Ay aman, kün tınışta ayır qalpaqtı körşi ağayın bizdiñ elge — Qazaqstanğa auır ayıp taqtı. Şınımen de ayaq-astı bülingen qırğız sayasatkerleriniñ oyın bizdiñ tarap tüsine almay dal-dep jazdı www.365info.kz.

İlik etkenderi — 2010 jılğı Qırğız Respublikasındağı türli-tüsti töñkeris. Sol kezde Qazaqstan şekaranı japqan, ol ras. Qauipsizdik twrğısında, ärine. Alayda Qırğız Respublikasınıñ qazirgi prezidenti Almazbek Atambaev ta, Qırğız Respublikasınıñ sırtqı ister ministriniñ ökili de mwnı qasaqana jasalğan blokada dep körsetip jatır. Olardıñ sözderine sensek, şekara jabılğan soñ eldegi qiın-qıstau zamattan qısılğan keybir azamattar Şu özeninen zañsız ötemin dep, ölim qwşıptı. Qazaqstan şekara japqan soñ, qırğız eline däri-därmek te jetpey qalıp, auır-sırqau adamdar işinde de köz jwmğandar bolıptı.

Demek, Qazaqstan blokada jasadı, bizdiñ azamattar sodan öldi dep ayıptaydı qırğız ağayın.

Ärine, bwl öte auır ayıptau. Sondıqtan bügin QR Sırtqı ister ministrligi Qırğız Respublikasına añ-tañ bolıp, nota joldadı.

Qırğız ağayın, jaqsılıqtı bilmey me?

Şındığında, notada qırğız biligi 2010 jılı körşi elde bolğan dağdarıstı jağdaydı retteudegi Qazaqstan rölin birneşe ret atap ötkeni, köptegen halıqaralıq qwrılımdar da oğan joğarı bağa bergeni atap ötiledi.

Ol kezde Qazaqstan diplomatiyası öte joğarı deñgeyde körşi eldiñ jağdayına at salıstı. Sebebi ol kezde Qazaqstan EQIW törağası bolğan, sondıqtan körşi eldegi jağdaydan nazardan tıs qaldıra almağan.

Söytip, tez arada QR Mäjilisi törağasınıñ orınbasarı, ıntımaqtastıq boyınşa qazaqstandıq-qırğızstandıq parlament tobınıñ jetekşisi, elşi Jänibek Käribjanovtı Bişkektegi arnayı EQIW elşisi etip tağayındadı. Odan bölek, QR Prezidentiniñ Qırğızstandağı arnayı elşisi tağayındaldı, ol Qırğızstannıñ uaqıtşa ükimeti basşılığımen birqatar kezdesuler ötkizip, dağdarıstı jağdaydan şığu joldarın talqıladı.

Sonımen birge, Qazaqstan qısqa merzim işinde öz körşisine kömekter men küşter jiberdi jäne eldegi egis nauqanına qoldau körsetip, tez arada janarmay men twqım jetkizdi.

Jalpı alğanda, Qazaqstan bauırlas qırğız halqın qoldau maqsatında 11,6 million dollardan astam somağa gumanitarlıq kömek jiberdi.

Kerisinşe, Qazaqstan qabıldağan osı jäne özge şaralardıñ nätijesinde, köptegen adam şığınına äkep soğatın uşığular orın alğan joq.

Mine, notada osılay deydi. Bwl aqiqat qoy. Sonda qırğız ağayın osı jaqsılıqtıñ qadirin bilmegeni me?

Aqtaludıñ eş qajeti joq

Sayasattanuşı Uälihan Töleşov te 2010 jılı jüzdegen qırğız azamatınıñ ömirin jalmağan Qırğızstandağı sayasi twraqsızdıqqa büginderi Qazaqstandı äkelip qıstırudıñ eş qajeti joq dep mälimdeydi. Onıñ pikirinşe,

bwl — sau basqa saqina tileumen birdey jayt.

— Qazaqstan ol kezde ekstremister bizdiñ elge ayaq baspası üşin şekaranı japtı. Onı barlığı jaqsı biledi. Bwl arada aqtaludıñ eş qajeti joq. Jalpı, sayasatkerler elinde ötken oqiğanı azamattardıñ bostandıq qwqığın qorğau qağidattarına süyenetin qazirgi halıqaralıq qarım-qatınastıñ faktorına aynaldıruğa eş bolmaydı. Mwnı sayasat tilinde, sauatsızdıq, sau basqa saqina tileu deydi.

Bwl — Qırğız elindegi saylau nauqanı aldındağı sayasi toptardıñ qaterli sayasi oyını

Sayasattanuşı Dos Köşim 2010 jılı Qazaqstan şındığında Qırğızstandı azamattıq soğıstan aman alıp qaldı dep sanaydı. Onıñ pikirinşe, körşi eldiñ sayasatkerleriniñ qazirgi mälimdemeleri prezident saylauı kezindegi sayasi oyın boluı mümkin.

Alayda Dos Köşim kez kelgen sayasi oyındı, äsirese qaralığın halıqaralıq qarım-qatınas deñgeyine köteru öte qauipti, sondıqtan qırğız elşisiniñ mälimdemesine bizdiñ taraptıñ qarsı nota joldauın öte orındı dep esepteydi.

— Körşi elde qiın-qıstau kezeñde blokada jasadı degenge say öte auır oylar aytıldı. Şındığında, bwl blokada bolmaytın. Halıqaralıq tärtip, wlttıq qauipsizdik twrğısınan alıp qarastırsaq ta sol kezdegi Qazaqstannıñ is-äreketi dwrıs dep sanaladı. Öytkeni körşi elde türli-tüsti töñkeris jürip jattı, qolına qaru wstağan azamattar körşi eldiñ biligine qauip töndirdi. Sondıqtan mwndayda şekaranı qımtamasa bolmaydı. Iä ras, eldegi qiın sayasi-ekonomikalıq jağday saldarınan halıq aş boldı. Sondıqtan bizge qaray ötkisi kelgen azamattar bolğanı, söytip qwrbandıqqa wşırağanı ras şığar.

Biraq bwl bizdiñ kinämiz emes. Eñ aldımen, öz azamattarınıñ qauipsizdigin, jağdayın qamtamasız ete almağan sol eldiñ jayı emes pe, bwl?

Qazaqstan sol kezde Bakievti tez alıp ketti, söytip ereuildiñ azamattıq qaqtığısqa wlasuına jol bermedi. Mümkin mäsele osında şığar. Kez kelgen sayasi nauqan kezinde sayasi tehnologiyalar iske qosıladı. Ondayda qaralau da, ayıptau da boladı. Sondıqtan bwl işki sayasi toptardıñ sayasi oyını, ötkende ketken esesin qaytarğısı kelgeni boluı bek mümkin. Biraq mwnı osı küyinde qaldıruğa eş bolmaydı.

Eki el dostığı üşin aytılmağan bizde de köp närse bar

Sol kezeñdi eske alğan tanımal jurnalist Serik Janbolat: „2010 jılı künde dürbeleñ jasap, äskeriniñ qaruın tartıp alıp örekpigen qırğız jigitteri tauda, jaylauda qoyan-qoltıq otırğan qazaq tuıstarına kelip, avtomat atıp älek salıptı degendi estigenbiz„ dep Feysbuktegi jeke paraqşasında jazadı.

„Bir emes, birneşe ret estidik. Biraq, bizdiñ qwzıretti organdar, mekemeler tük bilmeytindey jwmğan auzın aşpay ünsiz qala bergen.

Sol kezde ayday älemge jariya qılıp mälimdeme jasap barıp jabu kerek edi şekaranı.

Söytsek qoy, Qırğızstan prezidenti Atambaev jeti jıl ötken soñ büytip bwra tartıp, kinä artıp otırmas edi. Endi, mine, şekaranı japqan soñ däri-därmek tapşılığına wşırap, jan-täsilim etken qırğızdar üşin biz kinäli siyaqtı bolıp otırmız. Uaqıt ötip ketken soñ aqtaldıñ ne, aqtalmadıñ ne? Şekaranı ün-tünsiz jaba salğanımız ras. Bwl — fakt. Al, onıñ sebebi endi eşkimge kerek emes…„ delinedi jazbada.

Söz soñı: Jalpı, qırğız tarapınıñ bwl ayıptauın tüsinbey jatqan bizdiñ ğana sayasatkerler emes eken. Bwğan qırğız sayasatkerleri de añ-tañ. Ärine, bwl jala deydi olar. Biraq, äzirge olardıñ arasınan tüsinikti tüsindirme bergen äli bir mälimdemeni kezdestirmedik.

www.365info.kz