Өскеменде 300 жас өнерпаз бір мезгілде «Салкүрең» күйін орындады

Öskemende 300 jas önerpaz bir mezgilde «Salküreñ» küyin orındadı

| Jun 1, 2015

1 mausım – Halıqaralıq balalardı qorğau künine oray, Öskemen qalasınıñ jaqında ğana aşılğan Drama teatrınıñ ğimaratı aldında balalardıñ qatısuımen auqımdı merekelik koncert ötkizildi. Şarada oblıs äkimi Danial Ahmetov «Kişkentay Muktıñ kişkentay ğana äñgimesi» spektaklin balalarmen birge tamaşaladı, dep habarlaydı ŞQO Aqparattıq ortalığı.

Balalardı qorğau küni Öskemen halqı üşin iri merekelerden kem ötken joq. Drama teatr aldında qalanıñ barlıq mektepteriniñ oquşıları jwrtşılıqqa köteriñki köñil-küy sıylap, än men bidiñ körkin qızdırdı. Qala halqın qattı tamsandırğanı – bir mezette 300 öskemendik jas önerpazdıñ Qwrmanğazı küylerin orındauı. Teatr akterlarınıñ balalarğa degen sıyı da erekşe. Mädeni ortalıqtıñ ülken zalında teatrdıñ qazaq jäne jäne orıs truppası «Eki dos nemese deldal qarğa», «Kişkentay Muktıñ kişkentay ğana äñgimesi» spektakl'derin qoydı. Spektakl'di teatrğa kelgen jas meymandarmen birge oblıs äkimi Danial Ahmetov tamaşaladı.
Aymaq basşısı bwdan keyin Öskemendegi äleumettik-medicinalıq mekemedegi balalardı töl merekesimen qwttıqtadı. Atalmış mekeme 1 mausımğa däldep, mümkindigi şekteuli balalarğa arnayı jaz aylarında täulik boyı jwmıs isteytin oñaltu lageriniñ aşıluın merekelik şaramen atap ötti. Lagerge 16 mümkindigi şekteuli bala tirkelgen. Öñir basşısı mekeme balalarınıñ önerin tamaşalap, olardı meyramımen qwttıqtadı. «Qadirmendi balalar. Bügingi merekeleriñmen şın jürekten qwttıqtaymın. Däl bügingidey quanış külkisi üyirilgen jüzderiñmen ata-analarıñdı şattıqqa bölep jüre beriñder», – dedi D.Ahmetov.
Aymaq basşısınıñ nazarınan oblıstıq ana men bala ortalığı da tıs qalğan joq. D.Ahmetov bala süyip, baqıtqa bölenip otırğan otbasılarğa gül şoqtarı men sıylıqtar tabıs etti. Ortalıq direktorı Raya Rahimovamen birge, ana men balağa sapalı qızmet körsetu jwmıstarın küşeytu boyınşa oy almasqan aymaq basşısı keleşekte jergilikti därigerlerdiñ Europa elderi men Oñtüstik Koreyada biliktiligin arttıru üşin oblıstıq byudjetten qajetti qarajat bölinetinin mälimdedi.

Tags salaüreñ kyi jas önerpazdar öskemen

Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti

kerey.kz

Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin
Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

kerey.kz

Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda