|  |  | 

Köz qaras Tarih

Heops piramidasınıñ sırı

ADAM TWRĞIZĞANI RAS PA?

Heops piramidası salınğalı bergi tört mıñ jıl boyı osı bir swraq adamzattı tolğandırıp keledi. Ol turalı añız da köp. “Osınşalıq alıp dünieni adam saluı mümkin emes” dep kümändanatındar da kezdesedi. Bireuleri “jındar salğan boluı ıqtimal” dese, bäzbireuleri “bwl – jer betinde bolğan basqa örkeniettiñ belgisi” deydi. Endi biri “joq, mwnday keremetti böten ğalamşardan kelgender salğan” degen boljamdarın wsınıp bağadı.
Nege olay? Sebebi, büginge deyin jäne tehnologiya damığan qazirgi zamanda da däl osınday teñdessiz qwrılıstı adamdar äli öz qolımen sala alğan joq. Mısalı, 1989 jılı Parij qalasındağı Luvr mwrajayınıñ janına salınğan säuletşi Peydiñ şını piramidasınıñ biiktigi 22 metrden aspaydı. 1972 jılı AQŞ-tıñ San-Fransisko qalasında piramidağa eliktep salınğan halıqaralıq ştab-päterdiñ alıp qwrılısı bar. 48 qabattan twratın ğimarattıñ biiktigi 260 metr bolğanımen, kölemi Heops piramidasınıñ jartısına jetpeydi.
Sondıqtan da, Heops piramidası – adamzat tarihındağı jeti keremettiñ biri.

TAÑĞAJAYIP DEREKTER

Mısırdıñ Giza jazığında twrğan Heops piramidasın “Wlı piramida” dep te ataydı. Sebebi, 4 mıñ jıldan aman jetken jalğız jädiger – biiktigi 147 metrge jetetin älemdegi eñ alıp ğimarat. Äri öte däl qwrastırılğan, eñ iri tastan jasalınğan birden-bir qwrılıs. Heops piramidasınıñ jalpı salmağı 5 mln tonnağa jetedi. Bükil qwrılıstı saluğa 2 mln tekşe tas blok jwmsalğan. Piramidanıñ irge kölemi 5,15 gektar jerdi alıp jatır. Oğan 200 tennis alañın, Rimdegi Äulie Petrdiñ eki şirkeuin ornalastıruğa bolar edi. Kezinde Napoleon Gizadağı bastı üş piramidanıñ tas bloktarımen Franciyanıñ barlıq şekarasın 3 metr biik, 30 sm qalıñ qorğanmen qorşauğa jetedi degen qızıq esep şığarğan eken. Osınday aqılğa siya bermeytin alıp dünieni IV äulettiñ ekinşi basqaruşısı perğauın Hufu b.e.d 2551-2528 jıldarı Nil özeniniñ batıs jağalauına öziniñ bolaşaq molası etip salğızğan. Piramidadan büginge jetpey joğalğanı – qwrılıstıñ wşar basınan köz şağılıstırıp twratın üşbwrıştı som altın, piramidanıñ sırtın tügeldey qaptap, alıstan appaq qarday etip körsetetin äktas taqtalar.

PIRAMIDALAR QALAY SALINDI?

Eñ äueli piramidalardıñ öte däldikpen salınğanı tañğaldıradı. Sonşama köp tastardıñ qanday jolmen öñdelip, qalay jetkizilip, qalayşa qalanğanı da jwmbaq. Geometriyalıq ornalasuı da ğajap: onıñ tört jağı dünieniñ tört bwrışına bağıttalğan, bar-joğı 8 minuttıq auıtqu bayqaladı. (20 sm). Al Heopske körşi 143,5 metrlik biik Hafr piramidası, kelesi 65 metrlik Menkaur piramidası üşeui biikten qarağanda, batısqa qaray däl ölşemmen şwbırta bağıttalıp salınğan. Heops pen Menkaur piramidalarına qatarlasa qaz-qatar üş kişi piramidalar ornalasqan. Ol perğauındardıñ äyelderi men apa-qarındastarına arnalğan molalar bolğan. Olardıñ da özara ölşem wqsastıqtarı egiz tamşıday.
Hafrdıñ twsına taman salınğan adam bastı, arıstan deneli 20 metrlik äygili alıp Sfinks twtas jartastan qaşalıp jasalınğan. Qarapayım qwral-saymandarmen mwnşama swstı dünielerdi qalay salğanı turalı däleldi boljamdar ğana aytıladı. Äytpese, sırlı jwmbaqtar sol alıp tastarmen birge qalanıp, uaqıt qoynauına mäñgi jwtılıp ketkenge wqsaydı. Piramidalardı salmas bwrın onıñ twratın ornı tegistelgen. Minsiz tegisteu üşin qwrılıs alañına su jiberilgen. Qwrılıs alañı dımqıldanıp, jibigen soñ torköz jıralar qazılğan. Jıralardıñ tereñdigi birdey bolu üşin arnayı tayaqtarmen ölşep teñestirip otırğan. Su tartılğan kezde jıralarda şamalı su qaldırılğan. Osılayşa sudıñ kömegimen jibitilgen tastı qırtıstardı tügel tegistegen.
Arada tört mıñ jıl ötse de piramidalardıñ sırğa tolı jwmbaq qwpiyası äli tolıq aşılğan joq. Ğalımdar arasında aşılmay qaluı mümkin degen joramal da joq emes.

B.Toqtarova

zhasalash.kz

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • 14 naurız – Matematikter küni

    14 naurız – Matematikter küni

    Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: