Үкімет: Қазақ тілін білмейтіндерге Қазақстан азаматтығы берілмейді

Jañalıqtar Mädeniet Ruhaniyat Sayasat Qazaq şejiresi

Ükimet: Qazaq tilin bilmeytinderge Qazaqstan azamattığı berilmeydi

| Nov 8, 2022

Ükimet “Qazaqstan Respublikasınıñ azamattığı turalı”zañğa özgeris mäselesin qarastırıp jatır. Bwl özgeris boyınşa, memlekettik tildi, memleket tarihı men negizgi zañdarın bilmeu – Qazaqstan azamattığın beruden bas tartuğa ne azamattığın qalpına keltiruden bas tartuğa qosımşa negiz bola aladı. Bwl turalı prem'er-ministr Älihan Smayılovtıñ deputat saualına joldağan jauabına siltep, Kursiv.Media jazdı.

Prem'er jauabında bwl talap qos azamattıqqa jol bermeu üşin de engizilip otırğanın aytqan.

“Qazirgi zañ boyınşa Qazaqstanda zañdı negizde kemi bes jıl twraqtı ömir sürgen nemese Qazaqstan azamatımen kemi üş jıl nekede twrğan, sonday-aq Qazaqstanda twraqtı twru maqsatında kelgen jäne jaqın tuıstarınıñ biri Qazaqstan azamatı bolıp sanalatın bwrınğı odaqtas respublika azamattarına Qazaqstan azamattığı beriledi” deydi prem'er-ministr.

Qazirgi qoldanıstağı zañğa say, mına sanattağı adamar jeñil erejemen azamattıq ala aladı:

Qazaqstanda zañdı negizde twrıp jatqan qandastar (twrğan merzimine qaramastan);
Jappay sayasi quğın-sürgin qwrbanı retinde aqtalğandar men olardıñ Qazaqstanda zañdı negizde twraqtı twratın, erkinen tıs azamattığınan ayırılğan wrpaqtarı;
Eldiñ joğarı oqu orındarında oqitın etnikalıq qazaqtar.

Mwnday jağdayda isti qarau merzimi ötiniş berilgen künnen üş ay aspauğa tiis.

“Qoldanıstağı zañ boyınşa Qazaqstan azamattığın qalpına keltiru men beruden bas tartudıñ 14 negizi bar. Onıñ köbi zañ bwzuşılıqpen baylanıstı, biraq onıñ işinde qazaq tilin bilmegeni üşin azamattıq berilmeydi degen söz joq edi” deydi basılım.

Biıl säuir ayında senat törağası Mäulen Äşimbaev qısqa merzimge keletin şeteldikterge memlekettik tildi bilu mindeti emes, al wzaq twrğısı keletinder memlekettik tildi bilui tiis degen edi.

Qazaqstan azamattığı men memlekettik tildi damıtu mäselesi Reseydegi mobilizaciyağa baylanıstı biıl qıküyekte Reseyden Qazaqstanğa qaşıp kelgender kürt köbeygen twsta qoğamda ayrıqşa talqılanğan. Ükimet mälimetine qarağanda, 21 qırküyekten beri şeteldiñ 200 mıñ azamatınan JSN swrağan ötiniş tüsken. Şetel azamattarı men zañdı twlğaları JSN almasa Qazaqstannıñ memlekettik organdarınıñ qızmetin paydalana almaydı jäne bank operaciyaların jürgize almaydı.

Azat Europa / Azattıq radiosı

Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri kelisimderdi qayta qarauğa köşti. Bwl oğan ne üşin kerek?

kerey.kz

Kamilla VALIEVA Kollaj avtorı — Timur Timaev Şildeniñ ayağında Resey prezidenti Vladimir Putin Qazaqstan jäne Özbekstanmen äskeri-tehnikalıq ıntımaqtastıq turalı kelisimderdi qayta qaraudı tapsırdı. Qoldanıstağı kelisimderdi Mäskeu Astanamen 2013 jılı, al Taşkentpen 2016 jılı jasağan. Qazir bwl qwjattar qaru-jaraq pen äskeri tehnikanı jetkizudi, äskeri maqsattağı önimder almasudı jäne tehnologiyalar berudi retteydi. Alayda kelisimderde naqtı ne özgerui mümkin jäne Resey olardı däl qazir nege qayta qarap jatır? Äzirge Kreml'diñ Astana jäne Taşkentpen jasalğan äskeri-tehnikalıq kelisimderdiñ naqtı qay twstarın qayta qarastırıp jatqanı belgisiz. Özbekstan Qorğanıs ministrligi Azattıq radiosınıñ saualına jauap bermedi. Al Qazaqstan Qorğanıs ministrligi qwjattar boyınşa jwmıs ayaqtalğanğa deyin olardıñ mazmwnına tüsinikteme bermeytinin mälimdedi. “Şekteuli türde taratuğa jatpaytın aqparat jwrtqa memlekettik organdardıñ resmi aqparattıq
Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

kerey.kz

Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp
JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

kerey.kz

Ämirbolat Qwsayınwlı Abay küni qarsañında Almatı qalasında aşıq aspan astındağı sahnada mıñdağan körermender Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ «Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı» qoldauımen tüsirilgen Abaydıñ twñğış şığarmalar jinağınıñ jarıq köru tarihın bayandağan «Alğaşqı kitap» attı derekti fil'mdi tamaşaladı, dep jazadı Muztaumedia.kz. Dokudrama janrındağı bwl derekti fil'm qazaqtıñ neşe ğasırlıq ruhani tarihındağı tañ qalarlıq wlı oqiğa — 1909 jılı Peterbor qalasında Il'yas Boraganskiy baspasınan jarıq körgen Abaydıñ twñğış kitabınıñ qilı tağdırın beynelegen. Fil'm jalğız özi twtas bir älem jasap, şığarmaşılıqpen aynalısqan nebäri jiırma jıldıñ işinde qazaqtıñ tilin de, körkemdik, etikalıq tanımın da kürt özgertip, bwrın-soñdı türik jwrtı jetpegen biikke kötergen Abaydıñ alğaşqı kitabı qalay basılıp şıqtı, Abay közi tirisinde öziniñ
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

kerey.kz

Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı