Qalihan Isqaq-”Men qazaqtan basqa kimge kerekpin?!”
kerey.kz
Men ne jazsam da qazaq üşin jazamın. Men qazaqtan basqa kimge kerekpin?! Al meniñ jazğanım qazaqtan basqa kimge kerek? Jañağı sen aytqan jwrt Europa ədebietine eliktep, tabınıp, ölip-öşip jatadı. Heminguey bolsa, özine Heminguey. Onıñ öziniñ halqı bar. Onıñ uayımı – sol öziniñ halqınıñ uayımı. Sondıqtan olardıñ naturası da bölek. Bizdiñ mentalitetimizge səykes kelmeydi. Meniñ bastı uayımım sol, qazirgi qazaq tili öziniñ şınayı, tabiği tilinen ayırılıp bara jatır. Bügingi qazaq «obihodnıy» tilmen söyleydi. Köşeniñ tili, transporttıñ tili, bazardıñ tili, keñseniñ tili… Nege qazir ba-lalar qazaq tilin üyrene almaydı. Sebebi mektepte fol'klordı oqıtpaydı. Bayağı ertegi, qissa, dastan, batırlar jırı joq. Mına paradokstı qarañız. Qazir jazuşı köp, biraq til joq. Ne jazsaq ta obihodnıy tilmen jaza beremiz. Al endi memlekettik til mərtebesine keler bolsaq, biz ılği «üy artında kisi bar» deymiz de otıramız. Kezinde Atatürik türki tilinen basqa tilde söyleuge tıyım salğan. Ol özi jebirey bolsa da Türkiyanıñ tili men mədenietin qalpına keltirdi. 600 jıldarı Wlı Türik Qağanatın Bi men Estemes basqardı. Solar «Kimde kim türki tilinde söylemese, tili kesilsin» degen jarlıq şığardı. Ərine, qazir ol zaman ötti. Dey twrsaq ta, biz qazir memlekettik tilde söyleuge məjbürleu sayasatın wstanuımız qajet. Sosın sözdikterdi köptep şığaru kerek. Eñ bolmasa, Radlovtı bir qaytara oqıp şıqpaymız ba? «Türki tilin zertteytin lingvister eñ aldımen qazaq tilin bilui tiis. Öytkeni qazaq tilinde arhaizm joq. Türki tiliniñ işindegi eñ bay til – qazaq tili. Ağılşın tili Europa mədenietine qalay əser etse, qazaq tili türki halqına sonşalıqtı ıqpal etti» deydi. Al endi osınday qwnarlı tildi qalay joğaltuğa boladı?! Mına körşi jwrt bizge kelip jüginu kerek. Bizdi sıylauı kerek. Qajet bolsa, sıylata biluimiz qajet. Sonda ğana qazaq tili öziniñ mərtebesin aladı.
Qalihan Isqaq.
Pikir qaldıru