РЕСЕЙ тілінде сөйлеген ҚАСЫМОВТЫ ШИПОВСКИХ ҚАЗАҚША сөйлете алмады…

RESEY tilinde söylegen QASIMOVTI ŞIPOVSKIH QAZAQŞA söylete almadı…

| May 16, 2016

Jaraysıñ, deputat! Jaramaysıñ ministr!

Jezqazğandağı kölik jürgizuşisi betine kişi däretin şaşıp jibergen policeyge qatıstı ükim qayta qaraluı mümkin dep habarlaydı KTK arnası.

Kalmuhanbet kasımov 2 5 jılğa sottalğan Tölegen Igibekovke İşki ister ministriniñ özi araşa tüsti. Qalmwhambet Qasımov kesilgen jazamen kelispey, Joğarı sotqa hat jazıptı. Mäjiliske esep beruge kelgen ministrden qaramağındağı saqşını qalayda qorğap qaludı deputattar da talap etti.

Ädette, är düysenbi mäjilis ministrlerdi qabıldaydı. Kezek Qalmwhambet Qasımovqa kelipti. İşki ister ministri esep bermes bwrın policeylerdiñ jaña qwral-jabdıqtarın körsetip, deputattardıñ köñilin aulamaq bolğan. Mäjilismender körmege asa qızığa qoymadı. Birden ministrden 5 jılğa sottalğan jezqazğandıq policeydiñ tağdırına araşa tüsudi talap etti. Qasımov ta qarap qalmaptı.

“Ükimge qarsılıq bildirdik. Joğarı sotqa hat jazdım. Policey 5 jılğa sottaldı. Al, tärtipsiz jürgizuşi jazalanbadı. Sot saraptaması da onıñ denesi jaraqtanbağanın däleldep berdi”, – deydi İşki ister ministri Qalmwhambet Qasımov.

Oqiğa bıltır bolğan. Tölegen Igibekov kezekşilik kezinde mas jürgizuşini toqtatadı. Onıñ spirttik işimdik işkenin därigerler de rastağan. Alayda, mwnı moyındamağan jürgizuşi kişi däretin saqşınıñ betine şaşıp jibergen. Jauap retinde policeydiñ jürgizuşini şapalaqpen tartıp jiberuin, sot auır qılmıs dep, 5 jılğa sottap jibergen. Mäjilismender endi mas azamattıñ da jazalanuın talap etude. Qazir onsız da bwl salada adam twraqtamaydı. Jılına 6 jarım mıñ policey qızmettin tastap ketedi eken. Öytkeni, jwmıs auır, jalaqı öte tömen.

“Endi osınıñ aldın toqtatpaytın bolatın bolsaq, halqımız osı işki ister qızmetkerlerin audannan quıp şığatın şığar. Osını siz tikeley baqılauıñızğa ala alasız ba?”, – dedi mäjilis deputatı Omarhan Öksikbaev.

Jasöspirimder arasındağı qılmıstıñ statistikasınan da adam şoşidı. Kämelettik jasqa tolmağan 100 mıñnan astam bala İşki ister ministriliginiñ baqılauında twr. Jasöspirimderdiñ qolınan bıltır 23 azamat ölim qwşqan. Bwğan jüzdegen wrlıq-qarlıq, wrıp-soğudı qosıñız. şipovskih

“Soñğı 8 jıldıñ köleminde respublika boyınşa uaqıtşa oqşaulau ortalığı, beyimdelu mekemelerine 70 mıñnan astam kämelettik jasqa tolmağan jasöspirimder jetkizildi. Sizge swrağım, osı körsetkişterdi azaytu üşin qazirgi kezde naqtı qanday is-şaralar qoldanıp jatırsızdar?”, – dedi mäjilis deputatı Gennadiy Şipovskih.

Bwl eñ jas mäjilismenniñ alğaş ret deputat retinde söz aluı. Alayda, qazaqşa swraq qoyğan Şipovskihke Qasımov memlekettik tilinde jauap beruge jaramadı.

“Swraqqa rahmet! Rwqsat bolsa, men orısşa jauap bereyin. YA skazal, çto nam nado zanimat'sya. Kakie şkolı nam nado reşat'. Vsego u nas 8 uçebnıh zavedeniy i vsego odna specşkola dlya teh, kto soverşil prestuplenie”, – dedi İşki ister ministri.

Jasöspirimder arasındağı qılmıstıñ artuına birden-bir sebep – mektep inspektorları jetispeydi eken. Oğan qosa, tärtibi qiın balalardı oqıtatın arnayı mekeme de joqtıñ qası.

Bwdan bölek, mäjilismender İşki ister ministrinen jwrt tünde köñil köteretin orındarda qatañ tärtip ortanudı talap etti. Basqa qalanı aytpağanda, Astanada jeñil jüristi qızdar men naşaqorlar bas qosatın kafe, bardıñ qaptap ketkeni sonşalıq, Las Vegas jolda qaladı deydi deputattar. Sondıqtan, mäjilismender tüngi 12-den keyin spirttik işimdikti twtınuğa müldem tıyım saludı wsındı.

Derek közi: KTK

Tridon Mk2 zenittik qondırğı

kerey.kz

Şveciya men Daniya Ukrainağa arnap britan-şved öndirisindegi zamanaui Tridon Mk2 zenittik qondırğıların satıp aluğa birigip kiristi. Keşen äsirese jaqın qaşıqtıqta wşatın irandıq «Şahed» drondarına qarsı eñ tiimdi qarudıñ biri. Qazirgi uaqıtta Tridon Mk2 öz klasındağı eñ ozıq äue şabuılına qarsı jüye sanaladı. Tridon Mk2 zenittik qondırğısınıñ bastı erekşeligi atıs qarqını. Ol minutına 300 oqqa deyin jaudıra aladı. Osılayşa äue keñistigine enetin şağın drondardıñ közin jıldam äri däl joyuğa mümkindik tuadı. Tağı bir artıqşılığı atılatın 40-mm snaryadtardıñ qwnı nebäri 27 dollardı qwraydı. Ekonomikalıq twrğıdan tiimdi ekenin däleldeydi. Qaru-jaraq salasındağı mamandar Ukrainadağı äskeri qaqtığıstardı eskere otırıp, arzan äri tiimdi äue qorğanısı qaruına swranıs joğarı ekenin aytadı. Tridon Mk2 jüyesinde qoldanılatın arnayı britandıq
Tek tilge baylanıstı…

kerey.kz

Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,
Qızıq…

kerey.kz

1989 jılı Qazaq SSR-dıñ memlekettik tili bireu, ol qazaq tili bolğan. 2026 jılı Qazaqstan Respublikasında memlekettik til bireu, ol qazaq tili bolmaq. Mäsele, 37 jıldan beri publikaciyağa til turalı baptıñ 1- tarmağın körsetip (qoğamdağı wltşıldıqtı basu üşin) al isjüzinde 2- tarmaqpen basa jwmıs isteuinde jatır. 1989 jıldan beri qazaq tiliniñ qwzireti konstituciyanıñ küşinen köbirek qazaq wltşılarınıñ inerciyasınıñ arqasında örkendedi. Öytkeni qazaqtildi orta urbanizaciyalandı, bılayşa aytqanda qaladağı mädeni aymaqtardı qazaqtildi işki migraciya basıp aldı. Qazaqşa mektep, bala-baqşa, orta jäne şağın biznes tb bäri işki migraciya men urbanizaciyanıñ esebinde köbeydi. Konstituciyada mem-til qazaq tili dep körsetilse de mem-jüye 2-tarmaqpen jwmıs jasadı. Al keybir mekemeler men oblıstardağı qazaq tiline basımdıqtıñ berilui tikeley demografiyalıq
“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

kerey.kz

“Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq
Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

kerey.kz

Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda