|  | 

Ruhaniyat

QAZAQ..ARABTAN..BWRIN..ÄLİMSAQTAN..MWSILMAN.. nemese Qwdaydan basqa eşteme bilmegen halıq.

babalar
…………………………..
NEGE..MWHAMED..PAĞAMBAR Mwsılman qauımna : «Türki halqına tispeñder tiseñder. Olardan jeñilesiñder»-dep, aytı ?

( Muslim 2912, Abu Daud 4303 jäne an-Nasai 6/44 ; «Sahih al'-djami’ as-sag'ir» 7426 ; Al'-Buhari 3587 jetkizgen)
——————
Ana basta mwsılmandardan mıqtı halıq joq ! Beteriñe kelegen jau jeñilmey qomaydı degen payğambarımız nege östip ayttı eken?
- degen, swraq meni oylandırı jüretin jäne «Qay zamanan mwsılmansıñ» – dep, swrağanda, Qazaq nege «Älimsaqtan mwsılmanmın»- dep, jauap beru kerek ,sırı nede dep oylaytınmın.
.
Juırda bir ğılım ağamen ängimelesip otırıp ol ağa Maşhür – Jüsip atamızdıñ mına bir tarihi deregimenn tanısıtırdı:
.
Zamandardan zaman ötkende, bwrınğılar ölip tausılıp, qalğandarğa näubet jetkende, «Arab jwrtınan bir Mwhammed degen batır şığıptı!» – dep, äuezi ayday älemge jayılıp,Türkistan aymağınan, Türik wrpağınan, Moğol näsilinen, «Toqsan eki baulı Qıpşaq» atanıp twrğan künde «är rudan bireu bolsa, ru tügel bolmaq» desip, toqsan eki batır atqa mindi deydi: «Sol Mwhammedti barıp körelik. Batırlığı şın bolsa, joldas bolıp janına erelik!» dep, mingen kölikteri – at, wstağan qaruları – bir-bir qatqan qaq soyıl, qwrğaq şölmen jürip barsa, aytqan Mwhammed mwnan bwrın eki soğıstı ötkizip: birinde jeñip, birinde jeñilip, üşinşi soğıstıñ üstinde twr eken.
Jan-jaqtan ereuildep şañ şığadı eken de, şañdatıp kele jatqandar käpirlerge qosıla beredi eken. Mwsılmanğa üyden şıqqan özderinen basqa eşkimniñ şañı qosılmaydı eken. Künşığıstan bir şañ şıqtı,bwl şañ käpirler tobına barmadı. Mwsılmandarğa twp-tura keldi. Arab jwrtı: mingeni-tüye, köbi jayau-jalpı, qaruları-bir-bir şolaq qılış; mıltıq, nayzanı wstap körmegen. Eñ alğaş wrıs-töbeleske şıqqanda,üş jüz on üş kisi jasaqqa şıqqan. Bäriniñ ortasında köligi-jetpis tüye, eki at, altı sauıt, segiz qılış, basqasınıñ qolında twtam tobılğıda joq.
Bwlar toqsan eki batır-toqsan eki attıñ düsiri jerdi qozğaltqanday bolıptı. Bar bilgeni: «Mwhammed qaysı, Mwhammed qaysıñ!?» dese kerek. Bwlardıñ tilin, ne aytıp, ne qoyğanın biler jan joq. «Mwhammed anau-desek, öltirip tastay ma!?» dep qorıqsa kerek. Sonda tört jardıñ töbe ağası Äubäkir ağay payğambardıñ qasına jetip kelip:
- ‪#‎Äkem_Käbaba__Türkistandıqpız_deuşi_edi‬ (SONDA..ÄBU-BÄKİR..TÜRİK) . Sol äkemniñ aytuına qarağanda, bwlar Türkistan jwrtı, Türik adamdarı bolsa kerek! degen soñ, Mwhañ türik tilimen söylesken eken. Bwlar oqırına tüsipti:
- Özimiz sizge wzın qwlaqtan estumen asıq bolıp birimiz oq, birimiz jaq esepti qazılğan jol, şaşılğan topırağıñızda bolğalı keldik! – desip, käpirlerge qaray lap qoya şauıp, dürse qoya berdi deydi.
Jalañaş tüye bağıp, ömirinde qıl qwyrıqtı jılqı körmegen sorlı arab attıñ dürsilinen qorqıp, üreyi wşıp, zäresi ketip, topalañ tigen qoyday, bıqbırt tiip, jılqınıñ jasau tezegindey boldı deydi. Bwlardıñ batırbası, kökjalı-Aqköse. Oğan tayauları – Mälik, Aqtam, Qwttıqoja, Imambayır, Aqqoyan-degender eken. Sonda payğambar jarıqtıq şattanğannan:
- ALLA TÜRKİ HAYIR ĞIMIN ÜMMETİ.! – degendigin Salmanparıs degen saqaba Äziret swltanğa söylegen eken. Qazaqşası «Türkim keldi – körkim keldi», degen eken.
Sonda payğambar bwlardan swrağan eken:
- Sizder qay dinde bolasızdar?-dep. Bwlar aytıptı:
- Biz din-sindi bilmeymiz, oraza joq, namaz joq, Qwday degen janbız,-depti.
- «Ozğan payğambar» degen babalarımız osılay wqtırğan eken» desipti.
Osınday wğına almağan sözden bizdiñ qazaq: «Ozğan payğambar wrpağımız» desip te jürdi. Söytse, onısı Uız (Oğız ) han eken. Kigiz üydi sol Uız han jasatıp: «Kigiz tuırlıqtı qazaq baydıñ balası, Uız üyli» atanıp jürdi.
Sol soğısta payğambar şattanıp: «Ältürki hayır men ümbeti» degen eken desedi. «Meniñ ümbetimniñ eñ jaqsısı türki halqı» degen söz deydi.
Sonan keyin bwlar qalğan ömirin payğambar qasında ötkizip, «ansarı» atanğan eken. «Mwhajırın añsarı» degen qauım qıbılanıñ ru, twqım atı emes. Mekkeden payğambardı izdep köşkender «Mwhajırın» atanğan. Payğambarğa soğısta bolısıp, küş-kömek bergender ansarı atanğan. «Dalsabtwn alal wllınmen äl-mwhajırın ua äl-anzar» – bäygeniñ ozıp aldın alğan «Mwhajırın men Ansarılar», delingen söz.
Mäşhür-Jüsip Köpeywlı
(şığarmalar jinağı 8 tom 59 bet)
———————————————————-
Osı iman küşin bilgen Mwhamed payğambarımız älbete: «Türkilerge tispeñder»- dedi, sebebi ol sol zamandağı babalarımızdan mwsılmandıqtı körip aytı.. Jıldar ötkesin Türki balası AQIQAT..dinin Allanıñ jibergen elşisi arqılı oraza, namazben tolıqtırıp Islamğa ıñ-şıñsız öziniñ dinin Qwdaydıñ jarşısı arqılı tanıp kämil mwsılman bolğan dep oy tüidim.
——
Bwdan qalsa osı Türki oğılandarı Mwhamed payğambarmen qauışatın zamanıñ aldında, Türki balasınıñ Saq zamanındağı Allanıñ elşisimen toğısqan zamanına deyingi dini ilimi, äste orasan zor Iman quatınan kende emes eken. Meniñ sol bir tarihi derekterden tağılım alğanımnan tüsingenim biz sonau Perağauındar zamanınan arı kezden «Bir qwday»- degen, halıq ekenbiz. Onıñ däleli

Asan Qayğı Qazına Məlik mına bir sözi :«Əueli kieli Wlı dala men Qazığwrtqa birinşi Iman tüsken, birneşe mıñdağan jıldardan soñ Mekke, Medinege Qwran tüsken».
—————
Abdikarim Abdimomınov ağa osı bir dünielerdi tereñnen qazıp, tarihi faktilermen däleldep, jiberseñiz ne bolmasa ejelgi tarihımızdı zerteuşilerge oy salsañız eken. Tağı bir oyğa ilik bolıp, mınanday payım tuıp otır şirikn sonıda zerttep körse ne joq, ne bar qılıp. Aytayın degenim, sonau 5000 jıl bwrın Bir Qwdayşılıq ilimin Tigr, Efrat özenderiniñ alqabına Şumerler jetkizgen joqpa eken degen oy. Sebebi Mwsa Payğambar 2000 jıldan keyin (yağni bizden 3000 jıl bwrın) halqın Perğauın qırsauınan şığarıp alıp, mwsılman qılğan emespe. Odan qalsa büginigi zamanda Oljas Süleymen ağa bastağan top sol Şumer qış kitaptarınan 60 söz al Tatar halqınıñ ğılımdarı 200 den astam türki sözin audarıptı. Sonıñ işinde köñil bölelrlik söz Täñir eken. Biz büginde Allanı keyde «O Täñirimiz»- dep, jattamız. Osın bärin toğıstra kele osınday post jazğan edim.

Qazaq Alash-ulytiñ facebook paraqşasınan alındı

Related Articles

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

    KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

    Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: