|  |  |  | 

Mädeniet Suretter söyleydi Şou-biznis

Qazaq patriot qwrılısşısı

kulybayev rysmendiev

11 tamız küni, bwrınğı Keñes Odağınıñ aumağında
qwrılısşılardıñ käsibi merekesi atap ötildi. Eriksiz, meniñ dosım
Aleksandr Vladimiroviç Ryazanovtı (1958-2009) eske aldım. Iä, biılğı
tamızdıñ basında Odessa qalasına qısqa sapar şektim. Osı aymaqta ömir
süretin Alekeñniñ tuısqandarımen qauıştım: böle ağası Aleksandr
Brailov, böle qarındası Oksana Poznyak, böle inisi Andrey Barbakar. Odessa
aymağınıñ qwramasındağı Izmail qalasında twratın onıñ dosı, jurnalis
Aleksandr Obodovskiymen söylestim. Zımırap ötetin uaqıttıñ qarqını
sonşama: biıl A.V. Ryazanovtıñ mezgilsiz qazasına darday on jıl toldı.
Qayran Aleksandr Vladimiroviç äygili amerikandıq estradalıq änşi
Maykl Djeksondey (1958-2009) jarqırağan jwldızday ötti. Elimizdiñ
qwrılıs salasında Alekeñ de birtuar jwldız emey nemene?
Alayda, keñ-baytaq memleketimizde küni bügingi deyin onıñ qwrmetine
birde-bir köşe, alañ, dañğıl atalmadı. Eşqanday eskertkiş twrğızılmadı.
Qwrılıs mamandığın jetik meñgeretin oquşılarğa Ryazanovtıñ sıylığı
älde stipendiyası berilmeydi. Ärine, onıñ dos-jarandarı mümkindiginşe
Alekeñniñ jetistikterin qwrmetteydi. Mısalı, onıñ atındağı «Nömir 25-şi
köpir salatın jasağı» aşılğan. Biraq, bwnday twlğanıñ Qazaqstan üşin
jasalğan eñbegi memlekettik deñgeyde tanıluı kerek. Ol basqarğan
Qapşağaydağı «Transstroymost» kompaniyası bwrınğı Keñes Odağınıñ
aumağında eñ iri köpir salatın firmalarınıñ biri boldı.
«Transstroymost» kompaniyasında altı mıñ astam jwmısşılar men
injenerler istedi. Qazaqstan tügil, Reseydiñ özinde osı firma birneşe iri
josparların orındadı. Özderiñiz bilesizder, soltüstik körşimizdiñ
qwrılıs narığında qanday qatañ bäsekelestik barşılıq! Sonıñ özinde,
Saşa ağay mwnay nemese biday sekildi tez ötetin şikizat bwyımımen emes,
qwrılıstıñ eñ kürdeli salası – köpir salu önerkäsibi – arqılı Reseydiñ
narığında nıq ornıñ bastı. Onıñ batıl ömir wstanımı kürdeli sayasi
mäselelerdi de qamtitın. Tele swhbattarınıñ birinde Aleksandr
Vladimiroviç bılay dedi: «Qazaqstan älemdegi eñ damığan memleketterdiñ
alğaşqı bestigine kirui tiis!» Ne degen asıl, jwldızdarğa qaray jeteleytin
mwrat!
Alekeñ auılşaruaşılıq batırı Nwrmolda Aldabergenovtey
elimizdiñ nağız eñbek eri bolğan edi. Bälkim, marksizm-leninizm ilimindegi
«tarihtağı twlğa mañızdılığı» («rol' liçnosti v istorii») wğımınan
habardarsız. A.V. Ryazanovtıñ mezgilsiz ajalınan keyin köp wzamay tabıstı
«Transstroymost» qirap, bankrottıqqa wşıradı. Nwrekeñniñ de dünieden

