Бизнесін ұжымына берген адам

Biznesin wjımına bergen adam

| Mar 1, 2016

Aqsay qalasında twratın biznesmen Barlıq Meñdiğaziev 40 million dollarğa bağalağan biznesin kompaniya wjımına tüpkilikti ötkizip berdi. Azattıq tilşisi käsipkerdiñ bwl jomarttığı sebepterin anıqtap kördi.

Käsipker Barlıq Meñdiğaziev baspasöz mäslihatında söylep twr. Batıs Qazaqstan oblısı Aqsay qalası, 29 jeltoqsan 2015 jıl.

Batıs Qazaqstan oblısındağı KSS building mwnay servisi kompaniyasınıñ 46 jastağı basşısı Barlıq Meñdiğaziev 2013 jılı oblıs basşısı Nwrlan Noğaevtı jwrttıñ közinşe sınap, tipti eki apta qamauda otırğan. 2013 jıldıñ jazında salıq inspekciyası Meñdiğazinovtiñ biznesinen äldebir zañ bwzuşılıqtar tapqan, biraq janjal tez basılğan.

Al 2015 jıldıñ ayağında Meñdiğaziev biznesin eñbek wjımı ieligine ötkizip beretinin jariyaladı. Kompaniya qwnın ol 40 million dollarğa bağalağan. Käsipkerdiñ tüsindiruinşe, onıñ bwl şeşimine aymaqtıñ ekologiyalıq problemaları jäne korrupciyamen küresu nieti türtki bolğan äri ol «wjımdı qaterde qaldırğım kelmeydi» dep mälimdeydi. Ötken aptanıñ ayağında Aqsay qalasında ornalasqan käsiporında ötkizgen baspasöz jiınında biznesmen kompaniyanı wjım ieligine zañ jüzinde ötkizip beru procedurası ayaqtalğanın jariyaladı. Meñdiğazievtiñ sözinşe, endi käsiporın qızmetkerleri- onıñ bwrınğı kompaniyasınıñ tolıq qwqılı akcionerleri bolıp sanaladı.

- Büginnen bastap käsiporın 100 payız wjım ieligine ötti. Ärine, qızmetkerlerge jwmıs istegen jıldarına qaray üles tiedi. Bwdan bılaymen tek jaldamalı qızmetkermin, – deydi Barlıq Meñdiğaziev Azattıqqa.

Käsipker «biznesmen bankrot aldında twrğan kompaniyasınan osılay qwtılmaqşı» dep sınaytındarğa «kompaniyanıñ eşqanday borışı, qarız salığı joq» dep mälimdedi.

NOĞAEVPEN JANJALDASU, SALIQ DAUI

Barlıq Meñdiğazievtiñ esimi köpşilikke Batıs Qazaqstan oblısı äkimi Nwrlan Noğaevtı oblıstıñ Zelenov audanındağı tuğan auılı YAnvarcevonıñ irgesinen mwnay qaldıqtarın kömetin poligon saludı qoldadı dep ayıptağan kezinde, 2013 jılı tanılğan.

Käsipker Barlıq Meñdiğazievtiñ sot zalınan tüsirilgen sureti. 22 şilde 2013 jıl.

Keyin salıq inspekciyası biznesmenniñ käsipornın tekserip, salıq töleuge qatıstı zañ bwzuşılıqtar tapqan. Qarjı policiyası 140 million teñge salıq töleuden jaltardı degen ayıppen käsipkerdiñ üstinen qılmıstıq is qozğağan. 2013 jılı şildeniñ 22-si küni Meñdiğazievti twtqındap, tergeu abaqtısına japqanımen, onda wzaq wstağan joq. Sol jılı qırküyektiñ 5-inde Astanadağı brifingte «Atameken» käsipkerler qwqığın qorğau jönindegi qoğamdıq keñes basqarması törağasınıñ orınbasarı Rahım Oşaqbaev keñes müşelerine Barlıq Meñdiğazievten hat tüskenin habarlağan. Oşaqbaevtıñ aytuınşa, käsipker hatında «qızbalıqqa salınıp äri äldekimderdiñ arandatuımen oblıs äkimine jalañ ayıp taqqanına» ökinetinin mälimdegen.

Älgi brifingte Raqım Oşaqbaev käsipkerdiñ atınan «taqqan ayıptarı men aytqandarı şındıqqa janaspaydı, sondıqtan ol qattı ökinedi» dep mälimdegen.

Eki aptadan keyin eşqayda ketpeu turalı qolhat alıp, Barlıq Meñdiğazievti qamaudan bosatqan. 2013 jılı qazannıñ 23-i küni sot biznesmenge 500 aylıq eseptik körsetkiş (ol kezdegi bağam boyınşa bes mıñ dollardan asadı) köleminde ayıppwl men bir jıl boyı käsipkerikpen aynalısuğa tıyım salğan.

QOĞAMDIQ JWMISQA KÖŞU

Juırda Barlıq Meñdiğaziev qayırımdılıqpen aynalısa bastadı. Biraq ol «bwl – jarnama emes» deydi.

Biıl aqpanda Meñdiğaziev oblıstıñ YAnvarcevo men Petrovo auıldarı twrğındarına jıldamdığı joğarı wyalı internet jelisin tartıp berdi. Al säl erterekte 20 jıldan köp tösekke tañılıp jatqan oraldıq twrğınğa mügedekter arbasın sıylağan. Ol qayırımdılıqpen bwrın da aynalısqan. 2009 jılı jergilikti «Ural'skaya nedelya» täuelsiz gazetinde Jımpitı-Qaratöbe gaz qwbırın tartu jwmıstarına tender jariyalanğanı jaylı «Za şirmoy tendera» degen maqala şıqıt. Jurnalist «Tengizmwnayqwrılıs» kompaniyası konkurstı tender ayaqtalmay jatıp wtıp aldı dep boljağan.«Tengizmwnayqwrılıs» kompaniyası iskerlik bedelin qorğaudı äri moral'dıq ziyan üşin 20 million teñge (ol kezde 136 mıñ dollarğa juıq)ötemaqı öndirip berudi swrap, talap-arız tüsirgen. Barlıq Meñdiğaziev basılım redaktorına ötemaqınıñ bir böligin tölep berudi wsınğan, biraq gazet onıñ kömeginen bas tartqan. Keyin kompaniya basşılığı da talap-arızın qaytarıp alğan.

İzgi isterimiz arqılı qoğamğa dwrıs messedj joldap, wrpaqqa önege bolu kerek. Al «özin jarnamalap jür» degendi men siyaqtılardı jaqtırmaytın bilik qana aytadı.

Barlıq Meñdiğazievtiñ otbası AQŞ-ta twradı äri ol jaqta käsipkerdiñ qonaqüy biznesi bar. Biznesmen Azattıqqa sayasatpen eşqaşan aynalıspaytının, qoğamdıq jobalar arqılı adamdarğa aqısız kömek körsetudi jalğastıra beru nieti barın aytadı.

- Bwl istermen özimdi jarnamalau üşin aynalısıp jürgen joqpın. İzgi isterimiz arqılı qoğamğa dwrıs messedj joldap, wrpaqqa önege bolu kerek. Al «özin jarnamalap jür» degendi men siyaqtılardı jaqtırmaytın bilik qana aytadı, – deydi Barlıq Meñdiğaziev.

Biıl aqpanda biznesmen el prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ jarlığımen aymaqtarda qwrılğan organ – oblıstıq qoğamdıq keñeske öz kandidaturasın wsınğan. Qoğamdıq keñesterdiñ «jergilikti atqaruşı biliktiñ qoğamğa esep berui üşin» qwrılatının aytılğan edi. Biraq dauıs beru nätijesi boyınşa Barlıq Meñdiğazievtiñ kandidaturası ötpey qalğan.

Meñdiğaziev kandidattardı iriktegen jwmıs toptarın jasaqtaudıñ zañdılığın tekseudi swrap, qoğamdıq keñeske ötpey qalğan özge azamattıq belsendilermen qosılıp, prokuraturağa şağım joldağanın aytadı.

Sanat ORIN ÄLI

Azat Europa / Azattıq radiosı

Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

kerey.kz

Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi
Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti.

kerey.kz

Arman Älmenbet Eki-üş kün uayımğa salınıp kettim. Osı soñğı jazğanım bolsın. Äri qaray Qwdayğa tapsırıp, jwmısımdı isteyin. 6 aqpan küngi oyım: Bizdi basqarıp otırğan bir top adam üşin orıs tili – IVL apparatı ispetti. Kovid kezinde ökpesi jwmıs istemey qalğan adamdarğa Türkiyadan IVL degen apparat äkelgeni esteriñizde me? IVL bolmay, qanşa adam ölip qaldı. Orıs tilin alıp tastasaq, Mäñgilik el men Esil özeniniñ ortasındağı bes-altı ğimarat bosap qaladı. Tek orısşa oylanatın adamdar jinalıp ap, özderi ädemi otır o jerde. Meniñ tüsinigimde, orıs tilin konstitciyadan alıp tastau üşin oğan aldın ala dayındalu kerek. Soñğı eki jarım jılda osını qattı oylanıp jürmin. Wsınayın dep edim, qızığatın adam taba almadım. Söytip «Ana til
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda