Қытай мен Үндістан Гималайда не үшін қақтығысып жатыр? 300 сөзбен түсіндіреміз

Qıtay men Ündistan Gimalayda ne üşin qaqtığısıp jatır? 300 sözben tüsindiremiz

| Jun 20, 2020

Ladakh aymağındağı Galvan añğarında twrğan ündistandıq äskeri. 17 mausım 2020 jıl.

15 mausımda Ündistan biligi eldiñ 20 soldatı şekarada Qıtay äskerileriniñ qolınan qaza tapqanın mälimdedi. Pekin öz tarapınan qaytıs bolğandar jaylı eş derek aytpadı.

QAQTIĞIS QAYDA BOLDI?

Qaqtığıs Gimalaydıñ batıs jağındağı Ladakh aymağındağı Galvan añğarında, Qıtay men Ündistan şekarasında bolğan. Äskerler oq atpağan, biraq tas laqtırıp, ötkir zattar qoldanğan jäne tayaq jwmsağan. Eki eldiñ äskeri mamırdan beri osı mañğa ornalasıp, ara-twra janjaldasıp twradı.

Qıtay Ündistannıñ biraz aumağın özine alğısı keledi. Al Deli Pekin Ündistanğa tiesili jerdi zañsız wstap otır dep ayıptaydı. Eki el Ündistannıñ soltüstiginde, Qıtaydıñ Aqsay Çin şoqısındağı taulı jerdi bölise almay keledi. Daulı aymaq 4250 metr biikte jatır jäne ol jerde temperaturası nöl gradusqa deyin jii tüsedi.

Bwl – Planet Labs 16 mausımda sputnikten tüsirgen Galvan añğarınıñ sureti. Añğar Qıtaydıñ Tibeti men Ündistannıñ Ladakh aymağınıñ ortasında jatır.

1993 jılı eki el bwl aymaqta bir-birine oq atpauğa kelisip, äskerdi tek “baqılau aymağında” wstauğa kelisken. Biraq bwl kelisim jii bwzıladı.

QAQTIĞISQA NE TÜRTKİ BOLDI?

16 mausımdağı qaqtığısqa Qıtay Ündistandı ayıptaydı. Pekin “ündistandıq äskeriler şekaranı bwzıp, Qıtay jaqqa ötip ketti” dedi.

Al jalpı Qıtay men Ündistan Gimalay tauındağı şekara mañındağı jerge biraz uaqıttan beri talasıp jatır. Eki eldiñ Gimalay tauındağı şekarası 4056 km qwraydı. Resmi Deli “Ündistan bwrın Wlıbritaniyanıñ otarı bolıp twrğan twsta Qıtaymen şekara dwrıs bölinbegen” dep esepteydi.

Äskeri sarapşılar “Ündistan daulı aymaqta jol, aerodrom salğan soñ jağday uşıqtı. Al Deli transport infrastrukturasın salıp, Qıtaymen küş teñestirgisi keledi” dep sanaydı.

Ündistan bıltır qazanda Qıtaydıñ qarsılığına qaramastan Ladakhtağı Galvan añğarında aerodromğa aparatın joldı salıp bitirgen. Deli joldı Galvandağı özine tiesili “baqılau aymağında” salğanın aytadı.

BWRINDARI NE BOLIP EDİ?

1967 jılı yadrolıq qaruı bar eki el şekarada qaqtığısıp, jüzdegen adam qaza tapqan. Al biıl arada ondağan jıl ötken soñ alğaş ret adam şığını boldı.

Eki el 1962 jılı Ladakh aymağında jäne Ündistanıñ soltüstik-şığısında soğısqan. Keyin eki el kelisimge kelip, daulı şekarada “baqılau aymağın” qwrğan. Biraq eki el “baqılau aymağınıñ” ornalasqan jeri boyınşa da jii kelispey qaladı. Daulı şekara mañındağı kez kelgen qwrılıs jwmısı qaqtığısqa äkeledi.

Eki el arasındağı keyingi eñ iri qaqtığıs 2017 jılı Ündistan, Qıtay jäne Butan şekarasındağı Doklam añğarında bolğan. Keyin janjaldan soñ eki eldiñ biligi äskerlerin taratu turalı kelisken.

Reuters aqparat agenttiginiñ maqalası negizinde dayındaldı

Azat Europa / Azattıq radiosı

AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma?

kerey.kz

Kian ŞARIFI Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı. Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı. Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal. Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar. 7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa
Si Czin'pinniñ qıtay äskeri basşılığın “tazalauı” neni bildiredi?

kerey.kz

Rid STENDIŞ Resey prezidenti Vladimir Putin (oñ jaqta) elge saparmen kelgen qıtay generalı Çjan YUsyamen qol alısıp twr. 2017 jıl. Ötken aptanıñ ayağında Qıtaydıñ Ortalıq äskeri komissiyası törağasınıñ orınbasarı qızmetinen äri Qıtay kommunistik partiyası sayasi byurosınıñ müşeliginen bosatıldı. Äskeri basşılıqtağı mwnday joğarı şendi twlğanıñ ornınan alınuı Pekinniñ Tayvan'ğa qatıstı josparına, AQŞ-pen bäsekesine jäne aymaqtağı twraqtı oyınşı retindegi röline qatıstı birqatar swraq tuğızıp otır. 24 qañtar küni Pekin qızmetten bosatılğan general Çjan YUsya (Qıtay basşısı Si Czin'pinniñ köp jıldan bergi senimdi serigi bolğan) tergeuge alındı dep habarladı. Tosın şeşimnen keyin Si Czin'pin äskeri basşılıq şıñında jalğız özi qaldı. Qıtaydı zertteuşi sarapşılar mwnıñ bilik sabaqtastığına eleuli saldarı boladı deydi. Al Pekinniñ seriktesteri
Tridon Mk2 zenittik qondırğı

kerey.kz

Şveciya men Daniya Ukrainağa arnap britan-şved öndirisindegi zamanaui Tridon Mk2 zenittik qondırğıların satıp aluğa birigip kiristi. Keşen äsirese jaqın qaşıqtıqta wşatın irandıq «Şahed» drondarına qarsı eñ tiimdi qarudıñ biri. Qazirgi uaqıtta Tridon Mk2 öz klasındağı eñ ozıq äue şabuılına qarsı jüye sanaladı. Tridon Mk2 zenittik qondırğısınıñ bastı erekşeligi atıs qarqını. Ol minutına 300 oqqa deyin jaudıra aladı. Osılayşa äue keñistigine enetin şağın drondardıñ közin jıldam äri däl joyuğa mümkindik tuadı. Tağı bir artıqşılığı atılatın 40-mm snaryadtardıñ qwnı nebäri 27 dollardı qwraydı. Ekonomikalıq twrğıdan tiimdi ekenin däleldeydi. Qaru-jaraq salasındağı mamandar Ukrainadağı äskeri qaqtığıstardı eskere otırıp, arzan äri tiimdi äue qorğanısı qaruına swranıs joğarı ekenin aytadı. Tridon Mk2 jüyesinde qoldanılatın arnayı britandıq
Keleşekte qay salalardı damıtu kerek?

kerey.kz

Investordan artıq qatañ realist joq qoy. Ol salğan aqşası özine eselep qaytuı üşin tek perspektivası mol, keleşegi jarqın salalardı tañdaydı. JPMorganChase AQŞ-tağı, älemdegi eñ iri banktiñ biri retinde aldağı 10 jılda 1,5 trln dollar investiciya qwyatının qaraşa ayında jariyaladı. Söytip, negizgi 4 bağıttı tañdağan. Olar arı qaray 27 salağa bölinedi: – Ozıq tehnologiya: robototehnika, farmakologiya, asa mañızdı mineraldar – Qorğanıs, aeroğarış öndirisi: baylanıstıñ jaña buını, mülde jaña drondar – Energetikalıq täuelsizdik: kün, atom, jaña batareyalar – Strategiyalıq tehnologiya: JI, kiberqauipsizdik, kvanttıq esepteu Arğı jağındağı 27 salanı oqısañ, mına bank älemdik soğısqa dayındalıp jatqan siyaqtı körinedi. Sebebi giperdıbıstağı raketa, 6G baylanıs, ğarış, adamsız tehnologiya dep kete beredi. Energiya közderiniñ tür-türi. Ekinşi
Zelenskiy Uitkoff jäne Kuşnermen “mazmwndı äñgime” bolğanın ayttı

kerey.kz

Vladimir Zelenskiy Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy AQŞ prezidentiniñ arnayı uäkili Stiv Uitkoff jäne Tramptıñ küyeubalası Djared Kuşnermen telefonmen “mändi äri konstruktivti” äñgimeleskenin habarladı. Uitkoff pen Kuşner 2 jeltoqsanda Mäskeude Resey prezidenti Vladimir Putinmen kezdesken. “Biz köptegen aspektige nazar audardıq jäne qantögisti toqtatıp, Reseydiñ üşinşi ret basıp kiru qaupin joyuğa kepildik beretin mañızdı jayttardı, sonımen birge Reseydiñ ötken jolğıday uädesin orındamau qaupi siyaqtı närselerdi talqıladıq” dedi Zelenskiy. Äñgimege sonımen birge qazir AQŞ-ta jürgen Ukraina wlttıq qauipsizdik jäne qorğanıs keñesiniñ hatşısı Rustem Umerov, qarulı ştabtıñ bastığı Andrey Gnatov qatısqan. Axios dereginşe, äñgime eki sağatqa sozılğan. Kelissözderden habarı bar derekközdiñ aytuınşa, Uitkoff pen Kuşner eki jaqtıñ da talaptarın jinap jatır jäne Putindi de, Zelenskiydi de