Gazetimizdiñ №23, 11 mausım küngi sanında jurnalist Zañğar Kärimhannıñ «Bandit» atanğan qazaqtar» degen maqalası jariyalanğan edi. Soğan oray redakciya poştasına birneşe ünqosular kelip tüsti. Solardıñ birinde hat iesi özin «Ayqın Azatwlı» dep ataptı. Bwl hat laqap atpen jazılsa da, biz onda aytılğan jäytter tiisti memlekettik organdar men oqırman qauımğa qızığuşılıq tudıruı mümkin degen oymen onı ıqşamdap jariyalap otırmız.

***

Qwrmetti redakciya! Men – sizderdiñ twraqtı oqırmandarıñızbın, gazetti sonau 1998 jılğı «DAT»-tan bastap, birde-bir nömirleriñizdi üzbey oqıp twramın. Mınau hatta körsetilgen keybir jağdayattardı kezinde «Tasjarğan» gazetine de bergen edim. Endi sol jağdaylardı tolıqtırıp, «DAT»-qa qaytadan joldap otırmın.

Şınımdı aytsam, kezinde bwl aqparattı tolıqtay jariya ete almadım, öytkeni ol kezde men «KNB»-da (WQK – Wlttıq Qauipsizdik Komiteti – Red.) qızmet atqaruşı edim. Wzamay WQK organdarına Rahat Äliev kelisimen, talay jıl qızmet etip kele jatqan täjiribeli mamandar quıla bastadı. Solardıñ işinde men de barmın. Al komitet qwramın auızdarınan ana süti ketpegen, eşbir täjiribesiz, ülbiregen «sarı auız» jas balalar tolıqtırdı.

Endi, mine, Rahat Äliev Venada «asılıp öldi» degen habardan soñ, men osı hattı jazuğa bel budım. Ondağı maqsatım – öz közimmen körgen-bilgenderimdi sizdermen birge böliseyin degen oy. Sebebi kezinde meniñ de Rahat pen arnayı qızmetterdiñ birinde basşı bolıp otırğan onıñ «joğarı jaqtağı şatırınıñ» tepkisin talay ret körip, küyzeliske tüsken şaqtarım bolğan.

Men arnayı qızmetten ketsem de, oficer retinde ant bergen adammın. Sondıqtan organnıñ qızmeti men qwpiyasına baylanıstı jağdaylardı jaza almaymın. Anttı bwzuğa bolmaydı. Al gazet betinde jariyalanğan «Bandit» atanğan qazaqtar» degen maqalağa oray özim kuä bolğan jağdaydı jazbauğa bolmas degen oyğa keldim. Sebebi bwl qazaq halqınıñ müddesine baylanıstı mäsele edi.

1996 jılı arnayı qızmet basşılarınıñ biri Sergey T. bizge – birneşe oficerge «bir ob'ektini qwrtu» üşin naqtı tapsırma berdi. Oqiğa Ispaniyada boldı. Ol kezde el arasına «Sarı Almas» degen atpen tanılğan Nesipbay Näsenov elden qaşıp, baskiler elinen baspana tauıp, sol jerde jürgen. «KNB» törağasınıñ orınbasarı Rahat Älievtiñ tapsırması dep, tikeley basşımız Sergey T. bizdi «Sarı Almastıñ» artınan quğınşı retinde jiberdi.

Biraq Ispaniyada polkovnik O. basqaratın tağı bir top bar bolıp şıqtı. Sondıqtan biz «Sarı Almastı» joyu operaciyasına tikeley qatısa almadıq. Tek negizgi toptı «qalqalauşı» röl atqardıq.

Biz «Sarı Almastıñ» qayda jasırınıp jürgenin diplomatiyalıq arna arqılı qızmet etetin agentterdiñ kömegimen anıqtadıq. Al polkovnik O. basqarğan top ıñğayı kelgen sätte onı qapıda qolğa tüsirdi. Biz «ob'ektini» sırttan toruşı toptıñ rölin atqardıq. Keyin polkovnik O.-nıñ tobında bolğan jigitterden bilgenimizdey, «Sarı Almastıñ» basına polietilen paket kigizip, twnşıqtırıp öltiredi de, senimdilik üşin bir ret basınan atadı.

Al keyinnen bwl toptı kimderdiñ wstap alğanı mağan belgisiz: ispandıq policeyler me, älde basqa qızmet orındarı ma? Meniñ oyımşa, olardıñ «Sarı Almastan» «kek qaytaruşı» banditter retinde qolğa tüsuine «KNB» basşılığı müddeli bolğan siyaqtı. Olay bolmağan jağdayda böten elde arnayı operaciya jasau faktisi halıqaralıq skandal tudırar edi. Sondıqtan Rahat Äliev polkovnik O.-nıñ tobın qwrbandıqqa şalğan siyaqtı.

Arada az ğana uaqıt ötkende bwl mäsele Nazarbaevqa belgili boldı. Mümkin, «Sarı Almastı» qwrtu operaciyası turalı prezident aldın ala habardar bolğan şığar – ol jağı da mağan belgisiz. Aqırı prezidenttiñ tikeley aralasuımen bwl is tıp-tınış jabıldı.

Al «Sarı Almastı» Ispaniyağa quıp barıp, öltiru nege qajet boldı? Sebebi ol el işinde öte bedeldi avtoritet edi. Memlekettik jäne ükimettik orındar şeşe almağan keybir işki kikiljiñder men mäselelerdi «Sarı Almas» jalğız özi şeşetin. Sondıqtan bilik basına onday bedeldi avtoritettiñ bolğanı qajet emes edi. Eger «Sarı Almas» öz nökerlerin köterer bolsa, onıñ soñınan halıq erip, memlekettik töñkeris jasauı da mümkin dep boljandı.

Onıñ üstine «Sarı Almastıñ» özi şetelge qaşıp ketuge mäjbür bolsa da, ol jetekşilik etken toptar el işinde erkin äreket etip jürgen edi. Bir jağınan, osı toptar Rahat Äliev basqarğan memlekettik rekettiñ qızmetine kedergi boldı. Rahat tartıp almaq bolğan äldebir biznes nısandarınıñ iesi «Sarı Almastıñ» kömegine süyenetin. Onıñ tikeley aralasuımen talay qazaq käsipkerleri öz biznesterin saqtap qalğanı büginde köpşilikke belgili bolsa kerek.

Mäselen, birde bizdiñ arnayı top W. degen biznesmenniñ şırın qwyatın cehın tartıp alu operaciyasına qatıstıq. Ol operaciyada bolğan barlıq qızmetkerler Rahattıñ äreketi zañsız ekenin bildik, biraq bwyrıqtı orındamauğa bolmaytın edi. Biz «maska-şou» jasap, körsetilgen nısan işinde twrğan kezimizde, W.-nıñ şaqıruımen «Sarı Almas» bastağan 5–6 jigit keldi. Sonda «Sarı Almas» bizdiñ toptıñ jetekşisine bılay dep ayttı: «Beykünä adamğa qiyanat jasamañdar, eger raylarıñnan qaytpaytın bolsañdar, biz Rahatqa qarsı «soğıs» aşamız. Eger osı ceh oğan sondaylıq qajet bolıp twrsa, özindik qwnın tölesin. Men bwl jağdaydı öz baqılauımda wstaymın, bastıqtarıña osını aytıp barıñdar!».

Osını ayttı da, «Sarı Almas» nökerlerin ertip kete bardı. Jağdaydıñ osılay bolğanın, iske «Sarı Almas» aralasqanın biz basşılıqqa qaz-qalpında jetkizdik. Osıdan soñ arada bir kün ötpey, meni tikeley basşım Sergey T. şaqırıp aldı da, qolıma polietilen paketine salınğan ülken tüyinşek wsındı. «Osını biznesmen W.-ğa aparıp ber, cehtı bosatsın!» – dedi.

Men bastığımnıñ tapsırmasın aytqanınday orındadım. Ceh iesi W. paketti aşıp, işindegi aqşanı sanağanda, onıñ 250 mıñ doyçe-marka ekenin kördim. Ärine, ol bwl somağa razı bolğan joq. «Meniñ şığınım 900 mıñ edi…» – dedi. Biraq sol küni-aq şırın cehınıñ menşik iesin Rahat Äliev aytqan basqa adamnıñ atına auıstırıp berdi.

Mine, osı oqiğalar turalı şındıqtı aytu – meniñ azamattıq borışım dep sanaymın. Olardı jasırıp qalu – Nesipbay marqwmnıñ aruağına qiyanat bolar edi…

Ayqın AZATWLI

“D”