Қазақ хандығы туралы сериалды мерекеге дейін түсіріп үлгермейді

Qazaq handığı turalı serialdı merekege deyin tüsirip ülgermeydi

| Nov 6, 2015

Qazaq handığınıñ 550 jıldığına oray tüsirip jatqan 10 seriyalı «Qazaq eli» teleserialı ekranğa 2015 jıldıñ 16 jeltoqsanında şığadı dep josparlanğan. Biraq bwl jospardı teñge deval'vaciyası men qarajatqa qatıstı özge qiındıqtar bwzğan.

«Qazaq eli» teleserialın tüsiru säti. Almatı oblısı, 4 qaraşa 2015 jıl.

Qazaqstan tarihın körsetuge ükimet tapsırıs bergen äri köp jarnamalanğan «Qazaq eli» serialı tüsirilim bastalmay jatıp qarjıdan qısılğan edi. Äueli biıl 16 jeltoqsanda – Qazaqstan täuelsizdigi küni körsetuge uäde etken, endi serialdıñ tüsirilimin tağı biraz ayğa sozbaq. Josparlanğan somanı 5 million dollarğa deyin kemitip tastağan soñ serialdı 10 seriyağa deyin qısqartuğa tura kelgen.

Biraq prodyuser Arman Äsenovtiñ aytuınşa, salıq siyaqtı şığındardı tölegennen keyin tüsirilim tobına byudjetten bölingen somanıñ tek 2 million dolları ğana jetken. Arman Äsenovtiñ aytuınşa, serialğa memleketten bölingen aqşa tausılğan, serial tüsirilimin tamızdağı teñge deval'vaciyası «ayaqtan şalğan». Al tüsirilimdi äli jalğastıru kerek.

«Qazaq eli» serialınıñ rejisseri äri jwrtqa Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtı däriptegen körkem fil'mderdiñ rejisseri retinde tanılğan Rüstem Äbdiraşevtiñ sözinşe, serialdıñ şamamen 40 payızı tüsirilgen.

BOLAŞAQ KÖRERMENNEN ÄZİRŞE 666 DOLLAR TÜSKEN

«Qazaq eli» teleserialı sovettik Qazaqstan jazuşısı İliyas Esenberlinniñ «Köşpendiler» trilogiyasınıñ birinşi bölimi negizinde tüsirilip jatır. Fil'm jelisine 15-ğasırdağı oqiğalar arqau bolğan. Bir kezdegi quattı imperiya – Altın Ordanıñ ıdırau däuiri, odan keyin qazirgi Qazaqstan territoriyasında Äbilhayır bastap qwrğan handıqtardıñ biri körsetiledi. Keyingi syujetterge bolaşaq körermenderge jergilikti oqulıqtardan belgili tarihi oqiğalar men Resey prezidenti Vladimir Putinniñ «qazaqtarda bwrın memlekettilik te, memleket te bolmağan» degen mälimdemesinen keyin el biligi Qazaq handığınıñ 550 jıldığı nauqanın jariyalağan soñ jarıq körgen köptegen maqala, körkem şığarmalardağı jayttar arqau bolğan.

«Qazaq eli» teleserialınıñ rejimsseri Rüstem Äbdiraşev. Almatı oblısı, 4 qaraşa 2015 jıl.

Qazir serial biznesmender men jekelegen adamdardıñ investiciyasınıñ arqasında tüsirilip jatır. Qazaqstan narığına juırda «kirgen» reseylik qarjı kompaniyası alğaşqılardıñ biri bolıp kömektesken. Teleserial avtorlarınıñ aytuınşa, ol kompaniya birden 100 million teñge bergen. Qazir teleserialdı qosımşa qarjılandıru mäselesin Qazaqstan mädeniet jäne sport ministrligi de qarastırıp jatır.

Serialğa aqşa jinaudı wyımdastıruğa birer ay bwrın qwrılğan Qazaqstan kinosın qoldau qorı kömektesip jatır. Onıñ prezidenti – «Qazaq eli» serialınıñ rejisseri Rüstem Äbdiraşev. Kraudfanding ädisi de (halıqtan jılu jinau) qoldanılğan. Kez kelgen adam şaması kelgen somanı teleserial saytı arqılı audarıp, jobağa kömektese aladı. Saytta qazirge deyin jinalğan aqşanıñ kölemi körsetilgen. Osı aptanıñ ortasında 200 mıñ teñgege säl jetpeytin soma jinalğan. Bwl – şamamen 666 dollar.

Kraudfanding ädisin qoldanar kezde «Qazaq eli» avtorları halıqtan aqşa jinau kömegimen 24 million 500 mıñ rubl' (qazirgi ortaşa bağammen eseptegende, şamamen 547 mıñ dollar) jinağanın mälimdegen reseylik «28 panfilovşı» fil'mi avtorlarınan keñes alğan.

Bloger äri kinosınşı Tölegen Baytükenov serial tüsiruşilerdiñ «älemdik auqımdağı» sapalı önim jasau jaylı uädelerine kümänmen qaraydı.

– Jobanıñ asığıs jazılıp, birneşe ret qısqartılğan scenariyine deyin qisınsız twsı köp. Köpseriyalı jobada rejisser üşin eñ mañızdısı – scenariy. Jağdaydı barlağanda «älemdik auqım» turalı aytu artıq, – deydi ol.

SERIAL ŞIĞATIN KÜN KEYİNGE QALDI

«Qazaq eli» serialı teleekranğa 2015 jıldıñ jeltoqsanında şığadı dep josparlanğan edi. Biraq dayındıq jwmıstarı sozılıp ketkendikten, serial şığatın kün 2016 jıldıñ köktemine auıstırıldı. «Qazaq eli» serialınıñ rejisseri Rüstem Äbdiraşev «eki-üş jıl dayındalğanımız jön edi» deydi.

«Qazaq eli» teleserialında Qaztuğannıñ rölinde änşi Bekbolat Tileuhan oynaydı. Almatı oblısı, 4 qaraşa 2015 jıl.

40 kün bwrın bastalğan tüsirilim procesi kemi tağı 50 şaqtı künge sozılatın siyaqtı. Serial Almatı men Almatı oblısında tüsirilip jatır. Qazir tüsirilim tobı Almatı oblısı Wyğır audanındağı Şoşanay auılınan birer kilometr jerde jwmıs istep jatır. Bwl jolı köpşilik körinisterdi tüsiruge 200-den asa adam, 150 jılqı jäne 10 tüye paydalanılğan. Salt attılar sauıt-sayman kiip, qaru-jaraq asınğan. Birneşe jauınger qolına qazaq rularınıñ tañbaları beynelengen tular wstağan. Jetisuğa köşip bara jatqan qazaqtardıñ köşi jüzdegen metrge sozıladı. Köşten tüye, arba-küymege jegilgen at, baqtaşı itter qaumalap iirip jürgen birneşe otar qoy körinedi. Fil'mde eki-üş sekundqa ğana sozılatın bwl kadrlardı tüsiruge talay sağat ketedi eken.

Qoy men jılqınıñ köbin jergilikti twrğındardan jalğa alğan. Bir otar qoydı jaldauğa künine 70-100 mıñ teñge, al bir at üşin 8-10 mıñ teñge töleydi. Fil'mniñ bas keyipkerleri mingen säygülik attardı kaskaderler tobı äkelgen. Bir qızığı, qorğanıs ministrligi tüsirilim tobına kömekke salt attılar polkın arnayı jibergen.

Aleksey AZAROV

Azattıq radiosı

Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda
Oljas Süleymenov. Men bilem!..

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında
Qıtay intelligenciyası qıtay ieroglifin sınadı, qıtay tilin emes…

kerey.kz

Qazir äleumettik jelide keybir qazaq ziyalılarınıñ qazaq tilin sınağan pikiri tarap jür. Esime bir kezderi Qıtay intelligenciyasınıñ qıtay ieroglifin sınağanı tüsip ketti. 20- ğasırdıñ alğaşqı şireginde qıtaydıñ dästürli ieroglifterin sınamağan ziyalı kemde kem. *** *** *** “Ieroglifterde zamanaui ideyalar men teoriyalardı jetkizetin sözdik qor joq, äri olar ziyandı oylardıñ wyasına aynaladı. Olardı joyuda wyat joq” dep jazdı 1918 jılı Qıtay Kommunistik partiyasınıñ negizin qalauşılardıñ biri äri Jaña mädeniet qozğalısınıñ jetekşi qayratkeri Çen' Dusyu (陈独秀). Qıtay ieroglifin qattı sınauşılardıñ qatarında tağı da Qıtay kommunistik qozğalıstıñ jetekşileriniñ biri Cyuy Cyubay (瞿秋白) de bolğan. Ol tipti 1931 jılı “Qıtay ieroglifteri şın mäninde älemdegi eñ las, eñ jekswrın äri eñ jirenişti närse. Tipti ortağasırlıq