Twlğalar

Tarih: bir adam, bir tağdır, bir halıq

kerey.kz

 |  Jun 19, 2015

Tarih degende birinşi elimizdiñ, jerimizdiñ tarihı oyğa oraları sözsiz. Osı bizdiñ jerler osı künge qalay jetti? Qalay saqtaldı? Ata-babamız jerdi saqtap qalu üşin qanşama qiındıqtar men küresterdi bastan ötkerdi!

Tarihtıñ qoynauına süñgisek, tarihi oqiğanınñ mıñdağanın tabarımız sözsiz. Men bügin arığa barmay-aq, Keñes odağı kezinde Oñtüstik jerin Özbekstanğa, soltüstik jerin Reseyge qosuğa qarsı şığıp, küresken Jwmabek Taşenev turalı, onıñ tarihta jürip ötken joldarı turalı jazğım keldi. Öytkeni, biıl Jwmabek Taşenevtiñ tuğanına 100 jıl toldı. Osı aytulı datağa baylanıstı jıl basınan beri talay is-şaralar ötkizilude. Alayda wmabek Taşenovtıñ kim bolğanın, qanday sayasatker bolğanın bizder, jastar jağı az bolmasa, köp bile bermeymiz.

-

-dep körsetedi Vikipediya. Biraq körnekti qayratker turalı ğalamtordan emes, sayasatkerler men tuıstarın, ekonomistter men biletin azamattardı söyletip, tolıq tanuğa tırısıp köreyik.

Aytpaqşı, wmıtpay twrğanda aytıp qoyayın, barşañız biletin de şığarsız, körnekti

memleket qayratkeri Jwmabek Ahmetwlı Täşenovtıñ tuğanına 100 jıl toluına oray, qazaq şekarasınıñ bütindigin saqtap qalğan sayasatkerdiñ tuğan jeri Qızıljarda eskertkişi aşılıp, mektep atı berildi.

Şınjırda ötken jolbarıs tağdırdıñ bir üzigi turalı aytıp, jazıp köruge tırısayın.

1915 jılı Aqmola oblısına qarastı Babatay auılında düniege kelgen Jwmabek Ahmetwlı Taşenov eñbek jolın SQO Beynetqor audanı atqaru komitetiniñ hatşısı bolıp bastaydı. Soğıstan keyingi qiın jıldardağı eñbek jolı tartısqa tolı boldı.

Sayan TAŞENEV,  Jwmabek Täşenevtiñ wlı: 

- Äkem osı Qızıljar öñirinde otız jasqa deyin eñbek etti. Öz jwmısın jaqsı bildi jäne är isin erekşe jaqsı körip atqardı. Äsirise Almatığa kelgen jıldarı 3-4 ay boyı qar tüskenşe egindi jinap alu üşin bas almay jwmıs istedi. Ärqaşan egin alqabında boldı. Ol kisi öte eñbekqor bolatın. 60 jıldarı tıñ igeru nauqanı bastalğan Hruşevqa qarsı şığıp, öz qızmetin qwrbandıqqa şaldı.  Şirek ğasır quğındı bolıp ministrler keñesi törağasınan Şımkent oblıstıq atqaru komieti törağasınıñ orınbasarlığına tüsip qaldı.

Seyfolla SAPANOV, sayasattanuşı:

- Jwmabek Täşenev Mañğıstau öñirin Türkmentsanğa soltüstiktegi bes oblıstı Resey qwramına qosuğa tosqauıl jasağan wlt janaşırı, qazaq memleketiniñ twtastığına saqtap qalğan qayratker. Eger Qazaqstannıñ Soltüstik pen ortalıqtağı bes oblısı Resey qwramına ötse konstituciyağa özgeris eñgizu kerek. Öytkeni är wlttıñ öz atamekeni özine tiesili bolu kerek. Nemese men BWW-na şağımdanamın dep  Jwmabek Täşenev Hruşevtıñ auızına qwm qwyadı. Sonday-aq, Kreml'diñ  Mañğıstau öñirin Türkmentsanğa, Oñtüstik Qazaqstannıñ maqta egetin audandarın Özbekstanğa qosu bastamasına da toytarıs bergen azamat.

Osınday el azamatı özi qızmette twrğanda alaş arıstırınıñ jaqındarına da kömek qolın ayamadı.  «halıq jauı» jalasınan arılmağan Mağjan Jwmabaevtıñ zayıbı Zıliha anamızğa  Almatı Äuezov men Ğabdullin köşeleriniñ qiılısında salınğan üyden baspana bergeni äli de el esinde.

1960 jıldarı Ministrler keñesine törağa bolıp, qazirgi Qonaev pen Qabanbay batır köşeleriniñ qiılısındağı 121 päterli üydi tügelimen öner men ädebiet qayratkerlerine bergizedi. Ol üydi osı künge deyin «Qazaq auılı» nemese «Täşenovtiñ üyi» dep aytadı. Bwl üyde Iliyas Omarov, Bibigül Tölegenova, Käuken Kenjetaev, Jamal Omarova, Şara Jienqwlova sındı tanımal twlğalar twrğan.

Tipti Almatıdağı bir Abay eskerkişi men wlı aqın atındağı dañğıldıñ boluı turalı bastamanı alğaş Jwmabek Ahmetwlı Täşenov köterdi. Kreml'degi basşılarğa «Qazaqtıñ Abay degen wlı aqını» bar dep  igi iske sebepşi boldı. Bir qızığı, Taşenov osı eskertkişti qarapayım  kolhozdıñ wstası, arnaulı bilim almağan, Hakimjan Naurızbaevqa jasatıptı. Osılayşa, Häkimjan ağamızdıñ säulet önerindegi jolı Wlı häkimniñ eskertkişinen bastalğan. Büginde Jwmekeñ özi lentasın qiıp aşqızğan Abay eskertkişi qalanıñ qaq törinde twr.

Tarih eşqaşan wmıtılmaydı. Tek däriptey biluimiz kerek.

Mwsabekqızı Aqbotanıñ blogı