Sayasat Swhbattar

Ministr: Şeteldegi şeyhtardan «signal» kelse, säläftar halıqqa qarsı şığadı

kerey.kz

 |  Apr 9, 2017

Keybir derekterge qarağanda elimizdegi salafizm ağımındağı adamdardıñ sanı 10 mıñğa deyin baradı. Al şetelderge ketip, qolına qaru alğandardıñ jartısı ölgen. Ketkenderdiñ sanı turalı da resmi mälimet joq. Tek, jartısı äyelderi men bala-şağası degen äñgime ğana bar.

Tilşi: Nwrlan Baywzaqwlı, jaqında prezidenttiñ qabıldauında boldıñız. Sol kezde memleket basşısı ekstremizm men terrorizmge toytarıs beru üşin birqatar zañğa özgeris engizudi tapsırdı. Qanday qwjatqa, qanday tüzetuler enedi?

Ministr: Memleket basşısı din salasında orın alıp otırğan mäselelerdi şeşudiñ pärmendi jolın tabudı tapsırdı. Zañnamalıq özgeristerge keler bolsaq, eñ aldımen memlekettiñ din salasına közqarasınıñ jüyesin qalıptastıru kerek dep esepteymiz.

Osığan baylanıstı eñ aldımen ministrlik sol memlekettik din salasındağı sayasattıñ twjırımdamasın äzirledi. Bwl twjırımdama köptegen sarapşılar men dintanuşılardıñ oy-pikirlerin, wsınıstarın eskerip, keñ talqılaudan ötti. Qazir twjırımdama dayın, jaqın arada ükimettiñ talqılauınan ötip, bekitiletin boladı dep ümittenemiz.

Tilşi: Elde dästürli emes dini ağımdardıñ taraluı birqatar problemalardı tudırğanı belgili. Olardıñ qauiptiligi nede?

Ministr: Qazir biz destruktivti ağım dep kez kelgen radikaldı fanatizmge negizdelgen, Qazaqstanğa jat jat dini ağımdardı aytıp otırmız. Biraq olardıñ işinde qazirgi tañda eñ özekti – ol salafizm degen radikaldı ağım.

Destruktivti dini ağım, mısal üşin salafizm bolsın, olar qatelik dini tüsinikterdi bizdiñ tarihi dästürlerimizden, mädenietimizden, bizdiñ halqımızdıñ köp etnostı, konfessiyalıq sipatınan joğarı qoyadı.

Olar tek şariğatqa, bayağı ejelgi dini talaptarğa negizdelgen memlekettiñ qwrılısın dwrıs jüye dep esepteydi. Mwnday şetin ideyalar san ğasırlıq tarihımızğa, san ğasırlıq mädenietimizge qayşı keletini sözsiz.

Şetelderden belgili bir şeyhtardan signal kelse, ol kez kelgen uaqıtta qolğa qaru alıp, öz jerlesterine, ükimetke, memleketke qarsı şığa aladı. Sondıqtan olarğa senim degen joq.

Ministrlik memlekettik qwzırlı organdarmen birlesip, zañsız uağız jürgizip, zañız ädebiet taratıp, zañsız dini jiındarğa jol bermeu bağıtında keşendi jwmıstar atqarılıp keledi.

Tilşi: Aqtöbedegi teraktiden soñ prezident soyqan salğan salafit ağımınıñ ökilderi ekenin ayttı. Siz de «bwl ağım bizdiñ qoğam üşin jat, teris, destruktivti» dep mälimdediñiz. Biliktiñ poziciyası – tıyım salmay, twsaulau. Bwl bağıtta qanday jwmıstar jürgizilip jatır?

Ministr: Eki bağıtta jwmıs jürgizilip keledi. Din salasına qatıstı dwrıs sipattağı bilim beru. Ekstremistik ideologiyanı jaqtırmaytın közqaras qalıptastıru.

Ekinşi bağıt – ol maqsattı reabilitaciyalau. Ol eñ aldımen ekstremizm üşin sottalğan jazasın öteuşi men olardıñ otbası müşelerimen jwmıs jürgizu. 2016 jıldıñ işinde 70 adam bwrınğı qatelik dini közqarastan, dini rayınan qayttı. 150 adam qatelik dini senimge kümändandı.

Tilşi: Basqa elde dini teologiyalıq bilim alğısı keletinder bar. Oğan qatıstı biliktiñ wstanımı qanday?

Ministr: Şetelde jekelegen dini bilim beru oqu orındarına ketken, öz betterimen ketken jastardıñ radikaldı dini ağımnıñ ıqpalına tüsui äbden mümkin. Şetelderdegi türli dini bilim beru ieleri solar arqılı qoğamdı basqarudı qalaydı.

Sondıqtan bizdiñ wsınısımız, jastar eger şetelge dini bilim aluğa barğıları kelse, olar aldımen Qazaqstan mwsılmandarı dini basqarmasındağılarmen aqıldasıp, joldama alıp, şetelge barsa bolar edi.

Eger öz betterimen şetelge barıp bilim alsa, QMDB olardı jwmısqa qabıldamaydı.                                                                                          qazaquni.kz