“Biz Resey basşılığınan baysaldı äreket kütemiz. Bwl jerde bizdiñ ekonomikalıq müddege ğana emes, Reseydiñ de Türkiyağa qatıstı ekonomikalıq müddesine nwqsan keldi”, – dedi Türkiyanıñ prem'er-ministri Ahmet Däuitoğlı. Ol Türkiya är uaqıtta da Reseymen aşıq qarım-qatınas ornatıp, Siriyadağı is-qimıldı üyles­ti­ru­di aldıñğı orınğa qoyğanın ayttı. “SU-24-tiñ apatı bir äue keñistigindegi ärtürli eki koaliciyanıñ operaciyası osınday jağdayğa äkep soqtıruı mümkin ekenin anıq körsetti”, – dedi ol.

Kreml'diñ qaharına qaramastan, Türkiya prezidenti Erejep Tayıp Erdoğan wşaqtı atıp tüsirgeni üşin eli keşirim swramaytının, memleket tek öz äue keñistigin qorğağanın qadap ayt­tı. Türkiyanıñ bwl wstanımın NATO qoldadı. Al Reseydiñ böten eldiñ äue keñistigine kirip ketken äreketin birde-bir el aqtamadı. Tipti öziniñ Euraziyalıq odaq boyınşa äriptesteri “wstamdılıq pen tatulıqqa şaqırğan” mälim­de­mele­rinen arı aspadı. Osınıñ özi “qırıq kisi bir jaq, qıñır kisi bir jaq” degenniñ kerin körse­tedi. Qıñır demekşi, Türkiya prezidenti Erejep Tayıp Erdoğan Putinniñ birbetkeyligin betine basqanday boldı. Aytuınşa, wşaq apatınan keyin onıñ özi Putinge telefon şalğan. Biraq Putinmen sol boyı söylese almaptı.

V.Putinniñ kömekşisi YUriy Uşakov Erdoğannan eki kün boyı Putinmen telefon arqılı söylesuge ötiniş tüskenin rastadı. Biraq türik tarapı eñ bolmasa wşaqtı atıp tüsir­gen­nen keyin keşirim swramağandıqtan, bwl äñgimege Türkiyanıñ özi dayın emes dep qorıttı kömekşi.

Erdoğan 30 qaraşa küni Parijde ötetin klimat mäselesi qaralatın sammitte Putinmen kezdesuge peyil bildirdi. Biraq Resey prezidentiniñ baspasöz hatşısı D.Peskov V.Putin Parijde Erdoğanmen kezdespeytinin keşe kesip ayttı. Demek, kelissözdi Mäskeudiñ özi qalamay otır.

Ankara men Mäskeu arasındağı teketires lañkes­terdi şın mäninde qoldap otırğan degen mäselege oyıstı. Putin äu bastan-aq wşaqtı atıp tüsiru arqılı Türkiya lañkesterge bolısıp otır dep aşıq ayıptadı. Mwnımen qoymay, Türkiya “Islam mem­leketinen” mwnay satıp alıp otır” dep salğan.

Türkiya ne sebepti re­seylik wşaqtı atıp tüsirdi degendi jan-jaqtı talqılap jatqan reseylik ügit-nasihat “Ankara qara altındı mwnay qorların basıp alıp, onı zañsız jolmen satıp jatqan lañkesterden satıp alıp jatır. Siriyadağı äue operaciyasın jürgizip jatqan Mäs­keu negizinen, mwnay qoymaların bombalauda. Ankarağa bwl wnamay qaldı” degen sıñaydağı aqparat taratuda. Ökiniştisi, qazaq eline taraytın putindik telearnalar qazaqstandıqtarğa osı aqparattı siñirip, sananı ulauğa köş­ti.

Erdoğannıñ bwğan da aytarı bar bolıp şıqtı. Ol Asad rejimin qoldap otırğan elderdiñ özi “Islam memleketin” qarjılandırıp jatqanın aytıp, Resey jaqtı emeurinmen nwsqadı. “Türkiya lañkesterden mw­nay satıp alıp jatır deuge qalay wyalmaysıñdar! Türkiyanıñ mwnay men gazdı qaydan satıp alatını bärine belgili. Al biz onı “Islam memle­ketinen” satıp alamız degender dälelderin körse­tsin. Al “Islam memleketi” qaru-jaraq pen qarjını kimnen alıp otırğanın izdeseñizder, mwnı eñ aldımen Asad rejimi men onı qoldap otırğan elderden izdegen jön”, – dep tüydi Erdoğan.

Qazir Türkiya men Resey arasındağı mäsele kim kinäli degen swraqqa emes, eki eldiñ qarım-qatınası aldağı uaqıtta qalay örbidi, bwl Siriyadağı ahualğa qalay äser etedi degenge kelip tireledi.

Bir belgilisi, Parijdegi terakti­lerden keyin “Islam memleketine” qarsı älem­dik derjavalardan twratın koaliciya qwramın degen dämesi kökke wştı. Wşaq apatına deyin de Asad rejimin qoldamaytın Türkiya endigi jerde Siriya prezidentin qoldaytın Reseymen mülde tize qospaytını anıq.

Osını tüsingen älem elderi de alañdaulı. Qay­sıbireuler Ankara men Mäskeudi tatulastıru jol­darın izdep, ara­ağayın­dıq atqaruğa dayın ekendikterin bildirdi. Äzir­bayjan prezidenti Ilham Äliev Minskige wşıp barıp, Belarus' pre­ziden­ti Aleksandr Lukaşenkomen kezdesti. Äzir­bayjan – Türkiyamen jaqsı qarım-qatınas wstauğa tırısatın elderdiñ biri. Al Belarus' – Ukraina dağdarısın şeşu kezinde ara­ağayındıq jasap, Minskini kelissöz alañına aynal­dır­ğan el. Sondıqtan biri Reseymen, biri Türkiyamen tatu-tätti memleketter Erdoğan men Putindi kelisim­ge şaqıruğa küş salatın türi bar.

Bwl rette Qazaqstan da sırt qalmauı mümkin. Ötken aptanıñ soñında Türkiya prezidentimen telefon arqılı äñgilesken Nwr­swltan Nazarbaev eki el arasındağı qa­rım-qatınas­tıñ naşarlauına alañdau­şılıq bildirgen. Al keşe halıqqa arnağan kezekti joldauın jariyalağan kezde prezident: “Biz Resey men Türkiya arasında bolğan oqiğağa qatıstı ökiniş bildiremiz. Resey bombalauşı wşağı Türkiyağa şabuıldağan joq, ol terrorşılarmen soğısuğa bar­ğan. Biz äzirge oqiğanıñ anıq-qanığın bilmeymiz. Qanday qiındıq bolsa da, tez arada memleketaralıq komissiya qwru kerek. Tez arada kinälilerdi anıqtap, jazalap, ketken qatelikti moyındap, qatınastı qalpına keltiru kerek. Resey­degi, Türkiyadağı dostarımızdı osığan şaqıramın”, – dedi.

Qazaqstan öziniñ qw­dayı körşisi Resey men täuelsizdigin alğaşqı bolıp moyındağan, türki älemindegi dosı Türkiyanı tatulastıruğa küş sala ma, älde Minsk bwl jolı da aldımızdı orap kete me? Bwl jolı da degenimiz, N.Nazarbaev normandiyalıq törttik – Resey, Ukraina, Germaniya jäne Franciyağa kelissöz alañı re­tinde Astananı wsınğanda, Belarus' basşısı A.Lukaşenko olardı Minskige şaqırtıp, bey­bitşilikke şaqırğan bitimger retinde abıroy-bedelge ie bolğanı bar. Endi bitimgerlik tizgindi kim qolğa alar eken…

zhasalash.kz