Reseydiñ valyutalıq soğısınan keyin, Qazaqstan sauda soğısımen jauap berdi.
kerey.kz
QazTAG – Sergey Zelepuhin. Euraziyalıq integraciya alğaşqı auır qiındıqqa tap boldı. Bizdiñ äriptesimiz Reseydiñ valyutalıq soğısınan keyin, Qazaqstan sauda soğısımen jauap berdi. Al Ukrainanıñ oñtüstik-şığısındağı janjal men Qırımnıñ tuğan aylağına qayta oraluı Euraziyalıq ekonomikalıq odaq (EAEO) ayasındağı integraciyalıq üderisterdiñ tereñdeui men jedeldetu bolaşağı mäselesine qauip töndirip otır.
Ondıqtı közdep, tigizgeni – süt
Qazaqstandağı biznes-qauımdastıqtardıñ ökilderi birneşe ret eskertken jağday orın alıp otır. Qazaqstan Reseyden keletin süt, kämpit, may, tauıq eti jäne basqa da et önimderine tıyım saldı. Tauıq etiniñ importı mäselesi reseylik qana emes, belarus'tik öndiruşilerge de äserin tigizdi. QR bas sanitarlıq därigeri Jandarbek Bekşin mälimdegendey, bwl şara uaqıtşa sipatqa ie. Tek, tauıq eti boyınşa tıyım salınğan tizimge tek «Smoleviçi Broyler» AAQ belarus'tik käsipornınıñ ğana kirgeni qızıq. Qalğandarınıñ bäri reseylik: «Prioskol'e», «Maykopskiy pticekombinat», «Kurskiy agroholding» jäne «Ural-Biznes». Tek osı aytılğan kompaniyalarğa ğana emes, KSRO köleminde dürildep twrğan Mikoyanskiy et kombinatı, «Danon», «YUnimilk» jäne «Vimm-Bill'-Dann» da bar. konditerlik bwyımdar da ada qalmağan: «Russkiy biskvit», «Krasnıy Oktyabr'», «Roşen», «YAşkino» jäne «Mars». Tipti mayonezderge de jetipti «Saratovskiy 67%» jäne «Maheev'». Qazaqstan tipti mwnımen toqtamaq emes. Jaqın arada bwl tizimge reseylik şırındar, wn men jwmırtqa da kirui mümkin. Tıyım salınğan zattarğa beriletin resmi tüsinikter resmi sipatqa ie, al keybireui tipti bılayşa aytqanda qwlaqtarınan tartıp kirgizilgendey. «Sanepidqızmeti organdarı men twtınuşılar qwqığın qorğau boyınşa qoğamdıq birlestikter ılğaldıq deñgeyin jappay köteru belgilegen – ol belgilengen normadan üş ese köp. «Kurskiy agroholding» JAQ, «Ural-Biznes» JŞS, «Maykopskiy qws kombinatı» JAQ memlekettik tilde tañbalanğanı joq. Al «Smoleviçi broyler» etinde, «Prioskol'e» JAQ-da patogendik qozdırğış tabılğan», – dep tüsindirdi azıq-tülikke salınğan tabu sebebin J. Bekşin. Alayda ekonomikalıq swraq tuındaydı: eger bas sanitar tizbelep bergen bwzuşılıqtar bolğan bolsa, onda nege däl qazir tıyım salınıp otır jäne jappay türde? Nege ol Keden odağı (KO) iske kiriskennen keyin nemese oğan deyin jasalmağan? Nege bwğan deyin reseylik mwnay önimderiniñ importına tıyım salınbağan? Memlekettik tilde tañbalau bolmadı ma? Jäne osınday «negeler» tolıp jatır.
Valyuta soğısınan sauda soğısına deyin
J. Bekşin tizbektep bergen birqatar Resey önimderiniñ importına tıyım salu sebepteri resmi sipatqa ie, delingen Wlttıq käsipkerler palatası törağasınıñ orınbasarı Raqım Oşaqbaev qañtar ayınıñ ayağındağı mälimdemesinde. Sol kezde ol Qazaqstanda reseylik importqa şekteu salu mümkindiginiñ qarastırılıp jatqanın aytqan bolatın. Jäne sanitarlıq normalar men tili turalı zañdı reseylik taraptıñ saqtamauınıñ bwl jerde eş qatısı joq. «Biz ükimetke Qazaqstanğa jekelegen barınşa sezimtal tauarlardıñ keybirine uaqıtşa şekteu salu turalı wsınıs engizdik. Biz kölik, qws önimderi, qws eti, jwmırtqa, qwrılıs armaturası, akkumulyatorğa qatıstı senimdi türde wsınıstar engizdik», – dedi R. Oşaqbaev.
Nege Qazaqstan reseylik tauarlarğa Keden odağı ayasında fritrederlik adaldıqtan, aşıq qoldampazdıq üstemdikke köşti? Jauabı ayqın: bıltır qattı qwnsızdanğan reseylik rubl' teñgeniñ oğan say kelmeytin älsizdiginen qazaqstandıq öndiruşilerdi bir sätte bäsekege qabiletsiz etti, olarğa qalayda aman qalu kerek boldı. Jalpı, Al' Kapone aytqanday: «artıq eşteñe joq, tek biznes». Biraq qalay bolğanda da, Resey jauap retinde keybir öñirlerde «Ays-Plyus» JŞS ayranına, «DEP» JŞS sütine, «Lider2010» JŞS önimderine, qızılşa men qauınğa tıyım sala otırıp, öz esesin jibergen joq. Al eger osığan reseylik sankciyalarğa tap bolğan elderdiñ Belarus' jäne Qazaqstan arqılı reeksporttaytın önimderimen baylanıstı janjaldı qosatın bolsaq, onda Keden odağınıñ irgesi sögildi deuge negiz bar.
Osılayşa eşqanday asıra silteusiz biz euraziyalıq integraciya ayasında alğaş ret valyutalıq soğıstıñ qalayşa sauda soğısına aynalatınına kuä boldıq. Oğan qosa osınıñ bäri KO, BEK jäne EAEO ayasındağı şağın wlttıq qwrılımdardıñ tömen tiimdiligin meñzeydi, öytkeni osığan wqsas qaşıp qwtıla almaytın qarama-qayşılıqtardıñ barlığın ökilettik bar kezinde älgilerdiñ beymälim fazadan aşıq türge auıspay twrğanğa deyingi sätinde olar şeşuge qabiletsiz boldı. Onıñ üstine, bwl EAEO valyutalıq odağınıñ keleşegine ülken kümän tuğızadı, ol turalı jaqında reseylik prezident qaytadan söyledi de. «Seriktestermen monetarlıq sayasattardı üylestirudi jalğastıramız dep kelistik. Perspektivada valyutalıq odaq qwru mümkindigi jaylı da söz qozğaytın uaqıt keldi dep oylaymız.
Iıq tüyistirip jwmıs jasay otırıp, sırtqı qarjılıq-ekonomikalıq qauip-qaterlerge jedel äreket etu, bizdiñ birlesken narığımızdı qorğau jeñilirek», – dedi sonau 20 naurızda Vladimir Putin Qazaqstan, Resey jäne Belarus' prezidentteriniñ üşjaqtı kezdesuinen keyin. Aqqu, şortan häm şayan Biraq reseylik memleket basşısınıñ mälimdemesi ıqılas-tilekti aqiqat retinde wsınuğa talpınudı eske tüsiredi. Jäne mine nelikten. Bastalğan sauda soğısı valyutalıq soğıstıñ saldarı boldı, ol eñ joğarı minbelerden kelisilgen aqşalay-nesielik jäne valyutalıq sayasattı jürgizu qajettiligi turalı deklaraciyalıq mälimdemelerge qaramastan, mwnı jasauğa degen qabiletsizdik pen tilektiñ joqtığına nwsqaydı.
Äri birinşi kezekte reseylik rubl'diñ bağamın odaqtağı öz seriktesteriniñ müddeleri esebinsiz ğana emes, sonımen birge Qazaqstan men Belarus'tiñ däl sonday qwrılımdarımen kelisusiz-aq erkin jüzuge jibergen reseylik Ortalıq bank tarapınan. Aytpaqşı, osı jaylı jaqında QR Wlttıq bankiniñ eks-basşısı Grigoriy Marçenko «Rossiya 24» telearnasına bergen swhbatında eskertti. «Biz qazir (valyutalıq odaqqa – QazTAG) dayın emespiz, tipti juıqtamaymız da, makroekonomikalıq parametrler twrğısınan da, is-qimıldı üylestiru twrğısınan da.
EAEO elderiniñ ortalıq bankteri deval'vaciya jürgizu kezinde odaqtağı seriktesteriniñ müddelerin eskermeydi. Sebebi Reseyde jeltoqsan ayında deval'vaciya orın aldı, Belarus'te 30% salıq engizdi, al Qazaqstan bağamdı özgerissiz saqtap qaldı. Qarjı sektorında Krılovtıñ aqqu, şortan häm şayan mısalınan basqa jaqsı illyustraciya tabu mümkin emes», – dep tüsindirdi öz poziciyasın Wlttıq banktiñ bwrınğı törağası. Sol sebepti de Qazaqstan men Reseydiñ arasındağı sauda soğısınıñ fonında Resey prezidentiniñ «monetarlıq sayasattardı üylestirudi jalğastıruğa» kelisu turalı mälimdemesi parasattı mağınanı äjualau sekildi estiledi. Öytkeni tipti şındap bastalmağan närse qalayşa jalğasuı mümkin?
Eger bwğan Reseyge Qırım men Sevastopol'diñ qosıluın qosatın bolsaq, onda endigi jalğız valyutalıq odaqtıñ ğana emes, bükil EAEO keleşegi öte-möte bwlıñğır körinedi. Sondıqtan endi ğana jüzuge ketip ülgere otırıp, Euraziyalıq ekonomikalıq odaq qazirgi bar formatında euraziyalıq integraciyanıñ «Titanigin» köbirek eske sala bastadı. Jäne kimbiledi, Reseydiñ bıltır twtandırğan jäne işki sebepterge oray oğan Qazaqstannıñ sauda soğısımen jauap bergen valyutalıq soğıs örti EAEO üşin däl sol basqaruğa könbeytin sätsiz aysberg bolıp şıqpay ma eken?
qaztag
Pikir qaldıru