ҚАЙРАН ДА МЕНІҢ ҚҰНЕКЕМ…

QAYRAN DA MENİÑ QWNEKEM…

| May 12, 2015

Jasımnan jattap ösken äfsana edi…
Jantwrğan bi Maqaş pravitel'diñ üyine tüsipti.
– Äy, Jantwrğan, – depti Maqaş. – Atadan balanı şirek kem tuadı deydi. Sonda qazağım mına meni de şirek kem tudı dey me eken?
– Oybay-au, jwrt seni şirek emes, pwt kem tudı dep jür ğoy, – dep külipti…
Maqaş ot basqanday ırşıp tüsipti:
– Mwnısı qay mazağı? Men on eki türli pän oqıdım. Patşadan şen alıp, eki birdey okrugtı uısımda wstap otırmın. Jwrt sözimdi sanap tıñdaydı. Al äkem Şoltır qağazğa barmağın da basa almaytın nadan adam edi. Jwrttıñ meni pwt kem tudı deuiniñ qay mänisi bar?
– Sabır, Maqaş, – depti Jantwrğan bi. – Äkeñ Şoltır öz äkesi Bekpenbet bi ölgende Sasıqtauda sansız jılqınıñ jalı men qoydıñ jabağısına ilep tamdı öz qolımen salğan eken. Sen sonı köre twra äkeñ Şoltır ölgende maldıñ qiına ilep tam saldırğanda öziñ eñkeymediñ de. Äkesinen şirek emes, pwt kem tudı deytini sodan şığar…
Al endi, aytayın degen äñgimemniñ tüyini bir edi…
«Abay jolı» şıqqanda Qwnanbaydıñ bir qızı kelip: «Tätemdi tiliñ barıp qalay ğana jamandadıñ!», – dep wlı Mwhañdı tayaqpen bastan salıptı», – dep sıbırlağanday aytıp edi bayağıda bir professor şal…
Abayğa ğoy ğalamda joq kesene saldıq, eñseli eskertkişteri öz aldına. Al Abayday häkimniñ äkesine degen sorıñdı wrayın sovettik közqarastıñ küni büginge deyin sızı qaytpağanın mına suretten körip, qayran qaldım häm jağamdı wstadım.
Qwnekemdey ğwlamanıñ qwlağalı twrğan köktası ruhımızdıñ qanşalıqtı jer bauırlağanın közge şwqıp körsetkendey. Cementti üyip-tögip qalay bolsın solay taspen qalağan mazarın märmärdan öru kerek edi ğoy, sadağañ keteyinniñ! Sonda ruhım aspanğa şapşıp, aybarımnıñ swsınan aybat şekkenniñ qwtı qaşar edi-au…
Abay degende azuımızdı ayğa bileymiz. Al sol Abaydı taptırğan qaradan han şıqqan qayran Qwnekem emes pe edi?!

Qayrat Abdollanıñ facebook paraqşasınan alındı

KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq
El qorğanı – Almat Sardar

kerey.kz

Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi. «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı
14 naurız – Matematikter küni

kerey.kz

Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana
Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

kerey.kz

Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz