ҚАЙРАН ДА МЕНІҢ ҚҰНЕКЕМ…

QAYRAN DA MENİÑ QWNEKEM…

| May 12, 2015

Jasımnan jattap ösken äfsana edi…
Jantwrğan bi Maqaş pravitel'diñ üyine tüsipti.
– Äy, Jantwrğan, – depti Maqaş. – Atadan balanı şirek kem tuadı deydi. Sonda qazağım mına meni de şirek kem tudı dey me eken?
– Oybay-au, jwrt seni şirek emes, pwt kem tudı dep jür ğoy, – dep külipti…
Maqaş ot basqanday ırşıp tüsipti:
– Mwnısı qay mazağı? Men on eki türli pän oqıdım. Patşadan şen alıp, eki birdey okrugtı uısımda wstap otırmın. Jwrt sözimdi sanap tıñdaydı. Al äkem Şoltır qağazğa barmağın da basa almaytın nadan adam edi. Jwrttıñ meni pwt kem tudı deuiniñ qay mänisi bar?
– Sabır, Maqaş, – depti Jantwrğan bi. – Äkeñ Şoltır öz äkesi Bekpenbet bi ölgende Sasıqtauda sansız jılqınıñ jalı men qoydıñ jabağısına ilep tamdı öz qolımen salğan eken. Sen sonı köre twra äkeñ Şoltır ölgende maldıñ qiına ilep tam saldırğanda öziñ eñkeymediñ de. Äkesinen şirek emes, pwt kem tudı deytini sodan şığar…
Al endi, aytayın degen äñgimemniñ tüyini bir edi…
«Abay jolı» şıqqanda Qwnanbaydıñ bir qızı kelip: «Tätemdi tiliñ barıp qalay ğana jamandadıñ!», – dep wlı Mwhañdı tayaqpen bastan salıptı», – dep sıbırlağanday aytıp edi bayağıda bir professor şal…
Abayğa ğoy ğalamda joq kesene saldıq, eñseli eskertkişteri öz aldına. Al Abayday häkimniñ äkesine degen sorıñdı wrayın sovettik közqarastıñ küni büginge deyin sızı qaytpağanın mına suretten körip, qayran qaldım häm jağamdı wstadım.
Qwnekemdey ğwlamanıñ qwlağalı twrğan köktası ruhımızdıñ qanşalıqtı jer bauırlağanın közge şwqıp körsetkendey. Cementti üyip-tögip qalay bolsın solay taspen qalağan mazarın märmärdan öru kerek edi ğoy, sadağañ keteyinniñ! Sonda ruhım aspanğa şapşıp, aybarımnıñ swsınan aybat şekkenniñ qwtı qaşar edi-au…
Abay degende azuımızdı ayğa bileymiz. Al sol Abaydı taptırğan qaradan han şıqqan qayran Qwnekem emes pe edi?!

Qayrat Abdollanıñ facebook paraqşasınan alındı

Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

kerey.kz

Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Ğalım Boqaş mereyli 50 jasta

kerey.kz

Altyn Magauina Bügin Atamızdıñ eñ jaqın şäkirtteriniñ biri, bizdiñ bauırımız, qazaqtıñ maqtan twtatın jastarınıñ biri Ğalım Boqaş mereyli 50 jasqa tolıp otır. Biz üşin bwl kün – jay ğana Ğalımnıñ tuğan kün emes, bwl – onıñ jartı ğasırlıq önegeli ömir jolınıñ, adal eñbeginiñ, biik parasat pen adamgerşiliginiñ merekesi. Biz Ğalımdı tek tereñ bilimi üşin emes, ülken jüregi üşin qadirleymiz. Ğalımnıñ älemniñ eñ bedeldi oqu orındarınıñ biri – Oksford universitetinde bilim alıp, “Azattıq radiosında jemisti eñbek etip, büginde Amerika Qwrama Ştattarınıñ memlekettik qızmetinde abıroylı jwmıs atqarıp jürgeni onıñ tabandılığınıñ, bilimge qwştarlığınıñ jäne eñbekqorlığınıñ ayqın körinisi. Alayda adamnıñ şınayı bağası onıñ qızmetimen nemese jetken jetistikterimen ğana ölşenbese kerek. Adamnıñ qadiri onıñ jüreginde,
KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq