Universitetti Almatıda bitirgen 25 jastağı Joldas Örisbaev AQŞ-qa bilim bağdarlamasımen barğan. Qazir N'yu-York qalasındağı jergilikti basılımda təjiribeden ötip jürgen ol sol elde körgen-tüygenin äñgimeledi.

Azattıq: – AQŞ-qa qalay jäne qaşan bardıñız?

Joldas Örisbaev: – AQŞ-qa osıdan üş jıl bwrın Work and travel bağdarlaması boyınşa kelgen edim. Ol kezde jazdıq demalısımdı osında ötkizip qaytqanmın. Sodan keyin «osı jaqqa jolım tüsse eken, täjiribe arttırıp, käsibi deñgeyde bilim alsam eken» dep biraz izdendim. Sosın universitettiñ soñğı kursında oqıp jürgen şağımda internet arqılı köptegen bağdarlamalardı izdey bastadım. Kommerciyalıq emes wyımnıñ wyımdastıruımen AQŞ-ta ötetin «Jurnalisterge arnalğan täjiribe arttıru» bağdarlamasına qatıstım. Sol bağdarlama arqılı ötken jıldıñ säuir ayında N'yu-Yorkke ekinşi qaytara kelgen edim. Qazir IFERS bağdarlaması boyınşa jergilikti Red Hook basılımında təjiribeden ötip jatırmın.

Azattıq: – Qazaqstanda jergilikti sayttarda jwmıs istepsiz. Qazir AQŞ basılımında täjiribeden ötip jürsiz. Eki el jurnalistikasında qanday ayırmaşılıq bar?

Joldas Örisbaev: – Bwl jerden eñ birinşi bayqağanım – kez kelgen aqparattı kem degende eki-üş derek közinen naqtılap beruge küş salatının añğardım. Naqtılanbağan aqparat eşqaşan jariyalanbaydı. Sosın öte jıldam jwmıs isteydi. Mäselen, mañızdı is-şara ötip jatqan bolsa, soğan qatıstı derekti kez kelgen jağdayda tauıp, soğan säykes aqparat beruge tırısadı. Üşinşiden, Qazaqstanda ärbir basılımnıñ twraqtı jurnalisteri jwmıs isteydi. Al bwl jaqta negizinen frilanserler jwmıs isteydi eken. Äri bwl öte tiimdi ekenin añğaruğa boladı.

Azattıq: – Basılımğa frilanser boludıñ twraqtı tilşilikten artıqşılığı bar ma?

Joldas Örisbaev: – Bwl jerde frilanserler täuelsiz. Sayasi-äleumettik şaralarğa özderi barıp, sol jerden ötimdi saraptama jasauğa tırısadı. Sol jolda izdenedi. Materialdarın ärtürli basılımdarğa wsınadı. Bwl gazet-jurnaldarda jarıq körgen saraptama materialdardıñ ötimdi boluına septigin tigizedi.

Joldas Örisbaevtıñ AQŞ-ta twratın qazaq boksşısı Qanat Islammen tüsken sureti.

Al Qazaqstanda kerisinşe ştattağı jurnalist boluğa tırısadı. Ärine, jaqsı saraptama jasaytın jurnalister bar. Biraq bir basılımğa ğana twraqtı jwmıs istegennen keyin ol izdenudi joğaltadı. Uaqıtın köp bölip, qinalıp saraptama dayındamaydı. Bir jağı bwl bäsekeniñ joqtığınan bolsa, ekinşi jağınan adam tabiğatı tek özine qajet ekenin sezgen kezde ğana şınayı jwmıs isteydi. Al saqtandıruı bar kezde, mäselen, ştatta jwmıs istep twrsa, jaqsı saraptama jasasa da, naşar saraptama jasasa da sol belgilengen kölemdegi qalamaqını aladı. YAğni twraqtı jalaqı basılımdağı jariyalanatın saraptama materialdardıñ sapasına keri äserin tigizedi.

Azattıq: – Täjiribeden ötu uaqıtıñız ayaqtalğan soñ qanday josparıñız bar?

Joldas Örisbaev: – Täjiribemniñ uaqıtı ayaqtalğan soñ elge qaytuğa tiispin. Biraq o basta Lost nemese Bloomberg basılımdarında jwmıs isteu bastı maqsatım bolğan. Negizgi qızığuşılığım ekonomika, qarjı salalarındağı saraptamalarğa qatıstı. YAğni sol saladağı jañalıqtarğa köbirek basımdıq beremin. Öytkeni qazirgi öte mañızdı saraptamalar – sol salada. Men atağan basılımdar tek osı salada jazadı. Mağan äzirge onday mümkindik tuğan joq. Äytse de äli sol maqsatta eñbek etip jürmin. Ol üşin öte mıqtı maman bolu kerek. Biraq N'yu-Yorkke kelgeli maqsatıma bir taban jaqındağanımdı sezemin.

Azattıq: – AQŞ-ta öziñiz siyaqtı qanşa qazaq bar? Olardıñ käsipteri ne?

Joldas Örisbaev: – AQŞ-ta qazaqtar H'yuston, N'yu-York, Los-Andjeles, Çikago jäne San-Franciskoda. Olardıñ ärqaysısında qazaq mädeni ortalıqtarı bar. Qazaqtardıñ eñ köp şoğırlanğan jeri retinde Tehas ştatı aytıladı. Biraq meniñ esebim boyınşa, Amerikadağı qazaqtar köp twratın qala – N'yu-York. Qala öte ülken. Biraq key kezderi köşeden seruendep jürseñ, qazaqşa söylesip bara jatqandardı körip qalasıñ. Mwnday jağdaylardı birneşe märte bayqadım. Şamamen 8 mıñğa juıq qazaq bar dep eseptelinedi. Olardıñ bir böligi – Green card arqılı twraqtı twruğa kelgender, ekinşileri – jwmıs vizasımen kelgender. Odan basqa türli joldarmen kelgen qazaqtardı köruge boladı. Özderiniñ N'yu-Yorkke kelu maqsattarına baylanıstı käsipteri de ärtürli. Biraq Qazaqstanğa, qazaqtarğa qatıstı ötip jatqan şaralarğa jinalıp, bas qosıp twradı.

Azattıq: – Swhbatıñızğa rahmet.

Azat Europa / Azattıq radiosı