Оларды бұл елде сол СЕНІМІ ғана ұстап отыр…
kerey.kz
Былтыр Қытайдан досым көшіп келді, өзі қытай қазағы. Көшірісіп басы қасында жүрдік.
Содан бір күні ол менімен хабарласып: “Хан Шатырына барып ұсақ – түйек заттар алсақ қалай, мен орысшаға жоқпын ғой, өзің білесің” деп қолқа салды. Жарайды деп тартып кеттік. Жолда келе жатып мен оның жетім көңілін жұбатқандай болып келе жатырмын.
“Ой досым – ай, үйіңнен шығып мына Хан Шатырына шейін жол – жөнекей жөн сұрасаң бәрі де қазақша жауап береді, бұл қалада қазақша білмейтін адам жоқ, қорықпағын досым, батылдау бол, бұл өз отаның” деп есіп келе жатырмын.
Содан Хан Шатырына келдік, бір бутикке кірдік, екі сатушы қазақ қыз тұр екен. Сөйтсе, оның біреуі қазақша білмейтін боп шықты. Ол қызарақтап жер шұқып тұрғасын, екіншісіне барсақ, екіншісінің қазақшасы – менің испанша сөйлегенімдей екен. “Ой бәтусыздар ай, жүр келесісіне барайық” деп досымның алдында ұялып алдында айтқан сөздерім үшін міңгірлеп ақталғандай болдым. Тұмсығымыз тасқа тигендей болды. Келесісіне барсақ онда орыс сатушылар отыр екен, оны айналып өттік. Үшінші бутиктегі сатушы қазақша біледі екен, бірақ ол орысша – қазақша сөйлеп тұрғасын, “мына бауырым түсінбейді оныңды” деп оның таза қазақша сөйлеуін сұрадым. Әйтеуір сол жерден зат – дүниемізді алып кете бердік. Досым, “келесіде осы жерге келейінші, мыналар қазақша біледі екен” деп жатты.
Жалпы, бізге ата – жұрт деп аңсап келетін біздің оралмандарға қиын, олар орысша білмейді де түсінбейді. Бұл мәселе қостілді Қазақстан қазақтарына аса біліне қоймайды әрине. Бірақ біздің оралман қазір тіл зардабын тартып жүр. Әсіресе әліпбиі де өзгеше қытай қазағының бізде орналасуы қиындау. Шетелде ол үшін арнайы бейімдеу орталықтары болады, бізде ондай жоқ.
Мысалы дейік, Қазақстан қазағы қытайша қақпайды, міне сол қазақты ал да Қытайдың Шыңжаңдағы Алтай қаласына қоя берсең не болады? Ол Алтай қаласында қазақша білетін қазақ іздеп сол жерде әр қытайға соқтығатын еді. Мына жерде де дәл сондай жағдай.
Атамекенге келген қазақ, шаруасын бітіру үшін біздің арамыздан қазақша білетін қазақты іздейді. Сөйтіп оның әркімге қарағыштап жүргені.
Мен мысалы сондай азапты басымнан өткерсем, “итшілеп қазақтың арасынан қазақ іздеген бұндай ата жұртыңның тап атасының ауызын ұрайын” деп көшімді жиып, кейін қайта тартып кетер едім.
Сондықтан, көңілдері алып – ұшып бізге жеткен қандастарымыздың біздегі өз ана тілінің жағдайын көріп көңілдеріне кірбең ұялап, қынжылатыны ол – заңдылық. Бірақ олармен кім ашық әңгімелесіпті бұл елде. “Өздері “қашқынның ұрпағы” деп түрткілемей аулақ жүрсе бопты” деп көбінесе ашыла қоймайды да ол қандастар.
Алайда, біздің бұл қандастырымыздың атажұртына деген, оның болашағына деген, оның келешекте қазақыланатына – СЕНІМІ шексіз. Оларды бұл елде сол СЕНІМІ ғана ұстап отыр. Балаларымыз қытай болмай, моңғол, өзбек болмай қазақ боп қалсын дейді олар, көпшілігі сондай мақсатпен келіп отыр осында. Ал бұнда келмегендерінің ол жақта ендігі болашағы бұлыңғыр, ол да рас.
Осы СЕНІМДЕРІ үшін бұл ағайындарға Астана мен Алматының арасынан самалатып ескерткіш қойсаңыздар да болады. Себебі бұл қауым бізге мың – мыңдап ел қосып отыр.
Біздің сыртқа шыға салып елін, халқын жамандаушы идрисовтар осы ағайындардан біраз нәрсе үйренсе де болады.
Баласы мектепке барғанда оның алғашқы қоңырауындағы әнұранды естіп, толқып көздеріне жас алған бұл досымның жанұясының отаншылдықтары, қазақшылықтары біздің қайсыбыр мәңгүрттердің отаншылдығынан мың есе артық.
Пікір қалдыру