|  |  | 

Köz qaras Tarih

Heops piramidasınıñ sırı

ADAM TWRĞIZĞANI RAS PA?

Heops piramidası salınğalı bergi tört mıñ jıl boyı osı bir swraq adamzattı tolğandırıp keledi. Ol turalı añız da köp. “Osınşalıq alıp dünieni adam saluı mümkin emes” dep kümändanatındar da kezdesedi. Bireuleri “jındar salğan boluı ıqtimal” dese, bäzbireuleri “bwl – jer betinde bolğan basqa örkeniettiñ belgisi” deydi. Endi biri “joq, mwnday keremetti böten ğalamşardan kelgender salğan” degen boljamdarın wsınıp bağadı.
Nege olay? Sebebi, büginge deyin jäne tehnologiya damığan qazirgi zamanda da däl osınday teñdessiz qwrılıstı adamdar äli öz qolımen sala alğan joq. Mısalı, 1989 jılı Parij qalasındağı Luvr mwrajayınıñ janına salınğan säuletşi Peydiñ şını piramidasınıñ biiktigi 22 metrden aspaydı. 1972 jılı AQŞ-tıñ San-Fransisko qalasında piramidağa eliktep salınğan halıqaralıq ştab-päterdiñ alıp qwrılısı bar. 48 qabattan twratın ğimarattıñ biiktigi 260 metr bolğanımen, kölemi Heops piramidasınıñ jartısına jetpeydi.
Sondıqtan da, Heops piramidası – adamzat tarihındağı jeti keremettiñ biri.

TAÑĞAJAYIP DEREKTER

Mısırdıñ Giza jazığında twrğan Heops piramidasın “Wlı piramida” dep te ataydı. Sebebi, 4 mıñ jıldan aman jetken jalğız jädiger – biiktigi 147 metrge jetetin älemdegi eñ alıp ğimarat. Äri öte däl qwrastırılğan, eñ iri tastan jasalınğan birden-bir qwrılıs. Heops piramidasınıñ jalpı salmağı 5 mln tonnağa jetedi. Bükil qwrılıstı saluğa 2 mln tekşe tas blok jwmsalğan. Piramidanıñ irge kölemi 5,15 gektar jerdi alıp jatır. Oğan 200 tennis alañın, Rimdegi Äulie Petrdiñ eki şirkeuin ornalastıruğa bolar edi. Kezinde Napoleon Gizadağı bastı üş piramidanıñ tas bloktarımen Franciyanıñ barlıq şekarasın 3 metr biik, 30 sm qalıñ qorğanmen qorşauğa jetedi degen qızıq esep şığarğan eken. Osınday aqılğa siya bermeytin alıp dünieni IV äulettiñ ekinşi basqaruşısı perğauın Hufu b.e.d 2551-2528 jıldarı Nil özeniniñ batıs jağalauına öziniñ bolaşaq molası etip salğızğan. Piramidadan büginge jetpey joğalğanı – qwrılıstıñ wşar basınan köz şağılıstırıp twratın üşbwrıştı som altın, piramidanıñ sırtın tügeldey qaptap, alıstan appaq qarday etip körsetetin äktas taqtalar.

PIRAMIDALAR QALAY SALINDI?

Eñ äueli piramidalardıñ öte däldikpen salınğanı tañğaldıradı. Sonşama köp tastardıñ qanday jolmen öñdelip, qalay jetkizilip, qalayşa qalanğanı da jwmbaq. Geometriyalıq ornalasuı da ğajap: onıñ tört jağı dünieniñ tört bwrışına bağıttalğan, bar-joğı 8 minuttıq auıtqu bayqaladı. (20 sm). Al Heopske körşi 143,5 metrlik biik Hafr piramidası, kelesi 65 metrlik Menkaur piramidası üşeui biikten qarağanda, batısqa qaray däl ölşemmen şwbırta bağıttalıp salınğan. Heops pen Menkaur piramidalarına qatarlasa qaz-qatar üş kişi piramidalar ornalasqan. Ol perğauındardıñ äyelderi men apa-qarındastarına arnalğan molalar bolğan. Olardıñ da özara ölşem wqsastıqtarı egiz tamşıday.
Hafrdıñ twsına taman salınğan adam bastı, arıstan deneli 20 metrlik äygili alıp Sfinks twtas jartastan qaşalıp jasalınğan. Qarapayım qwral-saymandarmen mwnşama swstı dünielerdi qalay salğanı turalı däleldi boljamdar ğana aytıladı. Äytpese, sırlı jwmbaqtar sol alıp tastarmen birge qalanıp, uaqıt qoynauına mäñgi jwtılıp ketkenge wqsaydı. Piramidalardı salmas bwrın onıñ twratın ornı tegistelgen. Minsiz tegisteu üşin qwrılıs alañına su jiberilgen. Qwrılıs alañı dımqıldanıp, jibigen soñ torköz jıralar qazılğan. Jıralardıñ tereñdigi birdey bolu üşin arnayı tayaqtarmen ölşep teñestirip otırğan. Su tartılğan kezde jıralarda şamalı su qaldırılğan. Osılayşa sudıñ kömegimen jibitilgen tastı qırtıstardı tügel tegistegen.
Arada tört mıñ jıl ötse de piramidalardıñ sırğa tolı jwmbaq qwpiyası äli tolıq aşılğan joq. Ğalımdar arasında aşılmay qaluı mümkin degen joramal da joq emes.

B.Toqtarova

zhasalash.kz

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

    Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

    1883-jılı Altaydan Jamısbay bastağan qazaqtar alğaş ret Barköl jerine köşip bardı, 1887-1891-1895 jıldarı tağıda köşip kelgender boldı. onan keyinde köşip kelgender boldı, mısalı 1912-1913 jıldarı, 1920 jıldarı, 1924-1929 jılı kelgenler boldı, olardıñ deni Altaydan bolatın. 1912 jıldan keyin manju biligi qwlap qıtay biligi ornadı, 1928 jılı bilikke kelgen Jin Şurın Altay töresi Qasımqan wlı Şäripqandı, Tarbağatay töresiniñ wlı Qızırdı, Barköl qazaq ükirdayı Äliptiñ wlı Elisqandı Ürimjide oqıttı, Elisqan zamanauy Äskeri bilim aldı, qıtay tilin üyrendi. Onı 200 adamdıq qarulı qazaqqa basşı etip onı «Şığıs Şıñjañ şegara qorğanıs otriyadı» dep atadı. 1931 jılı Qwmıl wyğırları Qojaniyazdıñ bastauında köterilis jasadı. Oqiğa Bir qıtay äsker basınıñ bir wyğır qızdı zorlıqpen äyel etip almaq

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: