Qazir Ukrainanıñ şığısındağı Severodoneck qalası üşin keskilesken şayqas jürip jatır. Ukraina tarabı Reseydiñ Severodoneckige jasap jatqan artilleriyalıq şabuılına toytarıs beru qiın bolıp twrğanın moyındaydı. Biraq reseylikterdiñ Severodoneckige tolıq baqılau ornatpağanı da aytılıp jatır.

Qazir Batıs elderi Kievti qaru-jaraqpen qamtamasız etip jatqanımen, Ukraina biligi Resey äskerinen basım tüsu üşin mıqtı jäne köp qaru kerek dep otır. Jaqında AQŞ Ukrainağa raketa atatın artilleriyalıq M142 (HIMARS) qaruın, Wlıbritaniya artilleriyalıq M270 qaruın jiberetinin mälimdegen.

Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy “Severodoneck şayqası Donbass aymağınıñ tağdırın şeşui mümkin” dep mälimdegen. Ukraina şığısındağı soğıs qalay jalğasadı? Resey Severodoneckini alsa şayqas qay bağıtqa bwrıladı? Ukraina Resey basıp alğan aumaqtarın qaytara ala ma?

Azattıq osı swraqtar töñireginde Vaşingtondağı soğıstı zertteu institutınıñ (ISW) sarapşısı Djordj Barrospen swhbattastı.

Azattıq: Qazir Ukraina men Resey arasındağı soğıstıñ negizgi şayqası Severodoneckide jürip jatır. Bwl soğıs endi qalay jalğasuı mümkin? Jwrt Severodoneck şayqası turalı ne bilui kerek?

Djordj Barros: Kreml' Severodoneck üşin şayqastı basımdıqqa aynaldırıp, Ukrainanıñ basqa aymaqtarın qazirgi josparınan şığarıp tastadı.

Bir qızığı, soğıs bastalğalı Kreml'diñ maqsattarı azayıp keledi. 24 aqpanda Putin soğıs aşqanda Kievti jäne basqa da iri qalalardı alıp, qısqa uaqıtta el biligin auıstırudı közdegen edi. Biraq bwğan qol jetkize almadı.

Odan keyin säuirde Resey sırtqı ister ministri Sergey Lavrov “arnayı operaciyalarınıñ” maqsatı Doneck pen Lugansk oblıstarın basıp alu ekenin ayttı. Bir qızığı, bir jarım ay köleminde orıstar Doneck oblısında da aytarlıqtay jetistikke jete almadı da, Lugansk oblısına, Severodoneckige bet bwrdı. Biraq bwl maydan şebinde de Resey köp jetistikke jete almay jatır.

Resey josparın qayta-qayta özgertip, birneşe künde ya birneşe aptada belgili bir qalanıñ ne auıldıñ bir böligine ğana baqılau ornatıp jatır. Bwl reseylikterdiñ äli de älsiz bolıp twrğanın körsetedi.

Vaşingtondağı soğıstı zertteu institutınıñ qazirgi bağalauı boyınşa, eger Resey Severodoneck qalasına tolıq baqılau ornatsa, onda Lugansk oblısın basıp aluğa köşedi. Bwl Resey basqınşılığınıñ kul'minaciyası bolıp, olar küşterin qalpına keltiru üşin üzilis aluı mümkin. Sebebi Resey basıp alğan jerlerin wstap twru üşin de küş kerek. Al bwl twsta Putin atıstı toqtatatının jariyalauğa tırısuı mümkin.

Biraq osı twsta “Resey Lugansk oblısın tolıq basıp aluğa küşi jete me?” degen swraq tuındaydı. Soltüstik Doneck özeniniñ soltüstik jağasındağı Severodoneck – Ukrainanıñ Lugansk oblısındağı eñ soñğı äri eñ mañızdı poziciyası. Resey bwl qalanı basıp alsa, özenniñ kelesi jağasındağı Lisiçansk qalasına jetui tiis. Ukraina Lisiçansk qalasında da qorğanısqa dayın otır.

Lisiçansk joğarıda ornalasqan, sondıqtan reseylikterde bwl qalağa şabuıldau geografiyalıq twrğıdan qiın boladı. Sebebi bwl soğısta Resey äskeri üşin özennen ötu jäne qala işinde şayqas jürgizu qiınğa soğıp jatır.

Azattıq: Resey äskeri alğa qoyğan maqsatına jete almay jatır dediñiz. Biraq olar küşterin jinap, keybir jerlerdi basıp aldı. Resey qazirge deyin basıp alğan jerlerdi saqtap qala ala ma?

Djordj Barros: Qazir “Ukraina qarımta şabuılğa şığıp, Resey soğıs bastalğalı basıp alğan aumaqtarın qaytara ala ma?” degen bastı swraq bolıp twr.

Men bılay aytar edim, qazirge deyin Ukrainanıñ Resey basıp alğan aumaqtarın qaytarıp aluğa qauqarlı ekenin körgen joqpın. Kiev mañayındağı, Har'kovtıñ soltüstigindegi jerlerdi Ukraina äskeri qaytarıp aldı dep jatır ğoy, biraq köp jağdayda bwl jerlerden Resey äskeri şığıp ketti.

Meniñşe, qazirge deyingi soğıstan şıqqan twjırım, Reseyge jaña aumaqtardı basıp alğannan göri baqılau ornatqan jerdi wstap twru oñay. Al Ukraina üşin Resey basıp alğan aymaqtı qaytarudan göri basqa aumaqtarın qorğau oñay bolıp twr.

Resey Ukrainanıñ oñtüstiginde basıp alğan aumaqtardı wzaq uaqıt wstap twru üşin jağday jasap jatır. Ukraina tarabı da Resey bwl jerlerdi bermes üşin äreket etip jatır dep aytıp otır.

Azattıq: Demek Resey Ukrainada basıp alğan jerdi saqtap qaluğa qauqarlı dep oylaysız ğoy?

Djordj Barros: “Ketken jerdi qaytaru qiın” dep kesip aytqım kelmeydi. Biraq, aytarım, Ukraina Reseyge ketken jerlerin qaytaru üşin şayqasta bwrın körsetpegen mümkindikterin paş etui tiis.

Azattıq: Siz äskerlerdiñ älsiregenin meñzediñiz. Soğıs qay jerge jetti? Aldağı aptada ne boluı mümkin?

Djordj Barros: Meniñşe, şeşuşi faktor Batıs elderiniñ Ukrainağa qanşa jäne qanday qaru beretinine baylanıstı bolmaq. Türli kömek pen qaru berip jatır, bwl da jaqsı. Biraq Resey keybir maydan şebinde Ukraina küşterin keri iterip tastadı äri äskerin jabdıqtap jatır. Sondıqtan Ukrainağa alıstı közdeytin, Reseydiñ logistikalıq şebin qiratatın qaru-jaraq kerek.

Sondıqtan Putin osığan deyingi jetistikterin nığaytpas üşin Batıstıñ äskeri kömegi şeşuşi faktor boladı dep oylaymın.

Swhbat ağılşın tilinen audarıldı.

Azat Europa / Azattıq radiosı