Jazuşı-publicist

Wyğır audanında qazaq-wyğır jastarı arasında janjal şığıp, töbeleske wlasqanın, arasında jaraqat alğandar bar ekendigin estip öte qapa boldım. Bwl söz joq, ideologiyalıq jwmıstardıñ olqılığı dep oylaymın.

Jalpı wyğır halqına jappay qara boyau jağuğa bolmaydı. Olar da özinşe bir halıq, tuıs halıq, türki halqı, mwsılman halqı. Negizgi mekeni qazirgi Qıtay jerinde. Wyğır halqı birneşe ğasırdan beri öz täuelsizdigi üşin küresip keledi. Sayasi twrğıdan aşıqtan aşıq olardı qoldauğa qwqımız joq bolsa da, öz basım iştey mwsılman bauırlarımız ğoy, öz aldına el bolıp ketse ğoy dep tileymin.

Wyğır halqınıñ eñbekqorlığı men mädenietine, tili men dästürine qwrmetimiz ülken. Birqatar wyğır qalamgerleriniñ şığarmaların qazaq tiline audaruğa atsalısqannan bolar wyğırşa da täp-täuir söyley alamın. Biraq är närseniñ aqiqatı boladı. Jetisudı HÜİİİ ğasırda qalmaq pen joñğar basqınşılarınan tazartqan azattıq soğıstarına birde bir wyğır qatısqan emes. Birde bir wyğırdıñ qanı tögilgen emes. Qazirgi Wyğır audanı Abılay han, Alban Rayımbek, Şanışqılı Berdiqoja batır qoldarı azat etken qazaq jeriniñ wltaraqtay bir böligi. Ejelgi atı – Qaradala.

Resey men Qıtay arasındağı 1882 jılğı Peterburg şartı saldarınan qıtay ökimetiniñ qudaluınan qorıqqan 9 mıñday wyğır otbası Jetisuğa taban iliktirgen. Onda da general-gubernator G.A.Kolpakovskiydiñ qoldauımen, jergilikti qazaq bolıstarınıñ kelisimimen köşip kelgen wyğır otbasılarına tirşiliginiñ diqanşılıq sipatına baylanıstı şwraylı jerlerden qonıs berilgen. Köşip kelgenderine nebarı 140 jılday ğana uaqıt ötti.

Bwl aralıqta qazaq pen wyğır arasında eşqaşan soğıs, kölemdi janjal bolğan emes. Qayta qız alısıp, qız berisip, qwdandalasıp, bauırlastıq baylanıs nığayıp jattı. Keñestik kezeñde bol'şeviktik sayasat saldarınan Qaradala öñiri äkimşilik böliniste Wyğır audanı atalıp ketti. Ökinişke qaray täuelsizdik jıldarında wyğır, dwñğan, orıs, grek, t.b. diasporalar twratın aumaqta ideologiyalıq jwmıs jetkilikti deñgeyde jürgizilmey qaldı. Sonıñ saldarınan bügingi wyğır diasporası jastarı arasında qazaqtıñ Qaradalasın wyğır diasporasınıñ menşigi retinde qabıldau payda boldı. Qazaq pen wyğır jastarınıñ arasındağı janjaldıñ törkini sonda jatır.

Qazaq halqı, qazaq memleketi wyğır diasporasınıñ bay da baquattı twruına, mädenieti men tiliniñ damuına barınşa jağday jasap otır. Wyğır halqınıñ bwl twrğıdan qazaq halqına ökpesi joq dep oylaymın. Wyğır tilinde oqıtatın mektepter, wyğır tilindegi gazet, wyğır teatrı, t.b. sonıñ däleli. Wyğır diasporası osı tınıştıqtı jalğastırudı qalaydı eken, onda qazaq halqımen tatu twrudan basqa jol joq! Qazaqstan – bärimizge ortaq Otan. Osı qağida tereñ tüsindirilui kerek.

Eger Qazaq jerin mensinbese eşkimdi küştep wstap twra almaytınımız tağı anıq! Naqtı bir aqiqat – Wyğır audanı atauı älem kartasında wyğır memleketiniñ jalauın köteretin jer emes. Sondıqtan öz basım wyğır diasporası arasında menşik sezimin tuğızatın ataudı auıstırğan jön dep esepteymin. Aytalıq, audan atın Qaradala audanı dep özgertu eldiñ, jerdiñ tarihi atauı qalpına keltiruge mümkindik berer edi. edi.

Jastar arasındağı mına tüsinbestikke qwqıq qorğau orındarı layıqtı bağa beredi, zañ bwzuşılıqtarğa jol bergender jazasın aladı dep senemin!