|  |  | 

Köz qaras Şou-biznis

Türikten wyalğan qazaq zañgeri wşaqtağı til mäselesimen özi aynalısatının mälimdedi

Eyr-Astanadağı şulı oqiğa qazaqtar üşin masqara bolıp tındı. Bortserikten qazaq tilinde qızmet körsetudi swrağan türik azamatı qamauğa alınıp, oğan ayıppwl salındı.

Täuelsizdik alğanda, eñ birinşi bop quanğan türik ağayın bwl jayttan habardar bop jatsa, äbden tüñiletin şığar bizden. 25 jıl merzimde ana tili mäselesin birjaqtı ete almağan özimizge de obal joq.

„Mäseleni sayasatqa nemese basşılıqqa silteytin tügi joq„ degen qazaq zañgeri Abzal Qwspan mwnıñ barlığın özimizdiñ erinşektigimiz ben qorqaqtığımızdan köredi.

Äytpese, zañgerdiñ aytuınşa, Qazaqstandağı zañdar memlekettik til qoldanısın eş şektemeydi, tek onı orındamaytındar bar. Bwl turalı zañger Facebook-tegi jeke paraqşasında jazdı.

„Keşeli-beri lentadan tüspegen, kinäli taraptıñ keşirim swraudıñ ornına, ädetteginşe, mwrnın şüyire qarauınıñ saldarınan, dau uşığa bastağan, «Eyr Astana» äue kompaniyasına tiesili wşaqtağı jağdayğa oray, zañger retinde özimniñ naqtı pikirim men wstanımımdı bildirgim keledi.

Sebebi, bwl taqırıp — men üşin etene jaqın, qoğamdıq negizde bwrınnan aynalısıp kele jatqan şarualarımnıñ biri.

Birinşi aytqım kelgeni, Oğız Doğan ağamızdiki nağız azamattıq, negizi qazaqtar, yağni, bwl Siz ben Biz jasau kerek is, biraq ol biz jasay almay jürgen isti atqarıp, ülgi körsetti.

Ekinşi aytayın degenim,

Oğız Doğan ağamızdıñ talabı 100 procent zañdı äri negizdi. Eger talabı mwqalmay, mäseleni sotqa deyin jetkizer bolsa, bwl isten nätije şığarına men kepilmin.

Oğan mına dälelder ayğaq. Kez-kelgen salanıñ qızmetin rettep otıratın salalıq, yağni, profil'di zañdarı boladı.

Mäselen, äue salasına qatıstı «Qazaqstan Respublikasınıñ äue keñistigin paydalanu jäne aviaciya qızmeti turalı» zañ bar. Ol Qazaqstan Respublikasınıñ 2010 jılğı 15-şildedegi № 339-IV Zañı bolıp tabıladı.

Atalğan Zañnıñ 56-babı, 6-böliginde bılay dep körsetilgen (sözbe-söz):

«Qazaqstan Respublikasınıñ azamattıq äue kemesiniñ kabina ekipajınıñ müşeleri jolauşılarğa qızmet körsetude qazaq tilin erkin meñgeruge mindetti».

Bwl zañ talabı täpsirlep, tüsindirip jatudı qajet etpeydi dep oylaymın?

Odan bölek, Oğız Doğan ağamız — «Eyr Astana» kompaniyasınıñ qızmetin twtınuşı, al kompaniya — qızmet körsetuşi. Endeşe «Twtınuşılardıñ qwqığın qorğau turalı» Qazaqstan Respublikasınıñ 2010 jılğı 4-mamırdağı № 274-IV Zañınıñ 24, 25, 26 baptarında

qızmet körsetuşiniñ twtınuşığa aqparattardı qazaq jäne orıs tilinde jetkizu mindeti,

dep, tayğa tañba basqanday anıq körsetilgen!

Bwl arada men Til turalı Zañğa nemese Konstituciyağa silteme jasamay-aq qoyayın, joğarıdağı eki zañmen aq, «Eyr Astananıñ» mäselesin may şammen qarauğa boladı!

Tek… Oğız Doğan ağamız «qazaqtardıñ özderine kerek emes til, mağan nege kerek?» — dep, orta joldan qayırılmasa!

Söz soñında aytarım, «Eyr Astanağa» til mäselesi turasında osığan deyin öz basım biraz mäsele köterippin, äzirge issaparda jürgendikten, tabılğanı mına qağazdar bolıp twr.

Jäne aytqım kelgeni,

«Eyr Astana» til mäselesinde men sotqa tarta qoymağan mekemelerdiñ biri edi, eger Piter Foster mırza jağdaydı öz baqılauına almay, osılay betimen jibere berse, amalsız bwl mäselemen özime aynalısuğa tura keledi…

Al, jalpı aytarım, qazaq tiliniñ mäselesi biliktiñ emes, sol tildiñ twtınuşısı retinde Siz ben Bizdiñ ğana qolımızda. Bilik öz tarapınan zañdar şığardı, sol zañdardı jwmıs jasatatın kim? Ärine biz! Eger biz, öz qwqığımızdı talap etuden qorıqsaq, bir bet arız jazuğa erinsek, memlekettik organdar qaytip iske aralaspaq? Sizdiñ qwqığıñızdıñ bwzılıp jatqanın olar bal aşıp bilmek pe?

Wzın sözdiñ qısqası, äuede jürseñiz de, jerde jürseñiz de öz ana tiliñizde, memlekettik tilde qızmet körsetiluin talap etiñiz, eger ol talabıñız orındalmasa, tiisti memlekettik organğa nemese sotqa arız, talap qoyudı jappay qolğa alayıq. BAQ-tı şulatqannan göri, bwl ädeqayda tiimdi de paydalı is. Ana tilimizdiñ abıroyın asqaqtatuğa sözben emes, ispen üles qosayıq!„ — dep jazadı Abzal Qwspan mırza äleumettik jelidegi jeke paraqşasında.

365info.kz

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    «Mağınasız jwmıstan şarşadım»: qazirgi Konstituciyanıñ avtorı mälimdeme jasadı

    Qazirgi Ata zañnıñ avtorlarınıñ biri, akademik Maydan Süleymenov Konstituciya reformasın sınadı. Ol zañnıñ mätinin şağın bir top äldeqaşan jazıp qoyğanın, al komissiya jay ğana maqwldaytının aytadı. Onıñ sözinşe, ğalımdar men sarapşılardıñ wsınıstarı eskerilmeydi. Bwl turalı akademik Facebook-te jazdı: Keyingi kezde menen Konstituciyanı talqılap jatqanda, nege ünsiz qalğanımdı jii swrap jatır. Qısqa qayırsam: mağınasız jwmıstan şarşadım. Iä, men qazirgi Konstituciyanıñ avtorlarınıñ birimin. Talqılau kezinde eki mäsele üşin kürestim: Konstituciyalıq sottı saqtau jäne Parlamenttiñ ökilettigin şektemeu. Biraq ekeui de qabıldanbadı. Soğan qaramastan, men bwl Konstituciyadan wyalmaymın. Men Nazarbaev pen onıñ otbasınıñ jeke biligin nığaytuğa bağıttalğan keyingi tüzetulerden wyalamın. Nazarbaevtıñ kezinde-aq osı masqara tüzetulerdiñ barlığın taldap, Konstituciyanı jetildiru boyınşa birqatar wsınıstar engizu turalı

  • Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

    Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: