|  | 

Ruhaniyat

QAZAQ..ARABTAN..BWRIN..ÄLİMSAQTAN..MWSILMAN.. nemese Qwdaydan basqa eşteme bilmegen halıq.

babalar
…………………………..
NEGE..MWHAMED..PAĞAMBAR Mwsılman qauımna : «Türki halqına tispeñder tiseñder. Olardan jeñilesiñder»-dep, aytı ?

( Muslim 2912, Abu Daud 4303 jäne an-Nasai 6/44 ; «Sahih al'-djami’ as-sag'ir» 7426 ; Al'-Buhari 3587 jetkizgen)
——————
Ana basta mwsılmandardan mıqtı halıq joq ! Beteriñe kelegen jau jeñilmey qomaydı degen payğambarımız nege östip ayttı eken?
- degen, swraq meni oylandırı jüretin jäne «Qay zamanan mwsılmansıñ» – dep, swrağanda, Qazaq nege «Älimsaqtan mwsılmanmın»- dep, jauap beru kerek ,sırı nede dep oylaytınmın.
.
Juırda bir ğılım ağamen ängimelesip otırıp ol ağa Maşhür – Jüsip atamızdıñ mına bir tarihi deregimenn tanısıtırdı:
.
Zamandardan zaman ötkende, bwrınğılar ölip tausılıp, qalğandarğa näubet jetkende, «Arab jwrtınan bir Mwhammed degen batır şığıptı!» – dep, äuezi ayday älemge jayılıp,Türkistan aymağınan, Türik wrpağınan, Moğol näsilinen, «Toqsan eki baulı Qıpşaq» atanıp twrğan künde «är rudan bireu bolsa, ru tügel bolmaq» desip, toqsan eki batır atqa mindi deydi: «Sol Mwhammedti barıp körelik. Batırlığı şın bolsa, joldas bolıp janına erelik!» dep, mingen kölikteri – at, wstağan qaruları – bir-bir qatqan qaq soyıl, qwrğaq şölmen jürip barsa, aytqan Mwhammed mwnan bwrın eki soğıstı ötkizip: birinde jeñip, birinde jeñilip, üşinşi soğıstıñ üstinde twr eken.
Jan-jaqtan ereuildep şañ şığadı eken de, şañdatıp kele jatqandar käpirlerge qosıla beredi eken. Mwsılmanğa üyden şıqqan özderinen basqa eşkimniñ şañı qosılmaydı eken. Künşığıstan bir şañ şıqtı,bwl şañ käpirler tobına barmadı. Mwsılmandarğa twp-tura keldi. Arab jwrtı: mingeni-tüye, köbi jayau-jalpı, qaruları-bir-bir şolaq qılış; mıltıq, nayzanı wstap körmegen. Eñ alğaş wrıs-töbeleske şıqqanda,üş jüz on üş kisi jasaqqa şıqqan. Bäriniñ ortasında köligi-jetpis tüye, eki at, altı sauıt, segiz qılış, basqasınıñ qolında twtam tobılğıda joq.
Bwlar toqsan eki batır-toqsan eki attıñ düsiri jerdi qozğaltqanday bolıptı. Bar bilgeni: «Mwhammed qaysı, Mwhammed qaysıñ!?» dese kerek. Bwlardıñ tilin, ne aytıp, ne qoyğanın biler jan joq. «Mwhammed anau-desek, öltirip tastay ma!?» dep qorıqsa kerek. Sonda tört jardıñ töbe ağası Äubäkir ağay payğambardıñ qasına jetip kelip:
- ‪#‎Äkem_Käbaba__Türkistandıqpız_deuşi_edi‬ (SONDA..ÄBU-BÄKİR..TÜRİK) . Sol äkemniñ aytuına qarağanda, bwlar Türkistan jwrtı, Türik adamdarı bolsa kerek! degen soñ, Mwhañ türik tilimen söylesken eken. Bwlar oqırına tüsipti:
- Özimiz sizge wzın qwlaqtan estumen asıq bolıp birimiz oq, birimiz jaq esepti qazılğan jol, şaşılğan topırağıñızda bolğalı keldik! – desip, käpirlerge qaray lap qoya şauıp, dürse qoya berdi deydi.
Jalañaş tüye bağıp, ömirinde qıl qwyrıqtı jılqı körmegen sorlı arab attıñ dürsilinen qorqıp, üreyi wşıp, zäresi ketip, topalañ tigen qoyday, bıqbırt tiip, jılqınıñ jasau tezegindey boldı deydi. Bwlardıñ batırbası, kökjalı-Aqköse. Oğan tayauları – Mälik, Aqtam, Qwttıqoja, Imambayır, Aqqoyan-degender eken. Sonda payğambar jarıqtıq şattanğannan:
- ALLA TÜRKİ HAYIR ĞIMIN ÜMMETİ.! – degendigin Salmanparıs degen saqaba Äziret swltanğa söylegen eken. Qazaqşası «Türkim keldi – körkim keldi», degen eken.
Sonda payğambar bwlardan swrağan eken:
- Sizder qay dinde bolasızdar?-dep. Bwlar aytıptı:
- Biz din-sindi bilmeymiz, oraza joq, namaz joq, Qwday degen janbız,-depti.
- «Ozğan payğambar» degen babalarımız osılay wqtırğan eken» desipti.
Osınday wğına almağan sözden bizdiñ qazaq: «Ozğan payğambar wrpağımız» desip te jürdi. Söytse, onısı Uız (Oğız ) han eken. Kigiz üydi sol Uız han jasatıp: «Kigiz tuırlıqtı qazaq baydıñ balası, Uız üyli» atanıp jürdi.
Sol soğısta payğambar şattanıp: «Ältürki hayır men ümbeti» degen eken desedi. «Meniñ ümbetimniñ eñ jaqsısı türki halqı» degen söz deydi.
Sonan keyin bwlar qalğan ömirin payğambar qasında ötkizip, «ansarı» atanğan eken. «Mwhajırın añsarı» degen qauım qıbılanıñ ru, twqım atı emes. Mekkeden payğambardı izdep köşkender «Mwhajırın» atanğan. Payğambarğa soğısta bolısıp, küş-kömek bergender ansarı atanğan. «Dalsabtwn alal wllınmen äl-mwhajırın ua äl-anzar» – bäygeniñ ozıp aldın alğan «Mwhajırın men Ansarılar», delingen söz.
Mäşhür-Jüsip Köpeywlı
(şığarmalar jinağı 8 tom 59 bet)
———————————————————-
Osı iman küşin bilgen Mwhamed payğambarımız älbete: «Türkilerge tispeñder»- dedi, sebebi ol sol zamandağı babalarımızdan mwsılmandıqtı körip aytı.. Jıldar ötkesin Türki balası AQIQAT..dinin Allanıñ jibergen elşisi arqılı oraza, namazben tolıqtırıp Islamğa ıñ-şıñsız öziniñ dinin Qwdaydıñ jarşısı arqılı tanıp kämil mwsılman bolğan dep oy tüidim.
——
Bwdan qalsa osı Türki oğılandarı Mwhamed payğambarmen qauışatın zamanıñ aldında, Türki balasınıñ Saq zamanındağı Allanıñ elşisimen toğısqan zamanına deyingi dini ilimi, äste orasan zor Iman quatınan kende emes eken. Meniñ sol bir tarihi derekterden tağılım alğanımnan tüsingenim biz sonau Perağauındar zamanınan arı kezden «Bir qwday»- degen, halıq ekenbiz. Onıñ däleli

Asan Qayğı Qazına Məlik mına bir sözi :«Əueli kieli Wlı dala men Qazığwrtqa birinşi Iman tüsken, birneşe mıñdağan jıldardan soñ Mekke, Medinege Qwran tüsken».
—————
Abdikarim Abdimomınov ağa osı bir dünielerdi tereñnen qazıp, tarihi faktilermen däleldep, jiberseñiz ne bolmasa ejelgi tarihımızdı zerteuşilerge oy salsañız eken. Tağı bir oyğa ilik bolıp, mınanday payım tuıp otır şirikn sonıda zerttep körse ne joq, ne bar qılıp. Aytayın degenim, sonau 5000 jıl bwrın Bir Qwdayşılıq ilimin Tigr, Efrat özenderiniñ alqabına Şumerler jetkizgen joqpa eken degen oy. Sebebi Mwsa Payğambar 2000 jıldan keyin (yağni bizden 3000 jıl bwrın) halqın Perğauın qırsauınan şığarıp alıp, mwsılman qılğan emespe. Odan qalsa büginigi zamanda Oljas Süleymen ağa bastağan top sol Şumer qış kitaptarınan 60 söz al Tatar halqınıñ ğılımdarı 200 den astam türki sözin audarıptı. Sonıñ işinde köñil bölelrlik söz Täñir eken. Biz büginde Allanı keyde «O Täñirimiz»- dep, jattamız. Osın bärin toğıstra kele osınday post jazğan edim.

Qazaq Alash-ulytiñ facebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: