Köz qaras Sayasat Tarih Twlğalar
Japoniya nege Qıtaydıñ otarına aynalıp ketpegen…
kerey.kz
Keyingi kezde Japoniya tarihına qızığıp jürmin.Genri Kissindjer jazğan bir derekti oqıp, ayran-asır qalıp, tänti boldım.
AQŞ-tıñ bwrınğı memlekettik hatşısı Kissindjer kip-kişkentay Japoniyanıñ nege däl janındağı alıp Qıtaydıñ otarına aynalıp ketpegenin bılay tüsindiredi.
Kissindjer “Ejelgi japon qoğamınıñ basında, japon dünietanımınıñ biiginde imperator twrdı. Japon halqı da Qıtay elindegidey imperatordı “Qwdaydıñ balası”, “adamdar älemi men qwdaylıq älemniñ arasın jalğauşı” dep tanığan. Japon men Qıtay sarayları hat almasqanda (äueli Qıtay jağı bağınıñdar dep hat jazadı) japon protokolınıñ Wlı Qıtaymen qanday da bir dialogqa mülde säykes kelmeytini belgili boladı. Japon sayasi tanımında Qwday alğaşqı imperatordı tuıp, onıñ twqımdarına jer betin basqarudı bwyırğan. Qıtay elşileri hattı tapsıra almay qinalğan, öytkeni Qwdaydıñ aldında twrğanday imperatordıñ aldında säjdede jatuı tiis bolğan” degen sarında jazadı. AQŞ sayasatkeri “osınday memlekettilik-sayasi tanımı arqasında japondar eşkimge bodan bola almay-aq ketti” dep tamsanadı. Bılay qarasañız, bir ğana añız.
Biz de aqırın-aqırın jıljıp, memlekettilik dästürimizdi osınday qalıpqa, yağni Şıñğıs hanğa jalğaymız. Odan basqa jol da joq. Mağauin Şıñğıs hannıñ arğı atası Bodanşar men onıñ anası Alan-Qwba turalı mınaday añızdı keltiredi:
“Eri ölgen Alan-Qwba jesir qalıptı. Arada az ba, köp pe, uaqıt ötkende tañğajayıp is boladı. Birde tün işinde Alan-Qwba wyıqtap jatqanda şañıraqtıñ jabığınan appaq şapaq şığadı da, onıñ nwrı äyeldiñ qwrsağına tüsedi. Es pen tüstiñ ortasında bärin anıq añdağan Alan-Qwba bolğan jaydı eşkimge aytpaydı. Köp wzamay jesir äyel öziniñ jükti ekenin biledi… Sirä, üşinşi märtede, ğajayıp säule elesti kisi beynesinde körinipti. Nwrğa şomğan jiren şaştı aqsarı adam qasına kelip jatıp, qwrsağın sipap nwrın siñiredi de, tañğa jaqın sabalaq sarı töbet keypinde esikten şığıp ketedi. Tuğan balanıñ atı Bodanşar eken… sayıpqıran Şıñğıs han Mäñgi Täñiriniñ şapağı – Nwrdan jaralğan!”.
Japondardıñ qisını – özderine, özimizdiñ añız bizge jetip-artılıp-aq twr. Nwrdan jaralğan Wlı Qağan wrpaqtarı qwrğan memlekettiñ mwrageri ekenimiz ras. Alayda, mwnday memleketşildik sananı biliktegi bireuler menşiktey almaydı, qazaqta imperator joq, biraq altın wrpaqtan qalğan wlıstı (Qazaqstandı) Täñirdiñ amanatı dep wğınu jappay azamattıq därejede bolğanı dwrıs, älbette.
Pikir qaldıru