Azattıq: – «Qwnanbay» körkem fil'miniñ alğaşqı twsaukeser körsetilimin Almatıda nemese Astanada emes, nege Abay audanında wyımdastırıp jatırsız?

Doshan Joljaqsınov: – Kökeyimizde Qwnanbaydı aytsaq – Abay, Abaydı aytsaq – Qwnanbay twradı. Oğan qosa, kinonı sonda (Abay audanında – red.) tüsirdik. Köpşilik sahnasına qatısqan – sol jer. Kino tüsirudi bastamas bwrın alğaş barıp, sol jerdegi aqsaqaldardıñ batasın aldıq; Qwnekeñniñ basına barıp, tu bie soyıp, qwran bağıştadıq; bäygesin berdik. Endi fil'mniñ alğaşqı twsaukeserin sol jerden bastau – meniñ azamattıq parızım. 12 mamır küni – Abayda, 13 mamırda Semey qalasında körsetiledi. Sodan keyin barıp Astana men Almatığa jol tartamız.

Azattıq: – Qwnanbay beynesi bizge Mwhtar Äuezovtiñ «Abay jolı» epopeyası arqılı tanıs. YAğni, oqırman sanasında ol birbetkey, qıñır, köp söylemeytin keyipker retinde qalıptastı. Al kinodağı Qwnanbaydıñ beynesi qanşalıqtı özgeşe, älde sol Äuezov jolımen jürdiñizder me?

​Doshan Joljaqsınov: – Wlı Mwqañnıñ düniesi bizge bağıt-bağdar ekeni haq. Biraq ol romannıñ maqsatı zamanına, sol kezeñniñ sayasi közqarasına say boldı. Sondıqtan da ondağı Qwnanbay beynesiniñ säl basqaşalau bolğanı ras. Biraq Qwnekeñ turalı odan keyin de qanşama kitaptar jazıldı. Ondağı mağlwmattar arqılı Qwnanbaydıñ belgisiz aqiqattarı aşılğanday boldı. Osınıñ bärin saralay otırıp, kinoda pendeui Qwnanbaydı somdadıq. Otırıp ap bilik aytqannan göri, qinalğan Qwnanbay, oylanğan Qwnanbay, şeşim qabıldağan Qwnanbay qılıp aldıq. Ömir sürgen kezeñin körsete bildik.

Azattıq: – Fil'm körermenge jetkenge deyin «ättegen-ay» deytin jerleri bolsa, öz auzıñızben ayta alasız ba?

Doshan Joljaqsınov: – Önerdiñ wlılığı sonda bolu kerek, oylana berseñ, qaza berseñ, jetpeytin, kemşin twstar şığa beredi. Sol sebepti «ättegen-ay» deytin jerler bar. Kinonı montajdau kezinde künine bir emes, birneşe märte köre otırıp, «ättegen-ay, mına jerin bılayşa şığaru kerek edi-au» deytin twstarı boldı. Biraq onıñ barlığı keş. Sondıqtan onı qozğamay-aq qoyayın. Eñ bastısı – oylağan oy, qozğağan pälsapa, salınğan astar oyımnan şıqtı.

Azattıq: – «Doshan Joljaqsınov Qwnanbay rölin oynağannan keyin kinodan ketem depti» deytin sıbıs şındıqqa qanşalıqtı jaqın?

Doshan Joljaqsınov: – Kinoda Baraqtıñ Qwnanbayğa «Ölsem ayağım üzeñgide ketsin» dep aytatını bar edi. Sol aytqanday, Qwday saulıq berip, qol-ayaqqa amandıq berip twrğan kezde äli de şığarmaşılıqpen aynalıssaq deymiz. Biraq onıñ bäri jeke bizge de baylanıstı emes. İnimdey bop ketken Talasbektiñ (Talasbek Äsemqwlov, kinodramaturg, jazuşı – red.) kenetten marqwm bop ketkeni qabırğamdı qayıstırıp, wyqımdı qaşırdı.

Azattıq: – Siz tüsirgen eki fil'mniñ de scenariin jazğan Talasbek Äsemqwlov marqwmnıñ üşinşi bir jobası «Tomiris hanşayım» da dayın ekeni bwğan deyin aytılğan bolatın. Atalğan jobanı kördiñiz be, eger körseñiz bolaşaqta qolğa alu oyda bar ma?

Doshan Joljaqsınov: – «Tomiris hanşayımnıñ» scenarii jazılğan soñ birinşi bolıp oqığan özim edim. Mağan wnap edi. Key jerine özimniñ pikirimdi aytıp em. Sonıñ barlığı bitkennen keyin biz tapsırıp edik. Biraq bwğan ülken qarjı kerek. Bwl jürdim-bardım kino emes. Qarjınıñ tabıluı qiın. Sondıqtan toqtatılğan. Biraq scenariy dayın. Ol kinostudiyada da («Qazaqfil'm» – red.), qolımızda da bar.

Azattıq: – Öziñiz tüsirgen eki fil'mniñ ekeuinde de bastı röldi, bas keyipkerdi öziñiz oynapsız. Öziñiz tüsirgen kinoda bastı röldi iemdenuiñiz qanşalıqtı dwrıs şeşim dep qabıldadıñız?

Doshan Joljaqsınov. “Birjan sal” fil'minen alınğan suret. 2009 jıl.

​Doshan Joljaqsınov: – Bireu oylauı mümkin, «mınau kinonı oñ jambasına dayındap, tek özi tüsu üşin jasaydı eken» dep. Tipti de onday bolmadı. Ömir boyğı dayındığım, sanalı ğwmırım – «Birjan salda» (kinofil'm – red.). Jobanı wzaq dayındap, Birjan obrazın boyıma siñirdim, onıñ üstine özim aktermin. Söytip kelip, özime teligen kezde onı bireuge qiya almadım. Sonımen qatar rejisser retinde basqa bireumen (bas rölde oynaytın akter – red.) köp jwmıs isteu kerek. «Qwnanbayda» da tura sonday boldı. Bes jıl dayındaldıq. Akter retinde onıñ qimıl-äreketi, közqarası, oy qorıtu täsili, jüris-twrısına deyin oylağan soñ tağı bir akterğa qiyu qiın. Onıñ üstine özimniñ qolımnan kelip twrsa, nege oynamasqa. Sondıqtan osınday şeşimge kelgenim ras.

Azattıq: – Akter Doshan Joljaqsınovtıñ rejisser boluğa talpınıp, birden tarihi, onıñ işinde tanımal twlğalar turalı körkem fil'mder tüsiruge baruınıñ sebebi nede? Bwl sänge aynalğan ataq şığarudıñ jaña türi me?

Doshan Joljaqsınov: – Mende osımen (özi tüsirgen kinojobalarmen – red.) atağımdı şığarayın, bedel jinayın degen oy joq. Sal-serilerdi bayağıda äkemizden estuşi edik. Jalpı armanım – küy şertip, än aytu edi. Biraq bwl tek dastarhan basında, qonaq aldında degendey ğana mümkindigim bolıp qaldı. Akterlıqqa ketkennen keyin oy-öris, oy qorıtu basqaşa boldı. Tıñ taqırıptar izdey bastadım. Sol tıñ tıqırıptıñ eñ birinşisi, ap dep auzımızğa ilingeni – osı sal-seriler boldı. Talasbek ekeumiz qatar otırıp osını izdedik. Bes jılday dayındaldıq. «Birjan sal» fil'mi solay kelgen dünie. Al «Qwnanbay» – özi swranıp twrğan taqırıp. Sondıqtan bwl – ataq şığarudıñ emes, zamannıñ talabı.

Azattıq: – Swhbatıñızğa rahmet.

azattyq.org