2
ötkeninen soñ, onıñ wyımdastıruşılıq darınınıñ arqasında güldengen
Mwqırı auılı eki-üş jıldan keyin qaytadan artta qaldı. Aytpaqşı,
Alekeñniñ mezgilsiz ajalı onıñ asa qarqındı eñbekqorlığınıñ saldarı
bolsa kerek. İri bastıq bola twra, pälen qwrılıs ornında şwñqırdıñ
qazıluın da keyde baqıladı eñbek batırımız! Sonşama mwqiyattı jetekşi
bolğan Aleksandr Vladimiroviç! Çernobıl' apatınıñ qwtqaru-qalpına
keltiru jwmıstarına qatıstı jigerli Alekeñ, alpauıt eldiñ aldında
azamattıq borışın orındap.
Sonımen qatar, Aleksandr Vladimiroviç keremet dostıq qasietterin
iesi bolğan. Mısalı, 2009 jıldıñ qañtar ayında ötken onıñ 50-jıldıq
mereytoyınıñ qwrmetti qonaqtarınıñ arasında Qazaqstan
Respublikasınıñ bwrınğı qwrılıs ministri Asqar Altınbekwlı
Qwlıbaev pen Jambıl aymağı Merke audanınıñ sol kezdegi äkimi Bolat
Qanatbaywlı Rısmendiev közge tüsti. Mereytoylıq fotosuretimde qos
birdey memlekettik qayratkerler qatarlasıp twr. Artqı qabırğada
beynelengen köpir – «Transstroymost»-tıñ belgisi. Gülşoqtıñ tasasında
twrğan mwrttı er azamat – osetin halqınıñ balası, A.V. Ryazanovtıñ
orınbasarı Timur Vil'gel'moviç Nakusov. Alekeñniñ basqa dosı, Astana
qalasınıñ sol kezdegi äkimi Asqar Wzaqbaywlı Mamin, mereytoydıñ özine
qatıspasa da, merekelik şara ötkiziletin almatılıq «Ankara» qonaq üyine
kelip, A.V. Ryazanovtı jeke türde qwttıqtadı. Alekeñniñ mereytoyında
asaba retinde belgili tele jürgizuşisi Valdis Pel'ş bolsa, onıñ mädeni
bağdarlamasına Nwrlan Abdullin, «Dos Mwqasan» tobı, Jämila
Serkebaeva, YUriy Loza, «Verası» tobı jäne basqa öner qayratkerleri
qatısqan.
Ülken kapitalist bolsa da, Aleksandr Vladimiroviç tuğan eline
qolınan kelgenşe kömektesti: Merke eldi mekeninde oqığan mektebin kürdeli
jöndeuden ötkizip, köpir saldı. Jasıratını joq, özge wlttıñ
jetekşileriniñ köbisi qazekeñderdi tehnikalıq mamandıqtarğa jolatpauğa
tırısadı. Öz kezeginde, Alekeñ köptegen qazaqtardı tiimdi jwmıs
orındarımen qamtamasız etti. «Transstroymost» keñsesinde kabinet
esikteri ataularınıñ bäri derlik qazaqşa jazılğan edi. A.V. Ryazanovtıñ
ülken balası Valentin de (1981-2008) otan süygiş azamat boldı. Wlttıq
qauipsizdik komitetiniñ Akademiyasına tüskende, Vakeñ bükil talapkerlerdiñ
arasında eñ joğarı wpay jinadı! Alekeñ otanımızdıñ baspager men
baspasöz salasına eleuli üles qosqan jan edi. Onıñ «Mı soedinyaem
berega…» kitabı ağılşın men qazaq tilderine audarılğan, twsaukeseri QR
Wlttıq kitaphanasında ötti. Jetisu öñiriniñ tilşilerine birneşe sübeli
tapsırıstarın berdi qayran köpir saluşısı. Qapşağaydağı basketbol
qwrama komandasına demeuşilik jasadı.

3

Daniyar NAURIZ

Ukraina

Related Articles

  • JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    Ämirbolat Qwsayınwlı Abay küni qarsañında Almatı qalasında aşıq aspan astındağı sahnada mıñdağan körermender Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ «Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı» qoldauımen tüsirilgen Abaydıñ twñğış şığarmalar jinağınıñ jarıq köru tarihın bayandağan «Alğaşqı kitap» attı derekti fil'mdi tamaşaladı, dep jazadı Muztaumedia.kz. Dokudrama janrındağı bwl derekti fil'm qazaqtıñ neşe ğasırlıq ruhani tarihındağı tañ qalarlıq wlı oqiğa — 1909 jılı Peterbor qalasında Il'yas Boraganskiy baspasınan jarıq körgen Abaydıñ twñğış kitabınıñ qilı tağdırın beynelegen. Fil'm jalğız özi twtas bir älem jasap, şığarmaşılıqpen aynalısqan nebäri jiırma jıldıñ işinde qazaqtıñ tilin de, körkemdik, etikalıq tanımın da kürt özgertip, bwrın-soñdı türik jwrtı jetpegen biikke kötergen Abaydıñ alğaşqı kitabı qalay basılıp şıqtı, Abay közi tirisinde öziniñ

  • Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

    Tibet asqan köş ne sebepti bastaldı?

    1883-jılı Altaydan Jamısbay bastağan qazaqtar alğaş ret Barköl jerine köşip bardı, 1887-1891-1895 jıldarı tağıda köşip kelgender boldı. onan keyinde köşip kelgender boldı, mısalı 1912-1913 jıldarı, 1920 jıldarı, 1924-1929 jılı kelgenler boldı, olardıñ deni Altaydan bolatın. 1912 jıldan keyin manju biligi qwlap qıtay biligi ornadı, 1928 jılı bilikke kelgen Jin Şurın Altay töresi Qasımqan wlı Şäripqandı, Tarbağatay töresiniñ wlı Qızırdı, Barköl qazaq ükirdayı Äliptiñ wlı Elisqandı Ürimjide oqıttı, Elisqan zamanauy Äskeri bilim aldı, qıtay tilin üyrendi. Onı 200 adamdıq qarulı qazaqqa basşı etip onı «Şığıs Şıñjañ şegara qorğanıs otriyadı» dep atadı. 1931 jılı Qwmıl wyğırları Qojaniyazdıñ bastauında köterilis jasadı. Oqiğa Bir qıtay äsker basınıñ bir wyğır qızdı zorlıqpen äyel etip almaq

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

1 pikir

  1. Avtor zzzzz

    Avtordıñ qatesi, Alekeñniñ mereytoyı 2008 jılı ötti.

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: