Қазақстан парламенті педофилдерді химиялық піштіру мәселесін қарастыруда

Qazaqstan parlamenti pedofilderdi himiyalıq piştiru mäselesin qarastıruda

| May 31, 2015

Qazaqstan İİD äkimşilik yuvenaldı policiya komiteti böliminiñ basşısı Äset Ospanov qoğamda keñinen talqılanıp jürgen pedofilderdi himiyalıq piştiru mäselesi ükimet deñgeyinde qarastırılıp jatqanın mälimdedi.

ukol1

Bwl turalı Ospanov Ortalıq kommunikaciya qızmetiniñ brifingisinde ayttı dep habarladı 24.kz.

Ospanovtıñ aytuınşa, Qılmıstıq kodekstiñ jaña redakciyasında kämeletke tolmağandarğa qatıstı qılmısqa barğandardıñ jazası qataytıldı. 2010 jılğı tüzetulerden keyin kämeletke tolmağandardı zorlağanı üşin azamatqa eñ köbi 10 jıl emes, 15 jıl qamauğa alu jazası tağayındalatın boldı. Al 14 jasqa jetpegenderdi zorlağanı üşin qılmısker 20 jılğa deyin temir torğa toğıtıladı.

“Ana men balanı qorğauğa qatıstı elbasınıñ tapsırması şeñberinde ağımdağı jıldıñ qañtarınan küşine engen jaña Qılmıstıq kodekste de kämeletke tolmağandarğa qatıstı qılmıs jasağandardıñ jazası qataytıldı. Al himiyalıq piştiruge keletin bolsaq, bwl mäsele parlament deñgeyinde qarastırılıp jatır. Äzirge bwl mäsele tek talqılau deñgeyinde”, – dep mälimdedi Ospanov.

Al zañger Sergey Utkin bolsa, “Astana” arnasına bergen swhbatında älsiz qwqıq qorğau jüyesi äzirge Qazaqstanda pedofilderdi himiyalıq piştiru jazasın engizuge mümkindik bermeytinin ayttı. Degenmen, Konstituciya mwnday zañdı qabıldauğa tıyım salmaydı.

Utkinniñ aytuınşa, eger pedofilderdi küştep piştiru jazası engizilse, tergeu organdarı tarapınan “qatelikter” orın aluı ğajap emes. Policeyler qılmıstıñ aşılu deñgeyin köteru maqsatımen kinäsiz adamdarğa jala jabuı mümkin degendi zañger joqqa şığarmadı. Onıñ oyınşa, qazirgi tergeu men sottıñ deñgeyinde zorlıqqa barğandardı piştiru jazasın engizu dwrıs emes.

“Konstituciyada pedofilderdi piştiruge bolmaydı degen ereje joq. Demek, Konstituciya qarsı şıqpaydı. Al örkenietti qoğam ölim jazasına qaşanda qarsı. Sebebi, qatelik ketui ğajap emes. Sebebi, sot pen tergeu deñgeyin eskere otırıp, kinäsiz jandı osınday jazağa kesu dwrıs pa degen saual tuadı. Orınsız ayıptalğan adamdı ölim jazasına kesetin bolamız. Al 5 jıldan keyin mwnıñ bäri jazıqsızğa kinä artu bolıp şığadı. Sonda orınsız ömiri qiılğan adamdı qayta tiriltu mümkin bolmaydı. Eñ qorqınıştısı da osı”, – deydi zañger.

Utkin zorlau orın alğan jağdayda eki taraptıñ bitimge kelu mäselesine de öz pikirin ayttı. Onıñ oyınşa, Qazaqstanda bwl, tipti auır qılmıs kezinde de rwqsat etilui tiis.

“Taraptardıñ kelisimge kelui – bwl qalıptı instuitut. Jäbirlenuşi tarap tatulasqısı kelse, onday mümkindikten ayırudıñ ne qajeti bar? Meniñ oyımşa, olay etuge bolmaydı. Tipti osınday jağdayda kelisimge kelu mümkindigi boluı qajet”, – dep sanaydı Utkin.

Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

kerey.kz

Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda