Köz qaras Oqiğa Sport Swhbattar
«Arbağa tañılğan adamdı soqqığa jıqqan» elde ädilettilikti qaydan tabasıñ?
kerey.kz
Aqtöbe oblısında zañsız mwnay öndirumen, wrlaumen jäne onı zañsız tasımaldap, satumen aynalıstı, osı maqsatta wyımdasqan qılmıstıq top qwrıp oğan jetekşilik etti dep ayıptalğan Erkin Izbasardıñ advokatı Serik Särsenov öziniñ qorğauındağı azamattı kinäsiz dep sanaydı. Onıñ aytuınşa, elimizde sportşılardıñ qamqorşısı, mügedekter wyımınıñ belsendi müşesi, key ortada qılmıs äleminiñ bedeldi twlğası retinde körsetilgen E.Izbasar abaqtıda dälelsiz ayıptarmen zañsız otır. S.Särsenovpen swhbatımızda ayıptaluşılardıñ qwqığı turalı söz boldı.
Tilşi: – Serik Qambarwlı, qorğauıñızdağı adamnıñ qwqıqtarı bwzıldı dep sanaysız ba? Onıñ qamauğa alınuın nege zañsız deysiz?
S.Särsenov: – Men kötergeli otırğan mäsele elimizde qılmıstıq jauapqa tartılğan mıñdağan adamğa tikeley qatıstı. Men qılmıstıq jauapqa tartatın organdar, prokuratura jäne sottar tarapınan bolıp jatqan soraqı zañsızdıqtarğa nazar audarğım keledi. Bwl birinşi kezekte azamattardıñ özin qorğauğa, sapalı zañgerlik kömek aluğa degen konstituciyalıq qwqıqtarınıñ öreskel bwzıluına qatıstı. Halıqaralıq qwqıqtıñ osınday irgetası qiratılıp, elimizde adam qwqığı ayaqqa taptaluda.
E.Izbasardı qamauğa alğan kezde, 9-10 jeltoqsanda, tergeu abaqtısında onı wrıp-soqqanın aytpay-aq qoyayın. Şeşesi men äyeliniñ sözinşe, arbağa tañılğan, qorğansız adamdı abaqtı qızmetkerleri soqqığa jıqqan. Därigerlik kömek te körsetilmedi dep estidim. Mine, adam qwqığı bizde qalay qorğalatının osıdan bayqay beriñiz.
Endi naqtı zañ bwzuşılıqtarğa toqtalayın. 9 jeltoqsanda küdikti retinde Erkin Izbasardıñ is-äreketin saralau turalı qaulı şıqtı. Ol eki birdey auır qılmıs jasadı dep ayıptaluda. Osı qaulıdağı onıñ qılmıstıq äs-äreketiniñ män-jayların bayandau jağı nebäri 4 jolğa sıyıp ketken. Bwl – tükke twrğısız jalğan ayıp. Nege olay ekenin prokurorğa jazğan şağımımda bastan-ayaq tüsindirip berdim. Bwl qaulı osınday qwjattarğa Qılmıstıq kodekstiñ 113 jäne 204-baptarı qoyatın talaptarğa jauap bermeydi. QK-niñ 4-babında qılmıstıq jauapqa tartuğa tek qılmıs qwramı ğana negiz bola aladı delingen. Qılmıs qwramı qılmıstıñ belgilerinen, qılmıs jasalğan uaqıt, orın jäne küdiktiniñ is-äreketiniñ ob'ektivti belgilerinen twradı. E.Izbasarğa qatıstı onıñ qaşan jäne qanday jağdayda wyımdasqan top qwrıp, oğan qalay jetekşilik etkeni, qaulıda körsetilgen wyımdasqan qılmıstıq top müşeleriniñ ärqaysısı qanday naqtı qılmıstıq iske barğanı, E.Izbasar qay jılı jäne qanday jağdayda belgisiz jandarmen mwnay wrlığımen aynalısqanı, wrlanğan mwnaydı qaşan jäne qalay, qanşa kölemde jäne kimderge satqanı turalı, tağı basqa tolıp jatqan qılmıstı däleldeytin derekter men onıñ belgileri körsetilmegen. Eki auız sözben ol mwnay wrlap, onı zañsız tasımaldap, satumen aynalıstı dep jaza salğan.
Tilşi: – WQK bwltartpaytın däleldersiz kinäsiz adamğa auır ayıptar tağıp, wstamaytın şığar?
S.Särsenov: – Demek, onda otırğandar ne zañ bilmeytin dümbilezder nemese adamğa qorğanuğa mümkindik bermeu üşin onıñ bärin ädeyi jazbağan. Jäne üşinşi joramal, olarda eşqanday dälel joq. Özim de wzaq jıl işki ister organdarında qızmet ettim. Eger küdiktiniñ kinäli ekendigin bwltartpaytın ayğaqtarı bolsa, onı jasırudıñ, osılayşa zañ bwzudıñ qajeti qanşa? Men onıñ bärin qaulığa tizip jazar edim. Osınday jağdayda mwnay wrladı dep ayıptasa da, onıñ qaşan jäne qalay mwnay wrlağanı turalı birde-bir dälel körsetpese, E.Izbasar onı qalay joqqa şığara aladı? Eger E.Izbasar men onımen birge twtqındalğandardıñ qılmıstıq äreketin tolıq bayandap, dälelder keltirse, bwl qaulınıñ ayıptau böligi tört jol sözben bitpes edi. Bwl – müldem sauatsız ayıptau. Osınday şala jäne zañsız qwjattıñ negizinde ol bir aydan astam uaqıt qorğanu qwqığınan ayırılıp otır, al meni zañgerlik kömek beru qwqığınan ayıruda.
Olar bizge qorğanuğa mümkindik bermeu üşin, zañsız äreketterine şağımdanuğa uaqıt qaldırmau maqsatında ädeyi osılay istegen degen küdigim bar. Meniñ täjiribemde mwnday jağdaylar köp kezdesti. Ayağına deyin zañsız, şala-jansar qaulılarmen ayaq-qolımızdı twsaulaydı da, tergeu ayaqtaluğa jaqın qalğanda oylap tapqan ayıptauların qolımızğa wstata saladı. Al ol kezde tergeu ayaqtalıp, isti sotqa ötkizip jiberedi.
Tilşi: – Siz onı nege qorğay almay otırsız?
S.Särsenov: – Men osı zañsızdıqtar turalı Aqtöbe oblısınıñ prokurorına şağım joldadım. Prokurordıñ bergen jauabı mınau (eki bettik qağazdı körsetti). Ol is jüzinde meniñ barlıq şağımımdı joqqa şığarmasa da, onı qanağattandırudan bas tarttı. Üş kün işinde jauap berui kerek bolsa da, bizge ne dep jauap bererin bilmey bir apta jazdı. Bas prokurordıñ nwsqauında qaulıda şağımda körsetilgen ärbir dälel keltirilui jäne ärbir dälel boyınşa naqtı jauap berilui kerek delingen. Onıñ biri de joq. Demek oblıstıñ prokurorı bas prokurorğa da, prezidentke de, Konstituciya talaptarına da bağınbaydı degen söz.
Tilşi: – Mwnıñız asıra aytqandığıñız bolar. Sizdiñ qorğauıñızdağı adam köpşilikke qılmıs äleminiñ bedeldi twlğası retinde tanımal emes pe?
S.Särsenov: – Mwnday aqpardı WQK ädeyi tarattı.
Tilşi: – Siz advokatı retinde osılay deysiz…
S.Särsenov: – Joq. Siz aldımen onı wyımdasqan qılmıstıq toptıñ jetekşisi retinde tanığan sot şeşimin körsetiñiz. Onday şeşim joq.
Sizdi wyımdasqan qılmıstıq toptıñ jetekşisi retinde tanuım üşin men sizdi esepke alıp, agenturalıq, jedel is-qimıl jwmıstardı wyımdastıruım kerek, sizdiñ qılmıstıq top jetekşisi ekeniñizdi däleldeuge tiispin. Sizdi osı üşin jauapqa tartıp, sot tiisti ükim şığarğan soñ ğana sizdi wyımdasqan qılmıstıq toptıñ jetekşisi retinde atauğa boladı. Meniñ biluimşe E.Izbasarğa qatıstı onday ükim joq.
Tilşi: – Bwğan qatıstı kümänim bar..
S.Särsenov: – Kümäniñiz bolsa, soñğı birneşe jılda elimizde qanşa adamnıñ 262-bappen wyımdasqan qılmıstıq top qwrıp, oğan jetekşilik etkeni turalı sottarğa swrau joldañız. Sottardıñ sizge jauap bermeytinine kepildik beremin. Men osı boyınşa san märte habarlasqanımmen, eşteñe öndire almadım. Däl osınday saualıñızğa WQK, IIM, qarjı policiyasınıñ da aqparat bermeytinine şübäm joq. Eger E.Izbasar men onıñ jaqtastarı mäselen, soñğı 5 jılda wyımdasqan qılmıstıq top qwrsa, osı uaqıtqa deyin qılmıs jasamağan ol qanday top? Osı kezge deyin nege qılmıstıq jauapqa tartpağan? Meniñ dolbarımşa, olar keybir adamdardı ädeyi tañdap wyımdasqan qılmıstıq top jetekşileri men müşeleri retinde tirkep qoyadı. Sonday esepte twrğandardıñ teñ jartısı wyımdasqan qılmıstıq toptarmen küresip jatırmız degen jalğan esep beru üşin ğana twr dep sanaymın.
Tilşi: – Biraq E.Izbasar birneşe jıl bwrın sottalğan edi ğoy?
S.Särsenov: – Erkindi jauapqa tartqan ol iste oğan tağılğan ayıptıñ biri –özgeniñ mülkin wrlau degen bap edi. Sotta reseylik bir kompaniya E.Izbasar bizden qarjı jımqırdı dep ayıptağan. Men Mäskeuge barıp Reseydiñ memlekettik organdarınan atalğan firma turalı anıqtama jinadım. Resmi orındar bergen anıqtama boyınşa onday kompaniya eş jerde tirkelmegen, mörleri qoldan jasalğan, al qwjattarındağı nömirler men özge de mälimetteri basqa kompaniyalardıki bolıp şıqtı. Osı qwjattardı bizdiñ sot qabıldaudan bas tarttı. Joğarğı satıdağı sottar da osı zañsızdıqqa köz jwmdı. Mine, onı osılay sottağan edi.
Tilşi: – Siz Erkin Izbasarmen kezdestiñiz be?
S.Särsenov: – Joq. Meni kezdestirmedi. Erkinniñ menimen kezdeskisi kelmeytini turalı aytqanın jetkizdi. Keyin Erkinniñ özi mwnı joqqa şığardı. Siz onıñ äyeline habarlassañız, ol Erkindi abaqtıda qalay wstap otırğanı turalı egjey-tegjeyli aytıp beredi. Ol özin kimderdiñ qalay soqqığa jıqqanın da aytıp bere aladı.
Tilşi: – E.Izbasarmen birge qanşa adamdı wstadı jäne olarğa tağılğan ayıptar turalı ne bilesiz?
S.Särsenov: – Biluimşe, E.Izbasarmen birge 10-12 adam wstalğan. Jäne olarğa qatıstı şığarılğan qaulınıñ mazmwnı birdey. YAğni olar da zañgerlik kömek alu, qorğanu qwqıqtarınan ayırıldı. Bir aydan astam uaqıt boyı olar zañsız abaqtıda otır.
Erkinge kömektesip jürgen, qazir tergeu abaqtısında jatqan Auqat, Iliyas esimdi jigittermen jeke-jeke közbe-köz söylestim. Olardıñ ekeui de wyımdasqan qılmıstıq toptıñ müşeleri retinde wstalğandardıñ eşqaysısın tanımaydı, bilmeydi. Jäne eñ nazar audaratın mäsele, qaulıda E.Izbasar anıqtalmağan twlğalarmen wyımdasqan qılmıstıq top qwrdı delingen. Belgisiz twlğalarmen qalay baylanıs ornatıp, qılmıstıq top qwruğa boladı? Bwl – aqılğa sıymaytın dünie.
