|  |  | 

Köz qaras Tarih

Heops piramidasınıñ sırı

ADAM TWRĞIZĞANI RAS PA?

Heops piramidası salınğalı bergi tört mıñ jıl boyı osı bir swraq adamzattı tolğandırıp keledi. Ol turalı añız da köp. “Osınşalıq alıp dünieni adam saluı mümkin emes” dep kümändanatındar da kezdesedi. Bireuleri “jındar salğan boluı ıqtimal” dese, bäzbireuleri “bwl – jer betinde bolğan basqa örkeniettiñ belgisi” deydi. Endi biri “joq, mwnday keremetti böten ğalamşardan kelgender salğan” degen boljamdarın wsınıp bağadı.
Nege olay? Sebebi, büginge deyin jäne tehnologiya damığan qazirgi zamanda da däl osınday teñdessiz qwrılıstı adamdar äli öz qolımen sala alğan joq. Mısalı, 1989 jılı Parij qalasındağı Luvr mwrajayınıñ janına salınğan säuletşi Peydiñ şını piramidasınıñ biiktigi 22 metrden aspaydı. 1972 jılı AQŞ-tıñ San-Fransisko qalasında piramidağa eliktep salınğan halıqaralıq ştab-päterdiñ alıp qwrılısı bar. 48 qabattan twratın ğimarattıñ biiktigi 260 metr bolğanımen, kölemi Heops piramidasınıñ jartısına jetpeydi.
Sondıqtan da, Heops piramidası – adamzat tarihındağı jeti keremettiñ biri.

TAÑĞAJAYIP DEREKTER

Mısırdıñ Giza jazığında twrğan Heops piramidasın “Wlı piramida” dep te ataydı. Sebebi, 4 mıñ jıldan aman jetken jalğız jädiger – biiktigi 147 metrge jetetin älemdegi eñ alıp ğimarat. Äri öte däl qwrastırılğan, eñ iri tastan jasalınğan birden-bir qwrılıs. Heops piramidasınıñ jalpı salmağı 5 mln tonnağa jetedi. Bükil qwrılıstı saluğa 2 mln tekşe tas blok jwmsalğan. Piramidanıñ irge kölemi 5,15 gektar jerdi alıp jatır. Oğan 200 tennis alañın, Rimdegi Äulie Petrdiñ eki şirkeuin ornalastıruğa bolar edi. Kezinde Napoleon Gizadağı bastı üş piramidanıñ tas bloktarımen Franciyanıñ barlıq şekarasın 3 metr biik, 30 sm qalıñ qorğanmen qorşauğa jetedi degen qızıq esep şığarğan eken. Osınday aqılğa siya bermeytin alıp dünieni IV äulettiñ ekinşi basqaruşısı perğauın Hufu b.e.d 2551-2528 jıldarı Nil özeniniñ batıs jağalauına öziniñ bolaşaq molası etip salğızğan. Piramidadan büginge jetpey joğalğanı – qwrılıstıñ wşar basınan köz şağılıstırıp twratın üşbwrıştı som altın, piramidanıñ sırtın tügeldey qaptap, alıstan appaq qarday etip körsetetin äktas taqtalar.

PIRAMIDALAR QALAY SALINDI?

Eñ äueli piramidalardıñ öte däldikpen salınğanı tañğaldıradı. Sonşama köp tastardıñ qanday jolmen öñdelip, qalay jetkizilip, qalayşa qalanğanı da jwmbaq. Geometriyalıq ornalasuı da ğajap: onıñ tört jağı dünieniñ tört bwrışına bağıttalğan, bar-joğı 8 minuttıq auıtqu bayqaladı. (20 sm). Al Heopske körşi 143,5 metrlik biik Hafr piramidası, kelesi 65 metrlik Menkaur piramidası üşeui biikten qarağanda, batısqa qaray däl ölşemmen şwbırta bağıttalıp salınğan. Heops pen Menkaur piramidalarına qatarlasa qaz-qatar üş kişi piramidalar ornalasqan. Ol perğauındardıñ äyelderi men apa-qarındastarına arnalğan molalar bolğan. Olardıñ da özara ölşem wqsastıqtarı egiz tamşıday.
Hafrdıñ twsına taman salınğan adam bastı, arıstan deneli 20 metrlik äygili alıp Sfinks twtas jartastan qaşalıp jasalınğan. Qarapayım qwral-saymandarmen mwnşama swstı dünielerdi qalay salğanı turalı däleldi boljamdar ğana aytıladı. Äytpese, sırlı jwmbaqtar sol alıp tastarmen birge qalanıp, uaqıt qoynauına mäñgi jwtılıp ketkenge wqsaydı. Piramidalardı salmas bwrın onıñ twratın ornı tegistelgen. Minsiz tegisteu üşin qwrılıs alañına su jiberilgen. Qwrılıs alañı dımqıldanıp, jibigen soñ torköz jıralar qazılğan. Jıralardıñ tereñdigi birdey bolu üşin arnayı tayaqtarmen ölşep teñestirip otırğan. Su tartılğan kezde jıralarda şamalı su qaldırılğan. Osılayşa sudıñ kömegimen jibitilgen tastı qırtıstardı tügel tegistegen.
Arada tört mıñ jıl ötse de piramidalardıñ sırğa tolı jwmbaq qwpiyası äli tolıq aşılğan joq. Ğalımdar arasında aşılmay qaluı mümkin degen joramal da joq emes.

B.Toqtarova

zhasalash.kz

Related Articles

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

    Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

    Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: