БАЛУАН ШОЛАҚТЫҢ ФОТОСУРЕТІ және палуанның өмірінің белгісіз тұстары туралы

BALUAN ŞOLAQTIÑ FOTOSURETİ jäne paluannıñ ömiriniñ belgisiz twstarı turalı

| Jul 9, 2017

Jwmat ÄNESWLI

BALUAN ŞOLAQTIÑ FOTOSURETİ jäne

paluannıñ ömiriniñ belgisiz twstarı turalı

Tömendegi Baluan Şolaqtıñ qoldan salınğan sureti emes, FOTOSURETİ. Säbit Mwqanovtan keyin jazuşılar J.Bektwrov, B.Qoyşıbaev jäne basqalar Şolaq atamızdıñ fotosureti bolmağanın jazıp jürdi. Al, men sonau 90-jıldarı tauıp alğan mına suret -ESKİ FOTSURET köşirmesi. Mwnıñ fotosuret ekendigi B.Şolaqtıñ artındağı şımıldıqtan körinip twr. Al, ştrihtap salınğan, nemese, akvarel'men salınğan suret bolsa, ol anıq bayqalar edi. Sonımen bwl- Baluan Şolaqtıñ fotosureti. Bwl fotoğa Baluan Şolaq şamamen 1917-jılı Jetisuda (Almatıda,Vernıyda bolğan kezinde tüsken dep şamalauğa boladı.avtor) Astında B.Şolaqtıñ tuğan, jäne qaytqan jılı şamamen 50-60- jıldarı jazılğan tärizdi. Şamamen 2010-jıldan keyin osı fotoportretten qarap salğan Baluan Şolaqtıñ suretşiler jazğan portretteri payda bola bastadı, biri ştrihtap, biri maylı boyaumen jazsa da DÄL FOTOSURETTEGi beynesin aynıtpay qaytalağan. Qalay desek te, tömende twrğan
ataqtı BALUAN ŞOLAQTIÑ FOTOSURETİ

Ataqtı paluan, kompozitor, aqın Baluan Şolaqtıñ ömiriniñ soñğı kezeñderi äli tolıq zerttelmegenin osıdan bes jıl bwrın jazğan edim.
Añız bolğan “Seksen ögiz” oqiğasınıñ qay jılı bolğanı turalı naqtı derek joq. Bwl oqiğadan keyin Baluan Şolaq gubern sotınıñ ükimimen bir jıl türmede otırğan. Bwl oqiğa şamamen 1914-1915-jıldarı bolğan. Sol kezde B.Şolaqtıñ
“…Boyıma küş bitkenge ettim şükir,
Qinalsam, abaqtıda betke tükir.
Temirin eki iterip tartqanımda,
Kirpişi jerge tüsti kütir kütir…”dep aytqanı bar.
Sol oqiğadan keyin Baluan Şolaq ata babalarınıñ tuğan jeri Qaratauğa barıp panalaydı. Jetisuda boladı. Jetisu jeri paluandı qwşaq jayıp qarsı alğan. Ülken astarda bolğan. Önerin körsetken. Ol kezdeKenen Äzirbaev 18-19-jastağı jigit bolsa kerek. Keyin K.Äzirbaev B.Şolaqtıñ onnan astam änin el arasında orındap jüripti.
Zertteuşiler, jazuşılar Baluan Şolaqtıñ qay jılı tuğan jerine qaytqanın äli künge anıq bilmeydi. Tipti, “B.Şolaq 1916-jılı qaytıs bolğan” dep dälelsiz pikir ayqandar da boldı.
Logikağa süyensek, Baluan Şolaq Kökşetauğa 1918- jılı qaytıp kelgen. Onıñ bastı sebebi, patşa ökimeti qwlap, bayağı “seksen ögiz isi” boyınşa Uaqıtşa ükimet “quğındamaydı” degen senimde bolğan. Rasında, bwrınğı “is” boyınşa B.Şolaqtı quğındaytın Kökşede twraqtı ükimet te joq tın ol kezde.
Biraq, KEK SAQTAĞAN KAZAKTAR bar eken. Solar Baluan Şolaqtıñ oñaşa sätin añdıp jüredi. Baluan Şolaq toğay işinde ağayındardıñ arasınan üyine kele jatqan betinde qarsı aldınan atadı. Vintovka oğı paluannıñ işinen tigen eken. Mıqtı qayrat pen küştiñ arqasında Baluan Şolaq jaralı bolğanın bildirmey, attan nıq tüsip, üyge kirip, jarasın şeşesine judırıp, tañdıradı. “meniñ oqtan jaralı bolğanımdı eşkimge aytpañdar” depti. Ösietinde ” “Qay jerge jerlengenimdi de eşkim bilmesin” degen eken. Şaması, kazaktar beyitimdi qorlamasın” degen boluı kerek. Sonımen, Baluan Şolaq 1916-jılı emes.1919- jılı naurız ayında qaytıs bolğan.
Sol kezdegi tarihi oqiğalardı talday kele:,
1.Baluan ŞOLAQ aralasqan “seksen ögiz oqiğası” 1914-1915- jıldarı bolğan,
2.Qaratau men Jetisu öñirinde bolğan kezderi 1916-1917-jıldar.
3.Baluan Şolaqtıñ Kökşege oralğan kezi 1918-jıl,
4.Qaytıs bolğan jılı 1919-jıl” degen qorıtındığa keluge boladı.

Tömendegi surette Baluan Şolaqtıñ Jetisuda jürgende, Vernıy qalasında (qazirgi Almatı) tüsken fotosureti berilgen.
Jwmat ÄNESWLI, jazuşı, tarihşı kerey.kz

Tags BALUAN ŞOLAQTIÑ FOTOSURETİ

Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin
14 naurız – Matematikter küni

kerey.kz

Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana
Si Czin'pinniñ qıtay äskeri basşılığın “tazalauı” neni bildiredi?

kerey.kz

Rid STENDIŞ Resey prezidenti Vladimir Putin (oñ jaqta) elge saparmen kelgen qıtay generalı Çjan YUsyamen qol alısıp twr. 2017 jıl. Ötken aptanıñ ayağında Qıtaydıñ Ortalıq äskeri komissiyası törağasınıñ orınbasarı qızmetinen äri Qıtay kommunistik partiyası sayasi byurosınıñ müşeliginen bosatıldı. Äskeri basşılıqtağı mwnday joğarı şendi twlğanıñ ornınan alınuı Pekinniñ Tayvan'ğa qatıstı josparına, AQŞ-pen bäsekesine jäne aymaqtağı twraqtı oyınşı retindegi röline qatıstı birqatar swraq tuğızıp otır. 24 qañtar küni Pekin qızmetten bosatılğan general Çjan YUsya (Qıtay basşısı Si Czin'pinniñ köp jıldan bergi senimdi serigi bolğan) tergeuge alındı dep habarladı. Tosın şeşimnen keyin Si Czin'pin äskeri basşılıq şıñında jalğız özi qaldı. Qıtaydı zertteuşi sarapşılar mwnıñ bilik sabaqtastığına eleuli saldarı boladı deydi. Al Pekinniñ seriktesteri
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

kerey.kz

Nwrbek TÜSİPHAN Qazaqstan parlamenti mäjilisiniñ deputatı, zañger Abzal Qwspan Azattıqqa swhbat berip otır. Astana, 26 qazan, 2023 jıl Qañtardı kim wyımdastırğanın bilik bile me, bilse nege aşıq aytpadı? Parlamentte nege Qañtar boyınşa tağı tıñdau ötpeydi? Prezident Toqaev Qañtar “töñkeris jasauğa äbden maşıqtanğan mamandardıñ jetekşiligimen” wyımdastırıldı dedi. Olar kimder? Mäjilis deputatı Abzal Qwspan osı swraqtarğa jauap berdi Azattıq: Abzal mırza, siz – Qañtar oqiğasına bir taraptan emes, jan-jağınan qarauğa mümkindik alğan adamsız. Eñ aldımen sol oqiğağa tikeley qatıstıñız, jwrttı alañğa şığuğa şaqırdıñız. Odan keyin qandı qırğında qamauğa alınğandardı bosatuğa at salısıp, zañger retinde de aralastıñız. Odan bölek mäjilis deputatı esebinde de jaña bir rakurstan qarap otırsız. Aytıñızşı, jan-jağınan qarağanda Qañtar oqiğasında sizge