QAZAQTI QORQITA BERSEÑ DE, BÄRİBİR, TÜBİ BATIR BOLIP ŞIĞADI…
kerey.kz
Ötkendegi bir postımda: “Orısqwldar qazir qazaqtı qıtaymen qorqıtatın bolıp aldı” dep jazğanmın. Endi, sol oyımdı kişkene tiyanaqtay ketkim kelip otır. Kün sayın qaptap bara jatqanday köringenimen, qıtaydıñ sanı alpısınşı jıldardan beri bir-aq esege ösipti. Alpısınşı jıldarı altı jüz millionday bolğan desedi. Qazir olardıñ qarası bir jarım milliardtan säl astı ğoy deymin. Közi qızıq körşimizdiñ asa köp köbeye qoymağanı körinip twr. Bwğan, “bir üyge bir bala” deytin sayasatınıñ da salqını tigendey. Jalpı, qıtaydıñ bala sanın şektegen osı ideologiyası olardıñ wlttıq psihologiyasına da keri äser ete bastağan. Soğıs şığa qalsa, jüñgölıqtardıñ jeñiske jete qoyuı ekitalay. Sebebi, är otbası öziniñ jalğız balasın köziniñ qaraşığınday qorğaytını belgili. Dünie qwrıp ketse de, aman bolayıqşı deytin minez bügingi qıtaylardıñ bolmısına siñip bara jatır. Ötkende, japondarğa qarsı soğısqanın suretteytin qıtaydıñ birneşe kinosın körgen edim. Älgi kinoda, hanzulardıñ bärin batır etip beynelepti. Şındığına kelgende, bwnıñ barlığı oydan şığarılğan ötirik bolıp şıqtı. Qıtaydıñ sol kezde milliondıq armiyası samuraylardıñ ruhı kernegen japonnıñ jüz mıñ soldatına qarsı (Aqtoğayda da qazaqtıñ üş jüz attılı jigiti, mıñnan astam qıtaydı quıp jürip sabağan) twra almağan. Künşığıs eliniñ birer soldatı qaptağan qıtaydıñ aldınan şığa kelse, qıtaylardıñ qolında avtomat bolsa da, nayzalı mıltıq qana wstağan japon soldattarınıñ aldında tizesi qaltırap, qolın köterip, berile salatın körinedi. Jauıngerlik ruhtan jwrday han'dıqtar sol uaqıttan beri asa köp özgere qoyğan joq. Jer tırnağan halıqtan jauınger şıqpaydı. Eluinşi jıldarı, qıtaylardıñ sarttardı qazaqtarğa qarsı aydap salğanı bar. Tiın sanaudı ğana jaqsı biletin sarttardıñ qalıñ äskerin, sol jolı soğısqa äbden töselgen qazaqtıñ şağın qolı birin qaldırmay qırıp tastağan körinedi. Qazaqtar qıtaylardı da tura solay qırğan. Jää, äñgime qıtaylar turalı edi ğoy. Olar özderiniñ osı şama-şarqın jaqsı biledi. Eluinşi jıldarı sondağı qazaqtardıñ täuelsizdik üşin arpalısıp, şekaranıñ arğı betinde qattı oyran salğanı da äli esterinen kete qoyğan joq. Qazaqstandağı elşisiniñ ötkende: “Qıtaydıñ Qazaqstanğa qarsı soğıs aşatın oyı joq” dep qayta-qayta qaqsay bergeni de sodan)). Ökinişke qaray, orıstar osı bir qıtayfobiyasın keyingi kezde qattı örşitip jiberdi. Qıtaydan şındap qorqatın bolsa, bäri bizdiñ qoltığımızğa kelip tığıladı dep oylaydı-au deymin. Ottaptı! Jüñgolıqtar bwl qaulağan qauesetti öz maqsattarına jaqsı paydalanıp ketti. Qıtaydıñ közi aşıq sayasatkerleri de keyingi jıldarı memleketteriniñ solaqay sayasatın aşıq sınap, özge elge köz alartatın ädetti tastauımız kerek. Büyte bersek, bärinen ayırılıp qaluımız mümkin degen sıñaydağı äñgimelerdi jii ayta bastadı. Qazirgi biligi osı pikirlerdi eskerip otırğan sıñaylı. Öytkeni, bir kezderi özderin bilegen türik äuletteriniñ tarihın bireuler özderine qarsı paydalanıp, basqalar şekara dauın asqındırıp jiberui (Olardı türiktiñ birneşe äuleti biledi. Arğı tegi Sibirden şıqqan imperatorları da köp. Al, Sibir – qazaqtıñ arealı bolatın!) ıqtimal degen qorqınışı da bar. Erteñgi künniñ qalay boların bir qwday ğana biledi. Tınıştıq kerek dep oylaydı. Keşe lentada bir ağamız Şıñğıs hanğa qatıstı qorqınışın aytıptı ğoy. Eldiñ üreyin wşıra bergendi qoyuımız kerek. Limonov deytin sorlınıñ sandırağına da senbeñizder. Bwl da jañağı qıtaylardıñ özge eldiñ özderinen qorıqqanın paydalanıp qana otırğanı siyaqtı, orıstardıñ qazirgi bilikten keyingi sayasi jağdayğa ıqpal etkisi kelip otırğan astırtın äreketi ğana. Bılayşa aytqanda, bwqarağa jasalğan manipulyaciya.. Kreml'degilerdiñ mwnday masştabta soğıs aşatınday qauqarı joq. Tağı bir basqınşılıqqa bara qalsa, ol imperiyanıñ tarihındağı soñğı soğıs bolatının jaqsı biledi. Sondıqtan, “qorqınıştıñ qolı wzın” degen faktordı paydalanıp, jwrttı ürey üstinde wstağısı kelip otır. Bizge de oylanatın närse köp. Qazaqstan qazir dañğırlap twrğan işi quıs närse siyaqtı. Elimizdiñ territoriyası swmdıq ülken bolğanımen, halqımızdıñ sanı öte az. Qarap twrsañ, Şığıs Türkistan, Altaydan Astrahanğa deyingi alıp imperiyağa bergisiz jerdi kezinde babalarımız ıntımaq pen batırlığınıñ arqasında ğana bizge amanattap ketken eken. Biz qazir babalarımızdıñ qalğan osınday wlañ-ğayır ölkeniñ besten ekisin ğana bauırğa basıp qaldıq. Endi, qoldağı jerimizdi qalay bolsa da qaraközderge toltıru kerek. Keyingi jıldarı, qoğamda, toqal taqırıbın da qazaq üşin “tabu” qılğısı keletin piğıl bayqalıp jür. Toqal alu – qazaqtıñ sanın köbeytetin köp joldıñ biri. Ökinişke qaray, wlttıñ bolaşağımen tığız baylanısıp twrğan osı bir öte özekti mäseleni de bireuler tar auqımda tüsinip, jeke basınıñ populistik maqsatına paydalanıp, arzan layk jinaudıñ qwralına aynaldırıp bara jatır. Kişkene balama pikir bolsın degen oymen, maqalağa tatımaytın, şäy işip otırıp, asığıs jaza salğan “tiskebasar” düniem edi. Endi, qalğanın özderiñiz qorıtıp, talqığa salıp jiberiñizder… Qol tiip jatsa, bwl taqırıptı da keyin bir tolıqtırıp, jaqsılap twrıp jazarmın….
Jolımbet Mäkiş
kerey.kz
Pikir qaldıru