Suretter söyleydi Tarih Twlğalar

BALUAN ŞOLAQTIÑ FOTOSURETİ jäne paluannıñ ömiriniñ belgisiz twstarı turalı

kerey.kz

 |  Jul 9, 2017

Jwmat ÄNESWLI

BALUAN ŞOLAQTIÑ FOTOSURETİ jäne

paluannıñ ömiriniñ belgisiz twstarı turalı

Tömendegi Baluan Şolaqtıñ qoldan salınğan sureti emes, FOTOSURETİ. Säbit Mwqanovtan keyin jazuşılar J.Bektwrov, B.Qoyşıbaev jäne basqalar Şolaq atamızdıñ fotosureti bolmağanın jazıp jürdi. Al, men sonau 90-jıldarı tauıp alğan mına suret -ESKİ FOTSURET köşirmesi. Mwnıñ fotosuret ekendigi B.Şolaqtıñ artındağı şımıldıqtan körinip twr. Al, ştrihtap salınğan, nemese, akvarel'men salınğan suret bolsa, ol anıq bayqalar edi. Sonımen bwl- Baluan Şolaqtıñ fotosureti. Bwl fotoğa Baluan Şolaq şamamen 1917-jılı Jetisuda (Almatıda,Vernıyda bolğan kezinde tüsken dep şamalauğa boladı.avtor) Astında B.Şolaqtıñ tuğan, jäne qaytqan jılı şamamen 50-60- jıldarı jazılğan tärizdi. Şamamen 2010-jıldan keyin osı fotoportretten qarap salğan Baluan Şolaqtıñ suretşiler jazğan portretteri payda bola bastadı, biri ştrihtap, biri maylı boyaumen jazsa da DÄL FOTOSURETTEGi beynesin aynıtpay qaytalağan. Qalay desek te, tömende twrğan
ataqtı BALUAN ŞOLAQTIÑ FOTOSURETİ

Ataqtı paluan, kompozitor, aqın Baluan Şolaqtıñ ömiriniñ soñğı kezeñderi äli tolıq zerttelmegenin osıdan bes jıl bwrın jazğan edim.
Añız bolğan “Seksen ögiz” oqiğasınıñ qay jılı bolğanı turalı naqtı derek joq. Bwl oqiğadan keyin Baluan Şolaq gubern sotınıñ ükimimen bir jıl türmede otırğan. Bwl oqiğa şamamen 1914-1915-jıldarı bolğan. Sol kezde B.Şolaqtıñ
“…Boyıma küş bitkenge ettim şükir,
Qinalsam, abaqtıda betke tükir.
Temirin eki iterip tartqanımda,
Kirpişi jerge tüsti kütir kütir…”dep aytqanı bar.
Sol oqiğadan keyin Baluan Şolaq ata babalarınıñ tuğan jeri Qaratauğa barıp panalaydı. Jetisuda boladı. Jetisu jeri paluandı qwşaq jayıp qarsı alğan. Ülken astarda bolğan. Önerin körsetken. Ol kezdeKenen Äzirbaev 18-19-jastağı jigit bolsa kerek. Keyin K.Äzirbaev B.Şolaqtıñ onnan astam änin el arasında orındap jüripti.
Zertteuşiler, jazuşılar Baluan Şolaqtıñ qay jılı tuğan jerine qaytqanın äli künge anıq bilmeydi. Tipti, “B.Şolaq 1916-jılı qaytıs bolğan” dep dälelsiz pikir ayqandar da boldı.
Logikağa süyensek, Baluan Şolaq Kökşetauğa 1918- jılı qaytıp kelgen. Onıñ bastı sebebi, patşa ökimeti qwlap, bayağı “seksen ögiz isi” boyınşa Uaqıtşa ükimet “quğındamaydı” degen senimde bolğan. Rasında, bwrınğı “is” boyınşa B.Şolaqtı quğındaytın Kökşede twraqtı ükimet te joq tın ol kezde.
Biraq, KEK SAQTAĞAN KAZAKTAR bar eken. Solar Baluan Şolaqtıñ oñaşa sätin añdıp jüredi. Baluan Şolaq toğay işinde ağayındardıñ arasınan üyine kele  jatqan betinde qarsı aldınan atadı. Vintovka oğı paluannıñ işinen tigen eken. Mıqtı qayrat pen küştiñ arqasında Baluan Şolaq jaralı bolğanın bildirmey, attan nıq tüsip, üyge kirip, jarasın şeşesine judırıp, tañdıradı. “meniñ oqtan jaralı bolğanımdı eşkimge aytpañdar” depti. Ösietinde ” “Qay jerge jerlengenimdi de eşkim bilmesin” degen eken. Şaması, kazaktar beyitimdi qorlamasın” degen boluı kerek. Sonımen, Baluan Şolaq 1916-jılı emes.1919- jılı naurız ayında qaytıs bolğan.
Sol kezdegi tarihi oqiğalardı talday kele:,
1.Baluan ŞOLAQ aralasqan “seksen ögiz oqiğası” 1914-1915- jıldarı bolğan,
2.Qaratau men Jetisu öñirinde bolğan kezderi 1916-1917-jıldar.
3.Baluan Şolaqtıñ Kökşege oralğan kezi 1918-jıl,
4.Qaytıs bolğan jılı 1919-jıl” degen qorıtındığa keluge boladı.

Tömendegi surette Baluan Şolaqtıñ Jetisuda jürgende, Vernıy qalasında (qazirgi Almatı) tüsken fotosureti berilgen.
Jwmat ÄNESWLI, jazuşı, tarihşı                                                                                                                                                                                 kerey.kz