“Qajımaytın” qıtaytanuşı
kerey.kz
“Mäsimov ketedi eken” degen äñgime biliktegilerdiñ bäri saylaudıñ qamımen şapqılap jürgende bastalğan. Bireuler onı Reseyge elşi qılıp “jiberdi”. Endi bireuler säl tömendetip, ministr “tağayındadı”. Tipti onıñ ornına kimniñ baratını turalı da söz bolğan. Eñ şoqtıqtı üş ümitkerdiñ tiziminde Astana qalasınıñ äkimi, “Nwr Otan” törağasınıñ orınbasarı jäne birinşi vice-prem'erdiñ attarı atalğanı esimizde. Alayda prezidenttiñ qalauı bwl jolı da basqağa emes, däl osı Mäsimovke tüsti. Tapqır wsınıstı özderiniñ jwmısın jaqsı biletin deputattar da quana qoldadı. Sonımen Mäsimov ornında qaldı. Jay qalmay, öziniñ “mäñgilik kömekşiligine” qatıstı wstanımın da qayıra eskertti. Mwnısı ükimet basşısı qızmetinen dämelilerge “prezidentke menen adalıñ joq, sondıqtan iekteriniñ qışımasın” degendey bolıp estilgeni anıq endi.
Jalpı, osı twsta “Jwrt ükimet basşısın “ketiruge” nege qwmar?” degen saualğa jauap izdep körgen jön sekildi. Iä, ol – Qazaqstan tarihındağı eñ wzaq otırğan prem'er-ministr. Osı orınğa qayta aynalıp soqqanı jäne kelgen jerinde tabandap qalıp qoyğanı jäne bar. Endi birer jıldıñ basın qayırsa, jwmsaq orındıqta otırğanınıñ on jıldığın toylauına äbden boladı. Biraq bizde prezidenttikke “jaramasa” da, prem'erlikke äbden layıq özge şeneunikter bar emes pe edi? Mäselen, ükimet basında 2 jıl ğana otırıp, özge qızmetke auısqan I.Tasmağambetov. Keşe ğana prem'erlik lauazımnıñ bosağasına kelip twrıp, orının D.Nazarbaevağa berip, Aqtöbege ketken B.Saparbaev. Q.Köşerbaev kimnen kem? A.Batalovtıñ ükimet basqaruına nege bolmaydı?
Degenmen moyındauğa twratın bir mäsele, Mäsimovtiñ tabiğatınıñ özi prezidenttiñ mañınan şıqpau üşin jaralğanday. Öytkeni ol prem'erlikke deyin jäne osı orınğa kelip-ketip jürgen kezeñderde ükimet basşısınıñ orınbasarı, prezidenttiñ kömekşisi, prezident äkimşiliginiñ basşısı sekildi qızmetterdi atqarğan. Sondıqtan ana oblıstan mına oblısqa, ana ministrlikten mına ministrlikke auıstırsañ, arqalatqan jükti auırsınbay alıp jüre beretin şendilerge eş wqsamaydı. Aytalıq keşegi ükimet basşısı – bügin Qorğanıs ministri. Endi osı orınğa oyşa bolsa da, Mäsimovti qoyıp köriñizşi. Köziñizge äskeri kiimdegi Kärimniñ sarbazdarmen birge sap tüzey adımdap bara jatqanın elestetiñiz. Poşımı kele me? Bolmasa, Mäsimovti Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimi eken, Bäydibek baba kesenesine jiılğan düyim jwrttıñ aldında kösile söylep twr eken dep oylañız. Qalay? Älde Işki ister ministri jasap, qaraqşı quğızıp köresiz be?
Mine, osınday sebepter “Mäsimov prezidenttiñ qasında jürmegende endi qayda jürui kerek” deytin jäne bir oy tuğızatını ras. Alayda özge qızmetke tür-twlğası üylespegen soñ nemese “mäñgilik kömekşiligi” üşin ükimetten ketpey jür deu qate bolar edi. Sebebi onıñ qwlay berilgen adaldığınıñ özine kümänmen qaraytın twstar bar. Mäselen, bayağıda prezident onıñ qolına ükimet tizginin wstatıp twrıp, eki tapsırma jüktegen. Sonıñ biri – memlekettik tildi meñgeru edi. Sol kezde qwldıq wrıp, bas izegen prem'er keyin uädesin wmıtıp ketti. Mwnday adamdı adal kömekşi dep aytuğa auız bara ma? Kerisinşe, prezidenttiñ özi qazir orısşa saualğa qazaqşa jauap bergen memlekettik qızmetkerdi jwmıstan quuğa pärmen berip, älek bop jür. Sonda bwl jerdegi nağız kömekşige kim köbirek wqsap twr özi?
2011 jılı N.Nazarbaev “Bizdiñ mindetimiz – memlekettik tildi meñgergen qazaqstandıqtardıñ sanı 2017 jılı 80 payızdan, al 2020 jılğa qaray 95 payızdan kem bolmauına qol jetkizu” degen bolatın. Aldına osınday maqsat qoyğan Qazaqstan endi sol beleske qazaqşanı türtpeytin ükimet basşısımen birge bara ma?
Qarapayım halıqtıñ qazirgi ükimet basşısına osı üşin de işi jılımaydı. Baqanday bir memlekettiñ ükimetin basqarudı bir adamğa kömekşilik dep qana tüsinetini üşin jazğıradı. “Nwrlı köşti” sorlı köşke aynaldırğanı üşin nalidı. Mäsimov 2007 jılı prem'er boldı, 2008 jıldan bastap Belarus', Qazaqstan jäne Resey ükimet basşıları Kedendik odaqtı qwru jönindegi qwjattarğa qol qoya bastadı. Prezident äkimşiligin 2 jıl basqarğan Mäsimov 2014 jıldıñ säuirinde Ükimetke qayta keldi, mamır ayında Euraziyalıq-ekonomikalıq odaqqa qol qoyıldı. Qısqası, Qazaqstandı Reseymen qosaqtauğa Mäsimovtiñ siñirgen eñbegi wşan-teñiz. Mümkin, ol däl osı qızmetinde prezidentke adal kömekşilik jasağan şığar, bälkim, N.Nazarbaevtıñ özi jauaptı sanağan kezeñde qasındağı eñ senimdi serigi retinde Mäsimovti tañdağan şığar, biraq qazir qımbatşılıqtan qısılğan, aydaladağı Reseyge salınğan sankciyanıñ zardabın tartqan halıq Mäsimovke osı “eñbegi” üşin de ökpeli.
Esesine qojayınına erekşe jağatın artıqşılığı da bar. Resey men Qıtay mäselesinde şauıpkelge jaraytın odan artıq adamdı tabu qiın. Mäskeu men Beyjiñde bilim wştap, qıtaytanuşı därejesine deyin köterilgen Mäsimov qos körşige sonau Keñestik kezeñnen belgili. Qıtaydan ağılğan qıruar qarızğa da onıñ qosqan ülesi az emes. Biraq sonşa aqşanı qaytaru mäselesi qojayın men kömekşiniñ kezeñinen keyingi künge artılatının oylasa, qaraşanıñ aza boyı qaza boladı.
Biraq oğan qaraytın, bir adamğa qwldıq wrudan qajitın adam Mäsimov emes qoy. Oğan özine qolaylı, öziniñ qolınan keletin isti atqarğanı tiimdi. Bir kelse, Mäsimovtiñ qolınan keledi-au deytin tağı bir şaruanı sayasattıñ “süyegin mwjığandar” bayağıda aytıp tastağan. Olardıñ sözine sensek, “Mäsimov – ötkel”, YAğni, Nazarbaevtan keyin taqqa otırıp, onı qojayınınıñ wrpağına adaldıqpen ötkizip beretin bwdan artıq kisini jer älemdi şır aynalsañ da tappaysıñ degen söz. Eger bwl boljam rasqa aynalsa, kelesi prezidenttik saylauğa Mäsimov bir büyirden kep qosıluı äbden mümkin.
Al siz ükimetti aytasız…
Sansızbay NWRBABA
zhasalash.kz
Pikir qaldıru