесі артты. Тиісінше алтын мен балама құралдар пайда болды. Балама құралдың ішіне егер ол бізге тиімді болса – криптовалютаның да енуі ғажап емес. Бір сөзбен айтқанда, Қордың инвестициялық жолмен өз табысын арттыру мүмкіндігі көбейеді. Ұлттық Банк аналитиктері, сонда Қордың кірістілігі жылына 1 пайызға артады деген пікірде. Бұл қазір жылына қосымша 700-800 миллион доллар, ал 5 жылдан кейін 1 миллиард доллардан асатын сома.

Оған қоса, бұдан былай сол жылы Қорға түсетін ақшадан артық қаражат алуға тиым салынады. Яғни 2017, 2020 жылғы оқиғалар енді қайталанбайды. Активтер инвестициялық табысты көбейтсе және трансферттерді ауыздықтасақ, шынымен де 2030 жылы Ұлттық Қорда 100 миллиард доллар жататын болады. Осы межеге жетіп алсақ, бізді ешкім тоқтата алмайды. Қарапайым тілмен айтқанда, каспиінде 10 миллион теңгесі бар адам сияқты емін-еркін жүретін боламыз.

Екінші қызық факт. Тура 2030 жылы біз Қашағанның қызығын көре бастаймыз. Инвесторлармен жасалған жыртқыш келісім бойынша, олар Қашаған мұнайын сатып, өзінің барлық шығындарын жапқанша, бізге табыстың небары 2 (екі) пайызын ғана беріп отырады. 2013 жылы кен орнынан коммерциялық мұнай алына бастады. Біздің күтіп жүргенімізге 10 жыл болды. Енді жеті жыл шыдау керек. Содан кейін Қашағаннан Ұлттық Қорға қомақты ақша келетін болады.

Үшінші факт. 2030 жылы “SVEVIND Energy Group” басшысы Вольфганг Крооп аман-есен болса, Алла оның қолына қуат берсе, ол Қазақстаннан жасыл сутегі өндіріп, Еуроодаққа сата бастайды. Біз онда қазіргі технологиялық кезеңнен (мұнай, көмір, бензин) келесі технологиялық кезеңге (сутегі, АЭС) секіретін боламыз.

Сондықтан, Мәшһүр Жүсіп бабамыздың айтқаны орындалуда. Бірақ бұл 7 жылдан кейін бәрі жақсы болады деп диванда жатайық деген сөз емес. Осының бәріне жету үшін өзіміз тынбай әрекет етуіміз керек.