Tilşi: – Qaulınıñ zañsız ekeni turalı sotqa nege şağım tüsirmediñiz?
S.Särsenov: – Iä, zañ boyınşa, 106-bapqa süyenip olay etuge qwqığım bar. Nege öytpedim? Öytkeni sottıñ däl prokuror sekildi şağımımdı qanağattandırudan bas tartatınına senimdimin. Bwl jağdayda men joğarı satıdağı sottarğa şağımdanamın. Olardıñ da şağımımdı özgerissiz qaldıratını belgili. Sol kezde preiyudiciya wğımı küşine enedi. Jalpaq tilmen aytqanda, sottar bwğan deyin zañdı küşine engen sot şeşimine qatıstı isti dälelder men ayğaqtardı teksermey-aq qabıldauğa mindetti boladı. YAğni, barlıq sottar şağımdı qanağattandırudan bas tartqan jağdayda mına zañsız qaulını öz qolımmen zañdastırğan bolamın. Odan äri eş jerge qaulınıñ zañsızdığın aytıp şağımdana almay qalamın. Eger Qazaqstanda ädil sot bolsa, men prokurorğa jazbay aq birden sotqa şağımdanar edim.
Tilşi: – Endi ne isteysiz?
S.Särsenov: – Men Aqtöbe oblıstıq prokurorınıñ jauabına baylanıstı bas prokurorğa şağım jazdım. Ol jaqtan da oñ şeşim bolatınına közim jetpeydi.
Tilşi: – Basqa jol joq pa?
S.Särsenov: – Odan äri prezident äkimşiligi men parlamentke hat jazu qaladı. Tergeu orındarınan bastap, oblıstıq prokuror jäne bas prokurordıñ zañ bwzğandarın, zañ bwzuşılıqqa jol bergenderin körsetemin. Bwl – prokuraturanıñ tikeley konstituciyalıq mindetterin orındamağanınıñ däleli. Men osınday qılmıstıq äreketsizdigimen prokurorlar prezidentimizdiñ atına kir keltirip, qorlap otır dep sanaymın. Öytkeni Konstituciya boyınşa adam jäne azamat qwqıqtarı men bostandıqtarınıñ nışanı äri kepili bolıp tabılatın prezidenttiñ qolastındağılar Konstituciya talaptarın orındamau arqılı prezidentke bağınbaytındarın, kerek deseñiz qorlaytının körsetip beredi.
Tilşi: – Siz atışulı isterde Çelah, Ibragimov sekildi sottaluşılarğa qorğauşı boldıñız. Jäne onıñ bärinde jeñildiñiz. Bwl jolı da solay boladı dep oylamaysız ba?
S.Särsenov: – Al siz mağan memleketpen sottasıp jeñiske jetken bir advokattıñ esimin atañızşı. Qazaqstanda ädiletti sot joq dep sanaymın, sondıqtan jeñiletinimdi de bilemin. Sot zattay ayğaqtardı zertteudi mindetteytin zañ talaptarın belden bassa qalay jeñuge, ädiletke qol jetkizuge boladı? Mäselen, Çelahtıñ isinde onıñ kinäsi tolıq däleldendi dep ayta alasız ba? Bizdiñ sottar onı kinäli dep taptı. Al BWW adam qwqıqtarı jönindegi komiteti Çelahtıñ isine qatıstı şağımımdı qarauğa qabıldadı. Demek, olardıñ bwl iske qatıstı kümäni bar.
Ärine, qarapayım eki adam sottasqanda köp jağdayda ädilet saltanat qwradı. Al mäselen, ülken qılmıstardıñ aqiqatın bürkemeleu qajet bolsa, äyteuir bir qorğansızdı jazalaumen isti jabudı közdese, onda jazıqsızdıñ özin jauız etu bilik üşin tük emes. Ökinişke qaray, bizdiñ qoğamda solay.
Ädil WZAQBAY
zhasalash.kz
Pikir qaldıru