|  |  | 

Köz qaras Şou-biznis

Türikten wyalğan qazaq zañgeri wşaqtağı til mäselesimen özi aynalısatının mälimdedi

Eyr-Astanadağı şulı oqiğa qazaqtar üşin masqara bolıp tındı. Bortserikten qazaq tilinde qızmet körsetudi swrağan türik azamatı qamauğa alınıp, oğan ayıppwl salındı.

Täuelsizdik alğanda, eñ birinşi bop quanğan türik ağayın bwl jayttan habardar bop jatsa, äbden tüñiletin şığar bizden. 25 jıl merzimde ana tili mäselesin birjaqtı ete almağan özimizge de obal joq.

„Mäseleni sayasatqa nemese basşılıqqa silteytin tügi joq„ degen qazaq zañgeri Abzal Qwspan mwnıñ barlığın özimizdiñ erinşektigimiz ben qorqaqtığımızdan köredi.

Äytpese, zañgerdiñ aytuınşa, Qazaqstandağı zañdar memlekettik til qoldanısın eş şektemeydi, tek onı orındamaytındar bar. Bwl turalı zañger Facebook-tegi jeke paraqşasında jazdı.

„Keşeli-beri lentadan tüspegen, kinäli taraptıñ keşirim swraudıñ ornına, ädetteginşe, mwrnın şüyire qarauınıñ saldarınan, dau uşığa bastağan, «Eyr Astana» äue kompaniyasına tiesili wşaqtağı jağdayğa oray, zañger retinde özimniñ naqtı pikirim men wstanımımdı bildirgim keledi.

Sebebi, bwl taqırıp — men üşin etene jaqın, qoğamdıq negizde bwrınnan aynalısıp kele jatqan şarualarımnıñ biri.

Birinşi aytqım kelgeni, Oğız Doğan ağamızdiki nağız azamattıq, negizi qazaqtar, yağni, bwl Siz ben Biz jasau kerek is, biraq ol biz jasay almay jürgen isti atqarıp, ülgi körsetti.

Ekinşi aytayın degenim,

Oğız Doğan ağamızdıñ talabı 100 procent zañdı äri negizdi. Eger talabı mwqalmay, mäseleni sotqa deyin jetkizer bolsa, bwl isten nätije şığarına men kepilmin.

Oğan mına dälelder ayğaq. Kez-kelgen salanıñ qızmetin rettep otıratın salalıq, yağni, profil'di zañdarı boladı.

Mäselen, äue salasına qatıstı «Qazaqstan Respublikasınıñ äue keñistigin paydalanu jäne aviaciya qızmeti turalı» zañ bar. Ol Qazaqstan Respublikasınıñ 2010 jılğı 15-şildedegi № 339-IV Zañı bolıp tabıladı.

Atalğan Zañnıñ 56-babı, 6-böliginde bılay dep körsetilgen (sözbe-söz):

«Qazaqstan Respublikasınıñ azamattıq äue kemesiniñ kabina ekipajınıñ müşeleri jolauşılarğa qızmet körsetude qazaq tilin erkin meñgeruge mindetti».

Bwl zañ talabı täpsirlep, tüsindirip jatudı qajet etpeydi dep oylaymın?

Odan bölek, Oğız Doğan ağamız — «Eyr Astana» kompaniyasınıñ qızmetin twtınuşı, al kompaniya — qızmet körsetuşi. Endeşe «Twtınuşılardıñ qwqığın qorğau turalı» Qazaqstan Respublikasınıñ 2010 jılğı 4-mamırdağı № 274-IV Zañınıñ 24, 25, 26 baptarında

qızmet körsetuşiniñ twtınuşığa aqparattardı qazaq jäne orıs tilinde jetkizu mindeti,

dep, tayğa tañba basqanday anıq körsetilgen!

Bwl arada men Til turalı Zañğa nemese Konstituciyağa silteme jasamay-aq qoyayın, joğarıdağı eki zañmen aq, «Eyr Astananıñ» mäselesin may şammen qarauğa boladı!

Tek… Oğız Doğan ağamız «qazaqtardıñ özderine kerek emes til, mağan nege kerek?» — dep, orta joldan qayırılmasa!

Söz soñında aytarım, «Eyr Astanağa» til mäselesi turasında osığan deyin öz basım biraz mäsele köterippin, äzirge issaparda jürgendikten, tabılğanı mına qağazdar bolıp twr.

Jäne aytqım kelgeni,

«Eyr Astana» til mäselesinde men sotqa tarta qoymağan mekemelerdiñ biri edi, eger Piter Foster mırza jağdaydı öz baqılauına almay, osılay betimen jibere berse, amalsız bwl mäselemen özime aynalısuğa tura keledi…

Al, jalpı aytarım, qazaq tiliniñ mäselesi biliktiñ emes, sol tildiñ twtınuşısı retinde Siz ben Bizdiñ ğana qolımızda. Bilik öz tarapınan zañdar şığardı, sol zañdardı jwmıs jasatatın kim? Ärine biz! Eger biz, öz qwqığımızdı talap etuden qorıqsaq, bir bet arız jazuğa erinsek, memlekettik organdar qaytip iske aralaspaq? Sizdiñ qwqığıñızdıñ bwzılıp jatqanın olar bal aşıp bilmek pe?

Wzın sözdiñ qısqası, äuede jürseñiz de, jerde jürseñiz de öz ana tiliñizde, memlekettik tilde qızmet körsetiluin talap etiñiz, eger ol talabıñız orındalmasa, tiisti memlekettik organğa nemese sotqa arız, talap qoyudı jappay qolğa alayıq. BAQ-tı şulatqannan göri, bwl ädeqayda tiimdi de paydalı is. Ana tilimizdiñ abıroyın asqaqtatuğa sözben emes, ispen üles qosayıq!„ — dep jazadı Abzal Qwspan mırza äleumettik jelidegi jeke paraqşasında.

365info.kz

Related Articles

  • JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    Ämirbolat Qwsayınwlı Abay küni qarsañında Almatı qalasında aşıq aspan astındağı sahnada mıñdağan körermender Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ «Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı» qoldauımen tüsirilgen Abaydıñ twñğış şığarmalar jinağınıñ jarıq köru tarihın bayandağan «Alğaşqı kitap» attı derekti fil'mdi tamaşaladı, dep jazadı Muztaumedia.kz. Dokudrama janrındağı bwl derekti fil'm qazaqtıñ neşe ğasırlıq ruhani tarihındağı tañ qalarlıq wlı oqiğa — 1909 jılı Peterbor qalasında Il'yas Boraganskiy baspasınan jarıq körgen Abaydıñ twñğış kitabınıñ qilı tağdırın beynelegen. Fil'm jalğız özi twtas bir älem jasap, şığarmaşılıqpen aynalısqan nebäri jiırma jıldıñ işinde qazaqtıñ tilin de, körkemdik, etikalıq tanımın da kürt özgertip, bwrın-soñdı türik jwrtı jetpegen biikke kötergen Abaydıñ alğaşqı kitabı qalay basılıp şıqtı, Abay közi tirisinde öziniñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: