|  |  | 

Köz qaras Tarih

Heops piramidasınıñ sırı

ADAM TWRĞIZĞANI RAS PA?

Heops piramidası salınğalı bergi tört mıñ jıl boyı osı bir swraq adamzattı tolğandırıp keledi. Ol turalı añız da köp. “Osınşalıq alıp dünieni adam saluı mümkin emes” dep kümändanatındar da kezdesedi. Bireuleri “jındar salğan boluı ıqtimal” dese, bäzbireuleri “bwl – jer betinde bolğan basqa örkeniettiñ belgisi” deydi. Endi biri “joq, mwnday keremetti böten ğalamşardan kelgender salğan” degen boljamdarın wsınıp bağadı.
Nege olay? Sebebi, büginge deyin jäne tehnologiya damığan qazirgi zamanda da däl osınday teñdessiz qwrılıstı adamdar äli öz qolımen sala alğan joq. Mısalı, 1989 jılı Parij qalasındağı Luvr mwrajayınıñ janına salınğan säuletşi Peydiñ şını piramidasınıñ biiktigi 22 metrden aspaydı. 1972 jılı AQŞ-tıñ San-Fransisko qalasında piramidağa eliktep salınğan halıqaralıq ştab-päterdiñ alıp qwrılısı bar. 48 qabattan twratın ğimarattıñ biiktigi 260 metr bolğanımen, kölemi Heops piramidasınıñ jartısına jetpeydi.
Sondıqtan da, Heops piramidası – adamzat tarihındağı jeti keremettiñ biri.

TAÑĞAJAYIP DEREKTER

Mısırdıñ Giza jazığında twrğan Heops piramidasın “Wlı piramida” dep te ataydı. Sebebi, 4 mıñ jıldan aman jetken jalğız jädiger – biiktigi 147 metrge jetetin älemdegi eñ alıp ğimarat. Äri öte däl qwrastırılğan, eñ iri tastan jasalınğan birden-bir qwrılıs. Heops piramidasınıñ jalpı salmağı 5 mln tonnağa jetedi. Bükil qwrılıstı saluğa 2 mln tekşe tas blok jwmsalğan. Piramidanıñ irge kölemi 5,15 gektar jerdi alıp jatır. Oğan 200 tennis alañın, Rimdegi Äulie Petrdiñ eki şirkeuin ornalastıruğa bolar edi. Kezinde Napoleon Gizadağı bastı üş piramidanıñ tas bloktarımen Franciyanıñ barlıq şekarasın 3 metr biik, 30 sm qalıñ qorğanmen qorşauğa jetedi degen qızıq esep şığarğan eken. Osınday aqılğa siya bermeytin alıp dünieni IV äulettiñ ekinşi basqaruşısı perğauın Hufu b.e.d 2551-2528 jıldarı Nil özeniniñ batıs jağalauına öziniñ bolaşaq molası etip salğızğan. Piramidadan büginge jetpey joğalğanı – qwrılıstıñ wşar basınan köz şağılıstırıp twratın üşbwrıştı som altın, piramidanıñ sırtın tügeldey qaptap, alıstan appaq qarday etip körsetetin äktas taqtalar.

PIRAMIDALAR QALAY SALINDI?

Eñ äueli piramidalardıñ öte däldikpen salınğanı tañğaldıradı. Sonşama köp tastardıñ qanday jolmen öñdelip, qalay jetkizilip, qalayşa qalanğanı da jwmbaq. Geometriyalıq ornalasuı da ğajap: onıñ tört jağı dünieniñ tört bwrışına bağıttalğan, bar-joğı 8 minuttıq auıtqu bayqaladı. (20 sm). Al Heopske körşi 143,5 metrlik biik Hafr piramidası, kelesi 65 metrlik Menkaur piramidası üşeui biikten qarağanda, batısqa qaray däl ölşemmen şwbırta bağıttalıp salınğan. Heops pen Menkaur piramidalarına qatarlasa qaz-qatar üş kişi piramidalar ornalasqan. Ol perğauındardıñ äyelderi men apa-qarındastarına arnalğan molalar bolğan. Olardıñ da özara ölşem wqsastıqtarı egiz tamşıday.
Hafrdıñ twsına taman salınğan adam bastı, arıstan deneli 20 metrlik äygili alıp Sfinks twtas jartastan qaşalıp jasalınğan. Qarapayım qwral-saymandarmen mwnşama swstı dünielerdi qalay salğanı turalı däleldi boljamdar ğana aytıladı. Äytpese, sırlı jwmbaqtar sol alıp tastarmen birge qalanıp, uaqıt qoynauına mäñgi jwtılıp ketkenge wqsaydı. Piramidalardı salmas bwrın onıñ twratın ornı tegistelgen. Minsiz tegisteu üşin qwrılıs alañına su jiberilgen. Qwrılıs alañı dımqıldanıp, jibigen soñ torköz jıralar qazılğan. Jıralardıñ tereñdigi birdey bolu üşin arnayı tayaqtarmen ölşep teñestirip otırğan. Su tartılğan kezde jıralarda şamalı su qaldırılğan. Osılayşa sudıñ kömegimen jibitilgen tastı qırtıstardı tügel tegistegen.
Arada tört mıñ jıl ötse de piramidalardıñ sırğa tolı jwmbaq qwpiyası äli tolıq aşılğan joq. Ğalımdar arasında aşılmay qaluı mümkin degen joramal da joq emes.

B.Toqtarova

zhasalash.kz

Related Articles

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • El qorğanı – Almat Sardar

    El qorğanı – Almat Sardar

    Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi.  «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: