Siz senbeseñiz de, qazirgi faktilerge qarap, «Qazaqstan-2030» strategiyasınıñ orındalatının añğaruğa boladı. Köbimiz bilmeuimiz mümkin, biraq ol täuelsiz Qazaqstannıñ alğaşqı strategiyası. 1997 jılı qabıldanğan. Artınan onı Nazarbaevtıñ özi wmıttırıp, jauıp tastap, arhivke attandırıp jibergen bolatın. Biraq odan keyin qabıldanğan, keremet delingen jüzden asa bağdarlamalar, jobalar orındalmadı da, däl osı strategiya ğana öz maqsatına 100 payız jetetin siyaqtı.

Mereytoylı, ädemi jäne döñgelek cifr bolğandıqtan strategiya avtorları 2030 dep şamalap qoya salğanı tüsinikti. «Jaqsınıñ aytqanı emes, jamannıñ sandırağı keledi» degendey, bir qızığı, däl osı 2030 jılğa köp närse baylanıp twr. Portalğa qatısı barlar qazaqtıñ bolaşağına qatıstı Mäşhür Jüsip teoriyasın alğa tartuı mümkin, onımen daulaspaymın. Biraq 2030 jıldan keyin köp närseniñ özgererine senim molaya tüsti.

Bwl zañdılıqtı bıltırdan bayqağan bolatınmın. Retimen tüsindire keteyin.

Bügin Wlttıq Bank «Wlttıq qor aktivterin basqaru jönindegi 2030 jılğa deyingi twjırımdamasın» jariyaladı. Qwjat – 2030 jılı Wlttıq Qor aktivterin 100 milliard dollarğa jetkizudi maqsat etip qoyğan. Jäne osı negizgi maqsat jolında aktivterdi ornalastıru proporciyası özgeredi. Konservativti ideologiyadan Wlttıq qor wtımdı balansqa auıstı.

Bwrın Qor aktivteriniñ 80 payızı obligaciyada, 20 payızı akciyalarda saqtalıp keldi. Bwl superkonservativtik wstanım bizge Qordı saqtap qalsa da, onıñ kölemin köbeytuge mümkindik bermegen edi. Sebebi, sol aqşanı saqtaudan, investiciyalaudan jarıtıp payda ala almadıq. Krizisterden bas kötermedik te, byudjetti qarjılandıramız dep Qordıñ köp aqşasın jep qoydıq. Nätijesinde soñğı 10 jılda Wlttıq qordıñ valyutalıq aktivteri 77,4 milliard dollardan 55,7 milliard dollarğa azaydı. Özi öspey twrğan Qorğa biz 2017 jılı 2,1 trillion teñge salıp, 4,4 trillion teñge şığarıp aldıq. Al 2020 jılı odan da arı barıp, 1,4 trillion teñge tüsim salıp, kerisinşe 4,8 trillion teñge alıp alğan bolatınbız. Biıl da appetitimiz jaman emes, şamamen 3 trillion teñge jwmsaymız.

Endi Qor aktivteriniñ 60 payızı obligaciyalarda, 30 payızı akciyalarda, 5 payızı altın men qalğan 5 payızı balama qwraldarda saqtalatın boladı. Obligaciyalar ülesi qısqardı, akciyalar ülesi arttı. Tiisinşe altın men balama qwraldar payda boldı. Balama qwraldıñ işine eger ol bizge tiimdi bolsa – kriptovalyutanıñ da enui ğajap emes. Bir sözben aytqanda, Qordıñ investiciyalıq jolmen öz tabısın arttıru mümkindigi köbeyedi. Wlttıq Bank analitikteri, sonda Qordıñ kiristiligi jılına 1 payızğa artadı degen pikirde. Bwl qazir jılına qosımşa 700-800 million dollar, al 5 jıldan keyin 1 milliard dollardan asatın soma.

Oğan qosa, bwdan bılay sol jılı Qorğa tüsetin aqşadan artıq qarajat aluğa tiım salınadı. YAğni 2017, 2020 jılğı oqiğalar endi qaytalanbaydı. Aktivter investiciyalıq tabıstı köbeytse jäne transfertterdi auızdıqtasaq, şınımen de 2030 jılı Wlttıq Qorda 100 milliard dollar jatatın boladı. Osı mejege jetip alsaq, bizdi eşkim toqtata almaydı. Qarapayım tilmen aytqanda, kaspiinde 10 million teñgesi bar adam siyaqtı emin-erkin jüretin bolamız.

Ekinşi qızıq fakt. Tura 2030 jılı biz Qaşağannıñ qızığın köre bastaymız. Investorlarmen jasalğan jırtqış kelisim boyınşa, olar Qaşağan mwnayın satıp, öziniñ barlıq şığındarın japqanşa, bizge tabıstıñ nebarı 2 (eki) payızın ğana berip otıradı. 2013 jılı ken ornınan kommerciyalıq mwnay alına bastadı. Bizdiñ kütip jürgenimizge 10 jıl boldı. Endi jeti jıl şıdau kerek. Sodan keyin Qaşağannan Wlttıq Qorğa qomaqtı aqşa keletin boladı.

Üşinşi fakt. 2030 jılı “SVEVIND Energy Group” basşısı Vol'fgang Kroop aman-esen bolsa, Alla onıñ qolına quat berse, ol Qazaqstannan jasıl sutegi öndirip, Euroodaqqa sata bastaydı. Biz onda qazirgi tehnologiyalıq kezeñnen (mwnay, kömir, benzin) kelesi tehnologiyalıq kezeñge (sutegi, AES) sekiretin bolamız.

Sondıqtan, Mäşhür Jüsip babamızdıñ aytqanı orındaluda. Biraq bwl 7 jıldan keyin bäri jaqsı boladı dep divanda jatayıq degen söz emes. Osınıñ bärine jetu üşin özimiz tınbay äreket etuimiz kerek.