Jügirtpeler
 |  |  | 

Jañalıqtar Mädeniet

Nazarbaev endi apostroftı älipbidiñ jaña nwsqasın bekitti

<span>kerey.kz</span>kerey.kz
 |  Feb 20, 2018

Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ 2018 jıldıñ 19 aqpandağı qaulısına say wsınılğan latın grafikasına negizdelgen qazaq älipbiiniñ jaña nwsqası. Suret Aqordanıñ resmi saytındağı qaulığa tirkelgen qosamşadan alındı. 20 aqpan 2018 jıl.

Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ 2018 jıldıñ 19 aqpandağı qaulısına say wsınılğan latın grafikasına negizdelgen qazaq älipbiiniñ jaña nwsqası. Suret Aqordanıñ resmi saytındağı qaulığa tirkelgen qosamşadan alındı. 20 aqpan 2018 jıl.

Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaev latın grafikasına negizdelgen qazaq tili älipbiiniñ kezekti ret jaña nwsqasın bekitti. Aqorda baspasöz qızmetiniñ 20 aqpan küni habarlauınşa, Nazarbaev 19 aqpanda 2017 jıldıñ 26 qazanında şığarğan «Qazaq tili älipbiin kirillicadan latın grafikasına köşiru turalı» jarlığına özgeris engizu turalı qaulı qabıldağan.

Ol qaulıda bwğan deyin bekitilgen latın grafikasına negizdelgen qazaq älipbiine azdağan özgeris engizilgen. Bwğan deyingi nwsqa boyınşa, qazaq tiline tän keybir dıbıstar jäne tağı birneşe ärip apastrofpen (däyekşe) belgilengen edi. Soñğı nwsqadağı älipbi de negizinen apostroftı älipbige wqsas bolğanımen, birer dıbıs qana özgeşe belgilengen.

Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaev bıltır jıl basında jasağan mälimdemesinde «2017 jıldıñ soñına deyin latınşa qazaq älipbiiniñ jobasın äzirleu, ükimetke qazaq tilin latın älipbiine köşirudiñ» naqtı kestesin jasaudı tapsırğan edi.

Bıltır qırküyek ayında Qazaqstan parlamentinde latın älipbiiniñ digraftı (qosarlanğan äripter – red.) nwsqası tanıstırılıp, ol jappay sınğa wşırağan edi.

Oqi otırıñız: Digraftı latınşa älipbidi sınau küşeydi

Bilik odan bas tartıp, bir aydan soñ älipbidiñ basqa nwsqası bekitilgen. 2017 jılı qazannıñ 27-si küni Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ jarlığımen bekitilgen älipbide qazaq tiline tän key dıbıstardı apostrof (däyekşe) arqılı belgileu wsınılğan.

Apostroftı latın älipbii qoğamda qızu talqılanıp, ärqilı reakciya tuğızğan. Keybir til mamandarı jaña älipbidi asığıs qabıldandı degen de pikir bildirgen.

Oqi otırıñız: Sarapşılar älipbidi qoldaudı «resmi dürmekke» balauğa beyil

Azat Europa / Azattıq radiosı

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    <span>kerey.kz</span>kerey.kz

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

1 pikir

  1. Galiý Baýsymaq

    May 12, 2018
    Reply

    Memleket bekitken álippiýdi qoldagan jón. Bunyñ bári túsingen adamga óte úlken iýgilikti is. Ulttyñ keleshegine jasalyp jatqan sharua bolyp otyr. Latynga cóshiu bizge óte úlken tiýimdilik paýda ákeledi. Ulttyq til óz qalpyna ornasady. Jeke dara táuelsiz ómir súrip tabiýgiý damiý beretin bolady. Endi orus tiliniñ basymdygy yqpaly birtindep azaýa túsiuge tiýisti dep oýlaýmyn. Ýagniý bir ultty tutas elge aýnaluvga úlken múmkindik tuvyp tur degen sóz. Osyny iske asyriu jolynda cóp eñbek siñirer bolsaq keleshek urpaq aldynda iýgilikti is jasaganymyz bolyp tabylady. Tarih aldynda altyn árippen jazylgan oqiýga bolgaly otyr. Osy iske barshamyz at salysyp cómek córsetkenimiz jón. Bul Latynga cóshiu reformasy ulttyñ tarihinda asa mañyzdy oryn alatyn reforma dese artyq aýtqandyq emes. Bul tañdau joly bizdi máñgilik elge aýbaldyriuga tiýisti. Jaziu arqyly biz álemdik órkeniýette óz ornymyzdy saqtap qalamyz. Jaziui bar tili bar ult jogalmaýdi degen qagiýda bar. Osy latyn graficasi negizinde jaziu myñ jylga tipti odan da cóp zamannga cósh bastauimizga aparary haq.

POST YOUR COMMENTS TO Galiý Baýsymaq (Cancel)

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: